Lis konstitisyon Dayiti

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Aller à la navigation Aller à la recherche

Lis konstitisyon Dayiti prezante tout konstitisyon divès pouvwa ak rejim ayisyen te adopte depi endepandans li.

Gwo kantite konstitisyon reflete enstabilite politik Ayiti depi endepandans li. Konstitisyon yo souvan pwoblèm pouvwa pèsonèl yo. Kèk nan yo se, sepandan, tèks konstitisyonèl ki òganize enstitisyon nasyonal nan yon kad repibliken ak demokratik. Sa a se patikilyèman ka a ak konstitisyon 1987.

Lis kwonolojik konstitisyon yo[edite | modifye sous]

  • Konstitisyon 1801, prezante sou 9 me 1801 ak ofisyèlman adopte sou 3 jiyè 1801 nan ansyèn koloni franse Santo Domingo . Konstitisyon otonòm ki te adopte pa pwochèn Repiblik Ayiti a (1e janvye 1804).
  • Konstitisyon 1805, Konstitisyon enperyal, Jean Jacques Dessalines vin anperè pou lavi ak dwa pou chwazi siksesè li.
  • Konstitisyon 1806, ekri lajman pa Alexandre Pétion epi prezante sou 27 desanm 1806.
  • Konstitisyon 1807, Konstitisyon repiblikèn trase pou rejim Henri Christophe.
  • Konstitisyon 1811, Konstitisyon wayal, ki etabli wayote, ak Henri Christophe kòm wa.
  • Konstitisyon 1816, lwa yo aplike pa dekrè prezidansyèl (Alexandre Pétion).
  • Konstitisyon 1843, prezante sou 30 desanm 1843. Prezidan Jean-Baptiste Riché retabli Konstitisyon 1816.
  • Konstitisyon 1846, prezante sou 14 novanm 1846.
  • Konstitisyon 1849, prezante sou 20 septanm 1849, nouvo konstitisyon enperyal pou Faustin Soulouque.
  • 14 juin 1867, nouvo konstitisyon, ki te sispann nan lane 1868, retabli nan lane 1870.
  • Konstitisyon 1874. Sena a te dwe chwazi nan yon lis voye bay gouvènman an, egzekitif la egzèse pouvwa pou yon peryòd de uit (8) ane e li te eli pa asanble a. Egzekitif la gen pouvwa pou fonn Chanm yo epi kreye yon Konsèy Deta pou asistans gouvènman an. Yo te bay prezidan an pouvwa pou yon ane pou chwazi jij ak majistra.
  • Konstitisyon 1879
  • Konstitisyon 1889, sou 9 oktòb 1889. Ki fèt sou modèl la nan sa ki nan lane 1879, ki li menm te modle sou konstitisyon 1846.
  • Konstitisyon 1902, konstitisyon patikilyèman avanse.
  • Konstitisyon 1918, prezante sou 12 jen 1918. Konstitisyon Etazini prepare ki te okipe peyi a depi 1915. Adopte pa plebisit.
  • Konstitisyon 1932, konstitisyon te retabli sou 12 out 1942.
  • Konstitisyon 1935. konstitisyon fasis ak anti-demokratik sou 2 jen 1935 prepare pa diktatè a Sténio Vincent.
  • Konstitisyon 1946, sou 22 novanm. Konstitisyon Dumarsais Estime.
  • Konstitisyon 1950, konstitisyon sa a te bay dwa pou vote fanm ak konsantman alavans gason. prezante sou 28 novanm 1950.
  • Konstitisyon 1957.
  • Konstitisyon 1964 - ki te pèmèt François Duvalier vin prezidan pou tout lavi.
  • Konstitisyon 1971 - Pouvwa ereditè transmèt bay Jean-Claude Duvalier (Bebe Dok).
  • Konstitisyon 1983 - Rekonesans doub nasyonalite.
  • Konstitisyon 1987, adopte pa referandòm sou 29 mas 1987. Sa a se konstitisyon aktyèl la.

Bibliyografi[edite | modifye sous]

  • Joseph Louis Janvier, Konstitisyon Ayiti yo (1805-1885), Tome I, Éditions Flammarion, Paris : 1886, Flandrin reedisyon : 1977
  • François Damien, Entwodiksyon nan konstitisyon Ayiti yo, Éditions de l'Étoile, Pòtoprens : 1986
  • Moise Claude, Yon konstitisyon nan toumant, nouvo rejim ayisyen an ak kriz nasyonal la (1987-1993), Éditions Images, Monreyal : 1994
  • Moise Claude, Konstitisyon ak lit pouvwa an Ayiti, Tome II (1915-1987), soti nan okipasyon an nan diktati makout la, Éditions CIDIHCA, Monreyal : 1990

Gade tou[edite | modifye sous]

Lyen deyò[edite | modifye sous]