Feminis

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Aller à la navigation Aller à la recherche
Selebrasyon Jounen Entènasyonal Dwa Fanm nan Bangladèch, sou inisyativ yon sendika travayè fanm yo (2005 ).
Jounen Entènasyonal Fanm nan Nikaragwa (1988).
Grafiti feminis anonim "Demokrasi nan peyi a ak nan kay la" nan Bucharest (2013)

Feminis se yon seri mouvman politik, sosyal ak kiltirèl ak lide ki gen pou objektif ankouraje egalite ant fanm ak gason nan kanpay pou dwa fanm yo[1],[2], e sa, sou prensip fondamantal ke gason ak fanm yo egal epi yo ta dwe konsidere yo konsa nan sosyete a[3].

An 1872 Alexandre Dumas fils te itilize tèm "feminis" la ak yon siyifikasyon pejoratif nan yon ti liv anti-feminis, Lè sa a, li te itilize epi pibliye apati 1882 pa Hubertine Auclert, militan feminis ak franse sifrajis, ki te ba li siyifikasyon aktyèl li. Sepandan, lide liberasyon ak emansipasyon fanm yo gen rasin yo nan Limyè a epi yo refere a ansyen mouvman oswa lit ki te fèt nan lòt kontèks istorik.

Mouvman feminis la pwodui, selon epòk la, diferan kouran panse ak revandikasyon prensipal espesifik.

Objektif prensipal premye vag feminis la ki te kòmanse nan mitan XIXe syèk la se te pou gason ak fanm vin egal devan lalwa.

Dezyèm vag feminis la, ki te entèvni nan fen ane 1960 yo ak nesans Mouvman Liberasyon Fanm (MLF) ak Women's Lib, konsa devlope plizyè konsèp ki gen entansyon rann kont pou espesifik relasyon dominasyon gason yo egzèse sou fanm yo. Se pandan peryòd sa a ke konsèp patriyachi yo te refòmile, yo te devlope seksis epi yo te mete aksan sou esfè prive a kòm yon plas privilejye pou dominasyon maskilen:« le privé est politique »[4]. Revandikasyon ki afekte kontwòl kò fanm yo (avòtman, kontrasepsyon) yo mete nan premye plan men, pi lajman, se konstriksyon nouvo relasyon sèks sosyal ki mande pou dezyèm vag feminis. Nan pèspektiv sa a, nosyon "sèks" gen entansyon "denatiralize" relasyon ki genyen ant sèks yo.

Apati ane 1990 yo, twazyèm vag feminis la refere a yon seri gwo revandikasyon aktivis feminis ki soti nan gwoup minorite yo, nan kad Feminis Nwa. Twazyèm vag sa a, ki te fèt Ozetazini, se pa de lòt vag anvan yo pa vle vin mwens blan, mwens boujwa, mwens oksidantal ak plis enklizif nan pouswit defans dwa fanm yo nan entegre nan li minorite deja neglije sa yo. kòm moun ki andikape yo, moun k ap fè kay, moun rasyalize, travayè sèks yo ak manm kominote LGBTQ+, elatriye.[5].

Istwa[modifye | modifye kòd]

Tèm "feminis" la depi lontan yo te atribiye a Charles Fourier. An 1872 Alexandre Dumas fils, sèvi ak li nan yon fason ironik pou kalifye patizan dwa fanm yo[6] ekri nan L'Homme-femme: «  Les Feministes, passez-moi ce néologisme, di : Tout sa ki mal la soti nan pa vle rekonèt ke fanm yo egal ak gason, ke yo dwe bay yo menm edikasyon ak dwa ak gason yo » . Tèm sa a te pran an 1882 e li te popilarize pa militan feminis Hubertine Auclert, premye ki te pwoklame tèt li "feminis"[7], ki ba li sans modèn li nan batay pou dwa fanm [8].

Se pandan Revolisyon fransè a, ak afimasyon dwa natirèl, mouvman revandikasyon sosyal ak politik li deziyen an te kreye. Nan premye mwatye XIXe syèk la, mouvman feminis la parèt an liy pwentiye, san yo pa reyisi federasyon òganizasyon dirab. Li ankouraje gwo boulvèsman politik yo nan syèk la, pandan ke revandikasyon li yo reparèt. Objektif laj "premye vag feminis" sa a se enstitisyon refòm, pou gason ak fanm vin egal ego devan lalwa: dwa pou edikasyon, dwa pou travay, dwa pou kontwole byen yo ak dwa fanm pou vote se prensipal revandikasyon peryòd sa a.

Ak aparisyon demokrasi oksidantal yo, mouvman feminis la piti piti incorpore nan gwoup òganize, san yo pa janm prezante yon figi monolitik, nan pwen ke syans kontanporen mete aksan sou divèsite feminis yo[9].

Kolaj feminis nan Périgueux, Lafrans (2022).

Konfigirasyon nasyonal yo souvan enpoze kad yo ak orè yo; objektif ak metòd yo varye selon gwoup yo fòme ak deba yo konstan pou defini oryantasyon estratejik yo ak etap entèmedyè yo dwe reyalize kòm yon priyorite. Feminis yo patikilyèman fè fas ak yon dilèm: yo ta dwe, pou dirije batay yo, mete aksan sou kalite espesifik yo atribiye nan fanm (gade Feminite) oswa, okontrè, afime inivèsalite a nan pwopriyete imen (gade 'Being moun)? Premye pozisyon riske jele nati fanm yo; dezyèm lan nan risk pou yo choke prèv la nan diferans ki genyen ant sèks yo sou ki reprezantasyon ak estrikti sosyal yo baze.

Feminis nan Antikite[modifye | modifye kòd]

Kèk otè[10] afime ke feminis egziste depi lontan[11]: yo pale de pwotofeminis , menm si lòt moun panse ke se tout bon feminis la menm ki parèt epi ki disparèt nan yon fason siklik[12]. Nou jwenn nan Robert Flacelière lide ki fè konnen nan Ansyen Lagrès, sèten Atenyen te konteste prizon fanm atenyen yo nan kay la, yon sitiyasyon komen nan epòk sa a konsidere kòm enjis, e yo te apwopriye konsa demann lan. pou yon ideoloji feminis[11]. Menm jan an tou, egalite fondamantal ant de sèks yo te kenbe ak devlope pa Antisthenes, fondatè lekòl sinik la, ak pa Aeschines of Sphettos, de disip Socrates. Antistèn te di ke « nonm ak fanm gen menm vèti »[11]. Apre sa, Sinik Crates of Thebes marye ak sè filozòf la Metrocles, ki nan menm lekòl ak li : Hiparchia rich ak nòb la. Li te vin pòv e li te vin filozòf menm jan ak mari l, tou de t ap ale kay an kay pou yo mande pou yo manje. Modèl fanmi filozòf sa a te pote nan reyalite prensip teyorik egalite sèks yo, Socrates te poze e Antistèn admèt nan filozofi[11].

Feminis nan Krisyanis[modifye | modifye kòd]

Pandan Katriyèm Konsèy Lateran ki te òganize an 1215 sou inisyativ Pap Inosan III, yo te deklare maryaj kòm objè de testaman olye de de kò, ki te gen yon objektif patikilye pou anpeche maryaj klandesten yo. pou asire ke lamarye ak Veterinè marye dakò ak maryaj la[13].

Pandan Revolisyon Angle 1688-1689, fanm nan Legliz Anglikan te pwoklame ke si Bondye renmen fanm yo, Palman an ta dwe aji menm jan an tou[14].

An 1906, Pap [[Pius Femina: yon feminis mie Pap la sou gwo kesyon feminis ak wòl fanm nan lavi piblik. » [Max Rivière rapòte yon entèvyou ak Camille Theimer pa Berthe Delaunay], Femina, 1e jen 1906, p. 141} }.</ref>,[15],[16].

Feminis nan Mwayennaj

Christine de Pizan prezante liv li bay Marguerite de Bourgogne, ilistrasyon ki soti nan 1475. .

Chrétien de Pizan se, apre Chrétien de -de-troyes-pere-du-roman/ Troyes *, premye ekriven an Frans (gason ak fanm ansanm) ki te kapab viv ak pwofesyon li kòm ekriven[17]. Travay li a, sitou Cité des Dames, ekri pou mete aksan sou grandè ak valè fanm yo ak matrimoine yo (Christine de Pizan sèvi ak mo sa a nan liv li a[18],[19]) atravè deskripsyon fanm notwa konsidere kòm modèl kouraj ak vèti. Christine de Pizan te kritike sevèman travay Jean de Meung apre Roman de la Rose, pou virulans nan remak ke 'li ensiste sou li kont fanm[20] epi li reponn ak yon liv The Epistle to God Love (1399), apresa. li apwofondi repons li ak City of Ladies.

"Si koutim lan ta mete ti fi yo lekòl, epi souvan yo te fè yo aprann syans yo menm jan yo fè pitit gason yo, yo ta aprann parfe ak konprann sibtilite tout atizay ak syans yo menm jan yo fè font' '", Christine de Pizan nan The City of Ladies[21].

Tez feminis anvan lèt Christine de Pizan sipòte pa medyeval yo Thérèse Moreau ak Régine Pernoud, ki wè nan li yon feminis, pou tèz li sou egalite entelektyèl gason ak fanm akòz edikasyon e pa lanati. Éliane Viennot souliye wòl enpòtan Christine de Pizan nan defans dwa fanm nan epòk li a[22]. [[Fichier:Poullain de La Barre - Sou egalite de sèks, dezyèm edisyon.djvu|vignette|Sou egalite de sèks yo, François Poullain de La Barre, 1679.]]

Feminis nan Renesans la ak 17yèm lae syèk ​​

Modèl:Block quote: “Li bon pou fanm yo libere tèt yo anba gwo jouk anba ke sosyete a ap pliye yo pandan plizyè syèk. Li bon ke yo konnen ki jan yo konkeri mwayen egzistans yo. […] Fi yo pa ta dwe nan okenn sikonstans entèfere nan zafè piblik. Yo p ap ni elektè ni depite”[23]

Revolisyon franse ak dwa fanm[modifye | modifye kòd]

Olympe de Gouges, feminis nan 18the syèk la.

Malgre kontribisyon fi yo nan redaksyon rejis doleyans yo ak wòl fanm pèp Parisyen an te jwe - sitou pandan manifestasyon Oktòb 1789 pou mande pen ak zam - fanm yo pa t akòde okenn dwa patikilye nan Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an; epi si nouvo rejim nan rekonèt yo kòm pèsonalite sivil, yo pap gen dwa vote nan moman sa a.

Men, yo te kontinye envesti espas piblik la, òganize nan klib melanje oswa fanm ak èd mityèl ak sosyete charitab, epi yo te patisipe ak pasyon nan tout lit politik epòk la. Pami pèsonalite fi remakab nan kòmansman Revolisyon an, nou dwe sonje Olympe de Gouges ki te pibliye an 1791 Deklarasyon dwa fanm ak sitwayen fi: « The fanm gen dwa monte echafodaj la; li dwe tou gen dwa monte Tribune la »[24].

Epitou Théroigne de Méricourt ki te mande pèp la pou yo pran zam e ki te patisipe nan tanpèt Bastille a, pou sa Asanble Nasyonal te rekonpanse li ak kado yon epe. Se pa fanm tankou Claire Lacombe, Louison Chabry oswa Renée Audou ki te òganize mach sou Versailles ki te fini fè Louis XVI tounen nan kapital la.

Tou de tou pre Gironde yo, yo te fè eksperyans yon fen trajik: Théroigne de Méricourt te vin fou apre yo te fwete toutouni pa sipòtè advèsè yo, Olympe de Gouges guillotine. Malgre ke fanm yo te prive de dwa pou yo vote, sa pa t pwoteje yo kont pinisyon ki rezève pou gason yo, e anpil moun te fè eksperyans prizon oswa echafodaj kòm rezilta aksyon yo piblik oswa politik.

Patriotic Women's Club, gouache pa J.-B. Lesueur, 1791.

Soti nan 1792, antre Lafrans nan lagè a te mennen kèk nan goumen nan fwontyè yo, pandan y ap nan 1793, aktivis fi te devlope nan Pari, te pote pa fanm nan pèp la Parisyen tou pre [[sans-culottes] la. Desan (200) fanm nan Klib Sitwayen Repibliken Revolisyonè yo te kreye nan dat 10 me 1793 pa Claire Lacombe ak Pauline Léon, "knitters", yo. okipe fowòm piblik yo nan Konvansyon an ak adrès depite yo, gen entansyon reprezante pèp la souveren. Claire Lacombe sijere ame fanm yo. Yo mande Laterè ak egalite, patisipasyon yo nan sezon otòn Girondins, ansanm ak sa. lòt manifestasyon espektakilè "rabids" yo t ap fè yo jwenn yon imaj de furies ki t ap kenbe repisyon pouvwa maskilen yo depi lontan.

Sepandan, plis pase eksè vyolans yo te pataje anpil nan epòk la, se premye ak premye repiyans gason ki sou pouvwa a ki eskli fanm nan esfè politik la. Pifò nan adjwen yo pataje konsepsyon Rousseau tabli nan Émile oswa sou edikasyon sou yon ideyal fanm ki limite nan wòl manman yo ak wòl nan. madanm, ki ra moun ki, tankou Condorcet, te reklame dwa pou yo vote pou fanm grasa dwa natirèl nannan ras imen an, ki, an menm tan, enspire batay kont despotis ak esklavaj.

Sou 9 Brumaire ane II (30 oktòb 1793), nenpòt asosyasyon politik fanm te entèdi pa Konvansyon an, se sèlman yon depite te opoze li Louis-Joseph Charlier, men fanm yo te kontinye jwe yon wòl jiskaske ensureksyon nan sezon prentan 95 la, ki gen eslogan "pen ak Konstitisyon 93 la", anvan represyon toupatou ki te make fen Revolisyon an te mete yon fen tanporè nan premye diskou politik sa a, pou fanm tankou pou gason.

Eko nan Grann Bretay[modifye | modifye kòd]

Frontispice nan Jandifikasyon Dwa Fanm yo: ak Konstriksyon sou Sijè Politik ak Moral pa Mary Wollstonecraft, 1792 .

An 1792, yon fanm Britanik nan lèt, Mary Wollstonecraft te pibliye Jandifikasyon dwa fanm, yon travay ki te tradui an franse menm ane a anba tit la. Defans dwa fanm yo. Otè a, ki te patisipe nan deba pasyone Revolisyon an ann Frans te pwovoke atravè Chèn nan, pa ezite asimile maryaj ak yon fòm legal pwostitisyon. Li fè yon diferans ak konpare ak eksplwatasyon fanm ki pi pòv yo viktim yo, fòse yo fè travay peye oswa peye pou sèvis seksyèl yo, ak sò jènfi ki soti nan ti boujwazi ak mwayen boujwazi a, prive de nenpòt pèspektiv pwofesyonèl pa prejije ak mank edikasyon, epi redwi a ap chèche yon pati "bèl".

Mary Wollstonecraft te bliye byen vit an Frans, anvan yo te redekouvwi pa Flora Tristan an 1840, dènye a te konsidere kòm yon pyonye nan feminis[25].

XIXe syèk[modifye | modifye kòd]

Jiyè Monachi[modifye | modifye kòd]

Ki disparèt anba Anpi ak Retablisman, revandikasyon feminis yo te refèt an Frans ak Revolisyon 1830. Yon feminis militan ap devlope ankò nan sèk sosyalis jenerasyon amoure a, sitou nan mitan sint-simonism ak fourierists kapital la. Feminis te patisipe nan literati abondan nan epòk la, te favorize pa leve sansi sou laprès la. La Femme Libre ak La Tribune des femmes te parèt an 1832; Le Conseiller des femmes[26], ki te pibliye nan Lyon pa Eugénie Niboyet, se premye jounal feminis pwovens lan.

Paj tit liv Claire Démar, 1833.

Nan nivo politik la, konstitisyon Monachi Jiyè ki retire majorite popilasyon franse a de dwa yo, batay medam yo rejwenn ak premye defansè travayè ak pwoletè yo, men fanm yo ap mobilize tou kont eta sivil la. fanm nan, sijè nan zafè legal ak finansye a mari l — « Fanm nan dwe obeyi mari l » afime Kod Sivil —, epi posou retablisman divòs entèdi anba Retablisman an an 1816.

Kèk fanm reklame dwa lanmou gratis, nan eskandal opinyon piblik la. Claire Démar konsa angaje l nan Apèl bay pèp la sou emansipasyon fanm yo (1833) pou yon kritik radikal sou maryaj kote li denonse yon fòm pwostitisyon legal. Sepandan, li pa swiv pa tout Sen-Simonyen yo ki vle pran distans ak akizasyon imoralis ki frape mouvman an[27].

Kòmansman rejim nan ofri kèk espwa nan evolisyon. Petisyon an favè retabli divòs te mete sijè sa a sou ajanda politik la: an 1831 ak 1833, depite yo te vote de fwa an favè lwa a, men Chanm Kanmarad la[28]. Revandikasyon feminis yo vin pa tande. Lè Louise Dauriat te adrese yon demann depite yo an 1837 pou revize atik Kòd Sivil la ki te sanble pou li kontrè ak dwa fanm yo, li te sèlman resevwa ri nan men asanble a an retou[29].

"Fanm 1848"[modifye | modifye kòd]

Revolisyon fransè 1848[modifye | modifye kòd]
Jenny d'Héricourt, fondatè Sosyete pou Emansipasyon Fanm yo, ane 1870 yo.

Menm jan an 1789, fanm yo te patisipe aktivman nan jou revolisyonè fevriye 1848. Yo eksprime tèt yo piblikman atravè asosyasyon ak jounal. Lwa ki te pwoklame libète laprès la te benefisye laprès feminis yon lòt fwa ankò: Eugénie Niboyet te kreye, 20 mas, La Voix des femmes ki se nan kòmansman an. prensipal relè pou demand fanm yo, eskli nan laprès tradisyonèl la. Apre sa ap vini nan mwa jen Politik fanm yo pa Désirée Gay oswa menm L'Opinion des femmes ki te pibliye an janvye 1849 pa Jeanne Deroin.

Apre manifestasyon yo, fanm yo te akòde dwa travay menm jan ak gason; atelye nasyonal yo ouvri pou yo, ak reta, 10 avril. Yo goute kòmansman patisipasyon sitwayen yo nan eli delege nan Komisyon Leksembourg la[30], nan pwopoze refòm pou kondisyon travay yo, kreyasyon krech oswa restoran kolektif[31].

Dwa pou vote pou eleksyon pwochen Asanble Nasyonal Konstitiyan nan mitan enkyetid yo: Jenny d'Héricourt, fondatè Sosyete pou emansipasyon an. Fanm yo imajine ke, yon fwa yo te genyen, dwa sa a pral pèmèt aksyon lejislatif yo dwe pran sou tout revandikasyon yo ki toujou enkli anilasyon Kòd Sivil la ak dwa a divòse. Yo lanse petisyon epi otorite politik yo resevwa yo. Komite Dwa Fanm ki te prezide pa Allix Bourgeois yo di, atravè vwa Armand Marrast, majistra Pari a, ke desizyon an ka pran sèlman pa pwochen kò lejislatif la[32].

Petisyon an favè restorasyon divòs yo pa te jwenn plis siksè pase sa yo te fè anvan yo nan ane 1830 yo: pwopozisyon Minis Jistis la Adolphe Crémieux nan Chanm lan nan mwa me 1848 yo te akeyi ak betiz[33]. Nou patikilyèman konsène konsènan menas ke libète lapawòl fanm ta ka poze pou fanmi an. Klib Fanm yo, ki te louvri nan mwa avril 1848, se te yon kote nan deba ki te pwovoke reyaksyon virulan; kèk nan sesyon li yo te tounen revòlt e prezidan li a - Eugénie Niboyet - te karikature sevè nan laprès[34]. Finalman, Club Fanm yo pral fèmen pou pa deranje lòd piblik la.

Nan Almay[modifye | modifye kòd]

[[Fichiye:Louise Aston, pa Johann Baptist Reiter.jpg|vignet|Louise Aston pa J. B. Reiter, av. 1890.]] An Almay, yon premye kouran feminis te jwenn orijin li nan lide liberal Vormärz e li te parèt vrèman gras a Revolisyon Mas 1848. Louise Aston oswa Louise Dittmar te eseye lanse premye jounal ki dedye a kòz fanm yo. Louise Otto, ki te leve nan yon anviwonman boujwa ki aspire refòm liberal, se premye moun ki kapab soutni biznis li; Frauen-Zeitung la (1849-1852), ki te vize prensipalman nan klas mwayèn nan, retransmèt revandikasyon esansyèlman ekonomik, ensiste sou edikasyon fanm yo, endepandans ekonomik yo ak refi nan maryaj ranje. Retounen nan lòd pral ralanti premye enpilsyon sa a pou kenz ane[35].

Nan peyi Espay[modifye | modifye kòd]

Manifestasyon fanm k'ap goumen pou dwa yo nan Barcelone (1910), te òganize pa feminis la Ángeles López de Ayala

Nan 19yèm syèk la, mouvman sufragis la te revandike ann Espay an favè dwa fanm yo vote, sitou ak Asociación para la Enseñanza de la Mujer, ki te kreye an 1870, nan Concepción Arenal. Nan domèn edikasyon, pedagòg Juana Whitney te fonde, an 1894, nan Bilbao, Akademi Anglo-Fransè[36], yon etablisman avan-garde ki bay jèn fi edikasyon pwogresif ak eksklizyon[37].

Aktivis pwogresis, tankou mizisyen Clotilde Cerdà nan Barcelona, ​​​​ap dirije batay la, ni nan dwa fanm yo ak nan batay kont esklavaj la[38].

Clotilde Cerdà se youn nan moun, ak Gertrudis Gómez de Avellaneda ak Dolors Monserdà, ki kolabore nan jounal fanm La Ilustración de la Mujer, magazine devwe. nan literati, syans ak bèl atizay ak adrese ak fanm, premye nimewo a ki te pibliye nan Kataloy nan 1st jen 1883 nan Barcelone[39]. Magazin katalan Feminal pral parèt nan menm vil sa a an 1907, ki te dirije pa jounalis Carme Karr.

Sociedad Autónoma de Mujeres de Barcelona te fonde pa Ángeles López de Ayala, ak Teresa Claramunt ak Amalia Domingo, ki an 1897 te bay plas Sociedad Progresiva Femenina. [40] .

Feminis katalan Teresa Claramunt, otè redaksyon Fanm, ann ini!.

Menm ane a, jounalis ak aktivis feminis Belén de Sárraga krte kreye Asociación General Femenina de Valencia ak Federasyon Sosyete Rezistans yo, nan Malaga, nan Andalusia[41] .

Ozetazini[modifye | modifye kòd]

Si premye manifestasyon kolektif feminis Ameriken an kowenside kwonolojik ak Springtime Ewopeyen an, orijin entelektyèl li yo diferan anpil. Sekte pwotestan disidan yo, an patikilye Kakè, se vektè prensipal lide ki favorab pou emansipasyon fanm yo. mouvman abolisyonis ak mouvman dwa fanm yo byen mare; sè yo Angelina ak Sarah Grimké, Lucretia C. Mott oswa Elizabeth Cady Stanton parèt nan liy devan sou de fwon sa yo. Mott ak Stanton te òganize ansanm Konvansyon Seneca Falls an 1848, tèks final la - "Deklarasyon Santiman" -, ki te baze sou Deklarasyon Endepandans Etazini, te tradisyonèlman konsidere kòm la. zak fondatè feminis Ameriken[42].

Edikasyon[modifye | modifye kòd]

Wayòm Ini[modifye | modifye kòd]

Nan Wayòm Ini a, titè yo te bay tifi klas mwayèn edikasyon yo, youn nan sèl pwofesyon sosyalman akseptab pou vèv ak jèn fi ki soti nan sèvant. Anplis konesans debaz nan lekti, ekriti ak aritmetik, li konsantre sou aktivite lwazi ki se baz "atizay pou fè plezi" epi li ekskli disiplin syantifik tankou grèk ak laten, ki Lè sa a, esansyèl pou pouswiv yon kou nan edikasyon siperyè. [43].

Educateur Frances Mary Buss.

Edike ak endepandan, fanm ki aji kòm pwofesè istorikman bay yon pòsyon enpòtan nan mendèv aktivis feminis la. Men, yo soufri nan yon defisi fòmasyon, ki soti nan esklizyon yo nan inivèsite. Queen's College for women epi Bedford College Elizabeth Jesser Reid te kreye nan fen ane 1840 yo pou pèmèt edikatè fi yo benefisye de fòmasyon wo nivo siperyè< ref>Barret-Ducrocq (2000), p. 37.</ref>. Nouvo gradye yo nan premye mouvman edikasyon fanm yo. North London Collegiate School (1850) epi Cheltenham Ladies' College (1853), ki te dirije pa de ansyen elèv Bedford, Frances Mary Buss. ak Dorothea Beale, pwopoze yon pedagoji revize, ki aliyen ak estanda gason yo.

Feminis Lè sa a, piti piti vire nan direksyon inivèsite a. Dirije pa Emily Davies, Komite pou Aksè Fanm nan Egzamen Inivèsitè yo mande pou tifi yo louvri egzamen pou fini lekòl segondè yo (The Cambridge and Oxford Local Examination); apre yon premye eksperyans nan 1863, li te jwenn otorizasyon ofisyèl nan men Sena a nan University of Cambridge an 1865[44] .

Pwochen etap la se ouvèti aksè nan egzamen pou antre nan inivèsite (Egzamen Matrikilasyon). Fè fas ak refi nan men otorite inivèsite yo, Davies inogire, malgre anpil difikilte materyèl, yon etablisman fi ki fèt sou modèl "kolèj" gason nan Hitchin nan Hertfordshire (1869)[45], anvan ou deplase pi pre Cambridge lè w rete nan Girton ane annapre a. Yon lòt pwojè menm jan an te wè limyè a yon ti tan apre, toujou nan Cambridge, ak kreyasyon Newnham College anba patwonaj Henry Sidgwick ak Anne Clough[46].

Lafrans[modifye | modifye kòd]

Dezyèm Anpi te sèn plizyè pwogrè nan domèn edikasyon fanm yo. Anba [[Dezyèm Repiblik (Frans)|Modèl:2e Repiblik]], lwa Falloux te fikse nan mwa mas 1850 objektif yon lekòl primè pou fi nan chak komin ki gen plis pase {{nimewo |800 | |rezidan}[47]. Lwa Duruy 1867 aliman papòt sa a ak estanda gason yo lè li mete l nan 500[48].

Edikatè a Élisa Lemonnier, av. 1866.

Pwogram yo rete defini selon wòl sosyal yo bay fanm yo (tankou travay nan kay ak gadri); kouvan ak kongregasyon yo sitou pran responsablite edikasyon jèn fi yo. Mobilizasyon pou edikasyon fanm yo te jwenn sipò nan opozisyon liberal rejim nan, sitou nan sèk Sen-Simonyen an. Elisa Lemonnier te kreye premye lekòl pwofesyonèl pou jèn fi an 1862. Julie-Victoire Daubié mande, ak sipò François Barthélemy Arlès-Dufour, enfliyan kapitèn endistri Saint-Simonian, otorizasyon pou fè tès [[Baccalauréat] an Frans| bakaloreya]] ke li jwenn nan Lyon an 1861, a laj de no 37. Madeleine Brès dwe enskripsyon li nan fakilte medikal la grasa pugnacity li, ak entèvansyon Empress Eugénie ak Minis Edikasyon Piblik la, Victor Duruy. Sepandan, pyonye sa yo te toujou izole: dezyèm gradye franse nan lekòl segondè, Emma Chenu, te jwenn diplòm li an 1863, dezan apre Daubié[49]. Amelyore edikasyon fanm yo rete yon leitmotiv feminis franse yo: an 1866, André Léo te kreye yon asosyasyon ki te dedye espesyalman nan pwoblèm sa a[50] .

angajman fanm nan Komin Pari a se konsiderab. Fanm gen anpil la e yo ka menm patisipe nan batay la, sitou pandan Semèn Sang, alòske gen yon mouvman feminis avanse ki estriktire ozalantou Inyon Fanm pou Defans Pari ak Swen Blese yo . Malgre briète li, Komin nan eseye aplike mezi ki favorab pou egalite sèks. Men, revandikasyon feminis yo fè konsèvatè Versailles yo pè e sa mennen nan represyon patikilyèman vyolan kont yo. Dapre istoryen Odile Krakovitch "represyon kominard yo, vyolans kòmantè yo te objè a, se akimilasyon nan responsablite toujou pi gwo atribiye a fanm nan malè sosyete a apre 1848; li se akimilasyon tou soti nan. yon vin pi grav nan separasyon klas yo ak sèks, anba Dezyèm Anpi a, e se poutèt sa soti nan yon laperèz aksantué ak defyans sou tou de bò yo.Yo se rezilta tou nan yon volonte detèmine nan mitan Vèsay yo ak Repibliken yo etenn depi kounye a, nan mitan fanm. , nenpòt tantativ pou patisipe nan pouvwa, nenpòt dezi parèt nan tan kap vini an sou sèn politik la"[51].

Refòm estriktirèl nan edikasyon segondè ak siperyè te fèt anba Modèl:Twazyèm Repiblik la. Kolèj pou tifi, ki gen pwogram yo rete espesifik, yo etabli pa Sée lwa (1880). Fanm yo te garanti tou fòmasyon nan ansèyman: lekòl nòmal fanm yo, te vin obligatwa nan chak depatman an 1879[52], ak École Normale Supérieure de Sèvres (1881) fòme pwofesè ak pwofesè.

Premye òganizasyon[modifye | modifye kòd]

Twazyèm Repiblik[modifye | modifye kòd]

Spòtif ak mizisyen Camille du Gast nan kous vitès Paris-Berlin 1901.

Twazyèm Repiblik karakterize an Frans pa konstitisyon òganizasyon feminis refòmis yo, ki pi dirab ak estriktire. Sosyete pou Amelyorasyon Lot Fanm yo, ki te prezide pa Maria Deraismes, te fonde an 1878; Léon Richer[53] te kreye Lig franse pou dwa fanm yo, ki gen oryantasyon modere. An 1891, Federasyon Fransè Sosyete Feminis yo te senbolize antre tèm "feminis" nan vokabilè aktivis la.

Konsèy Nasyonal Fanm Fransè yo, ki te fonde apre lwa sou asosyasyon yo nan 1901, vize apolitik ak eksklizyon. Aktivis li yo, sitou nan boujwazi a, se repibliken, sosyalis oswa Pwotestan, prezante nan aksyon piblik atravè aktivite sosyal ak filantwopik. An 1909, Inyon franse pou vòt fanm yo te rasanble feminis yo anfavè dwa fanm yo pou yo vote.fanm[54].

Feminis se pa yon mouvman inifòm an Frans; li fragmenté. Aktivis yo oryante tèt yo selon klas yo oswa diferans relijye yo, ak selon chwa politik yo santi yo pwòch yo. Aktivis tipik la soti nan filantropi, li se boujwa, li se pwotestan oswa jwif; li fè pati yon elit edike, mari li gen yon sitiyasyon politik oswa ekonomik privilégié, li mennen lavi li relativman otonòm[55].

Genyen anpil feminis Katolik tou, men tansyon ki antoure separasyon legliz ak leta ap rann pozisyon yo difisil; nan tandans konsèvatif, yo pral mobilize pou defann Legliz la epi yo pral vle rezoud difikilte travayè yo atravè aksyon charitab. Yo enspire pa valè tradisyonèl yo, tankou sakrifis tèt yo pou fanmi an, Legliz la ak nasyon an. Gen kèk ki sipòte kanpay antisemit ki akonpaye zafè Dreyfus la. Gen lòt ki vin rejte feminis, konsidere kòm kontrè ak feminis. Men, gen lòt ankò, tankou Hubertine Auclert, te rejte edikasyon Katolik yo, e yo te asosye yo ak lòt mouvman, tankou Fremasonry oswa free thought[55].

Twa jounal, ki ka dekri kòm feminis, te kreye nan kòmansman XXe syèk, te bay mouvman an yon odyans nasyonal ak medya. Men sa yo se: La Fronde, ki kreye ak pwodwi antyèman pa fanm, premye nan kalite li an Frans, pafwa deklare tèt li plis Rezèv tanpon fanm pase feminis; Femina, te kreye pa yon nonm, okòmansman sou yon pwojè komèsyal men ki, alantou 1906, chanje style editoryal ak respekte ak defann kòz feminis la, an patikilye vòt fanm yo; La Française finalman, kreye pou bay yon odyans nasyonal kòz vòt fanm yo, ki pral kanpay pou yon feminis ki kapab rasanble pwen de vi, men ki pa reyisi nan. asosye pi radikal nan yo[55].

Refize aktivis suffragettes Britanik yo, gwo federasyon refòmis sa yo te gen entansyon pwouve responsablite fanm yo e yo te entegre tèt yo nan modèl repibliken an nan tabli lyen ak mond politik gason an (Pati Radikal an patikilye), ak objektif pou enfliyanse aktivite lejislatif[56]. Sepandan, politik sa a nan alyans ak moun konpreyansyon ta pwouve ke se yon echèk: Pati Radikal la, an patikilye, bloke tout pwogrè nan Sena a sou front lejislatif la, anpeche aksè fanm yo nan eleksyon pou plis pase mwatye yon syèk. Youn nan enkyetid yo se ke yo te wè elektora fi a kòm plis relijye, kidonk anba gwo pous Legliz Katolik la. Pou yo, feminis te ekivalan bay vòt prela legliz sa a. Yon lòt nan enkyetid yo te soti nan diferans demografik sèks apre Gran Lagè a: pandan plizyè ane, akòde fanm yo dwa pou yo vote montan, an reyalite, mete gason nan minorite[55].

Mouvman Sifraj Fi yo[modifye | modifye kòd]

Wayòm Ini[modifye | modifye kòd]
Emmeline Pankhurst, lidè a. mouvman sifrajèt angle yo, yo te arete deyò Palè Buckingham pandan y ap eseye prezante yon petisyon bay wa George V, me 1914.

Nan Wayòm Ini, yon mouvman pou dwa vòt fanm yo te devlope apati 1866, dat premye petisyon ki te voye bay Palman an, pou fè demann[57]; filozòf John Stuart Mill se relè prensipal la nan patiraj palmantè a. Sou inisyativ Barbara Bodichon ak Emily Davies, yo te fòme yon Komite vòt fanm; li te byen vit divize an plizyè komite lokal, kowòdone nan nivo nasyonal pa Sosyete nasyonal la foswa vòt fanm’’ (1867)[58]. Yon mouvman mas byen vit òganize; 1 500 pandan premye petisyon an 1866, feminis yo te kapab rasanble siyatè 250 000 an 1894[59].

Prèske siksè nan plizyè okazyon, men li te bloke pa limit konsèvatif Palman an, mouvman an te radikalize an 1903 ak kreyasyon Inyon Sosyal ak Politik Fanm yo pa Emmeline ak Christabel Pankhurst. Aktivis li yo, yo rele "suffragettess", yo te opte pou nouvo fòm aksyon, pafwa vyolan ak ilegal (inflamasyon dife, fenèt kase, grèv grangou...) [60]. Popilarite mouvman an te ogmante plis, e an 1908, òganizasyon sufraj yo te rasanble no 500,000 pandan yon demonstrasyon nan Hyde Park[61]. Konfwontasyon ak otorite yo te dire jiska kòmansman Premye Gè Mondyal la. Pandan lagè a, gouvènman Asquith te louvri negosyasyon ak reprezantan Millicent Fawcett a National Union of Women's Suffrage Society, ki te prezante yon oryantasyon ki pi modere. Yo te mennen nan Modèl:Langue ki te otorize vòt fanm ki gen plis pase trant an[62].

Etazini[modifye | modifye kòd]
Manifestasyon pou dwa fanm yo pou vote nan New York, 6 me 1912.

Ozetazini, fwon komen ant feminis ak aktivis anti-esklavaj la piti piti kraze apre Gè Sivil la. Pandan n ap avanse nan direksyon pou yon [[Kenzyèm Amannman nan Konstitisyon Etazini an|Modèl:XVyèm amannman]] pou dwa vote pou Nwa, kèk feminis ta renmen wè fanm ki asosye yo tou. konsidere lidè gason mouvman an kite dèyè[63]. De òganizasyon rival te fèt an 1869 apati dezakò nan Asosyasyon Egal Dwa Ameriken. Susan B. Anthony ak Elizabeth Cady Stanton te fòme National Woman Suffrage Association, ki te fè kanpay pou yon amannman nan Konstitisyon an ki ta garanti vòt fanm yo. Revandikasyon li yo, ki ale pi lwen pase kad dwa politik yo, yo enspire pa tèks ki te devlope pandan Konvansyon Senecca Falls la. Òganizasyon rival la - "American Woman Suffrage Association" ki te kreye pa Lucy Stone - pi modere e li prefere konsantre aksyon li sèlman sou dwa pou vote, abandone nivo federal pou aji nan nivo eta a. [64]. An 1890, de asosyasyon yo te fini rantre nan National American Woman Suffrage Association. Antretan, nan 1869 ak 1870, teritwa Wyoming ak Utah te pèmèt fanm blan yo vote.

An 1920, Modèl:19yèm te ratifye nan nivo federal: tout fanm blan Ameriken te jwenn dwa pou vote.

Lòt peyi[modifye | modifye kòd]

Feminis yo aktif nan lòt peyi, sitou nan Nò Ewòp, pa egzanp Emilie Mundt ak Marie Luplau nan Denmark.

Kontwòl nesans[modifye | modifye kòd]

Annie Besant (nan kolye nwa) tou pre Herbert Burrows nan komite grèv travayè yo nan Bryant & Match faktori Me, 1888.

Kesyon lanmou gratis ak kontwòl nesans te divize feminis yo nan dezyèm pati 19e syèk yo.

Nan Wayòm Ini a, yon pati nan mouvman feminis la angaje, pandan peryòd Victoryen an, nan yon batay pou rejenerasyon moral nasyon an. Apati 1869, li te mobilize kont yon seri lwa ki te vize konbat maladi veneryen yo - " Lwa sou Maladi Kontajye "- ki te enpoze yon egzamen jinekolojik sou pwostitiye. Byenke konsèvatif nan oryantasyon, mouvman sa a, ki te dirije an patikilye pa Josephine Butler, pran bò nan bouzen epi mande pou kriminalize kliyan yo ak fèmen nan bordel yo. Plis an jeneral, li gen entansyon retabli pite nan moral ak moral piblik, ak defann fanmi an. Pwen pi wo nan mobilizasyon sa a se te yon reyinyon ki te reyini 250,000 nan Hyde Park an 1885[65].

Fè fas ak mouvman sa a, aktivis ki an favè lanmou gratis ak kontwòl nesans yo izoleés. Gen kèk ki respekte mouvman neomaltusian, ki trè aktif nan Grann Bretay men tou an Frans. Se konsa, Annie Besant te kondane an 1877 paske li te pibliye The Fruits of Philosophy, yon ti liv Charles Knowlton, san li pa t resevwa sipò li te mande nan men feminis konsèvatè yo[66]. Nan fen syèk la, sepandan, ekriti Edward Carpenter ak Havelock Ellis te ede gaye lide sa yo pi plis. Yo te jwenn yon relè pami feminis nan magazin The Freewoman (1911), ki te rasanble siyati Rose Witcop, Stella Browne oswa Marie Stopes[67].

Travay fanm[modifye | modifye kòd]

Islandik gason ak fanm nan travay, aquarelle ak lank, 1862.

Si eslogan "salè egal pou travay egal" genyen sipò tout eleman mouvman feminis la[68], lide pwoteksyon espesifik pou fanm nan peyi a. mache travay divize. Nan 1906, Konvansyon an Berne, ratifye pa katòz peyi, entèdi travay lannwit endistriyèl pa fanm[69]. Deja nan fòs nan sèten peyi, tankou Lafrans kote li te aplike depi 1892, lejislasyon sa a rankontre opozisyon nan feminis egalitè. Ki te dirije pa Olandè Marie Rutgers-Hoitsem, yo te gwoupe ansanm nan rezo "Korespondans Entènasyonal" ki te rekrite sitou pami sekularis ak lib-panse[70] .

Apre lagè a, Biwo Entènasyonal Travay te pran eslogan pwoteksyon fanm travayè yo. Toujou yon minorite nan federasyon feminis entènasyonal yo, sipòtè egalite yo konstitye "Open Door Council" nan pèsonalite Chrystal Macmillan, youn nan fondatè Lig Entènasyonal Fanm pou lapè ak libète. Yon mouvman avangard ki reyini entelektyèl atravè Ewòp, "Open Door Council" la te devlope yon agiman ki opoze "feminis matènèl" lè sa a dominan[71]: li sitou make refi li pou wè matènite vin tounen "yon sòt de domèn fèmen kote fanm yo ta jwenn yo otomatikman estasyone, sou maj nan tout lavi sosyal ak kiltirèl..."[72].

XXe syèk[modifye | modifye kòd]

Clara Zetkin (agòch) ak Rosa Luxemburg ale nan Kongrè a SPD, Magdeburg , 1910.

Premye manifestasyon fanm entènasyonal la te fèt 8 mas 1911, apre yon pwopozisyon maksis Alman Clara Zetkin. Demann prensipal la se dwa pou vote. Premye liv istorik feminis la te ekri pa Mathilde Laigle: The book of the three virtues of Christine de Pisan and its history and literary milieu, 1912. Anvan sa, premye gwo demonstrasyon fanm yo te ke pou Margarete Lenore Selenka te òganize lapè sou bò kote Premye Konferans La Haye 1899 la.

Fichye:French Union for Women's Suffrage 1909 poster.png
Afich Inyon Franse pou Suffrage Fanm yo, 1909.

Premye Gè Mondyal[modifye | modifye kòd]

Aletta Jacobs, premye fanm doktè nan Netherlands an 1879 ak aktivis feminis, 1915.

Pandan Premye Gè Mondyal la, vas majorite òganizasyon feminis nan peyi belijeran yo te sipòte efò lagè a. Gen moun ki espere pwofite lwayote sa a: nan fen konfli a, feminis Britanik yo pral jwenn rekonpans lè yo jwenn pasyèlman dwa pou vote. Opozisyon ak lagè a se sitou travay aktivis ki soti nan peyi net ak kèk gwoup izole nan peyi ki angaje nan konfli a.

Ozetazini, Fanm Lapè Pati Jane Addams te reklame manm 25 000 men yo pa t reziste kont antre peyi a nan lagè an 1917[73]. Se Addams ak fizisyen Aletta Jacobs ki te òganize Kongrè Entènasyonal pou Lapè nan Lavni nan Hague - dènye a ap goumen tou pou dwa a kontrasepsyon ak vòt fanm yo[74]. Pami 1200, sitou Olandè, ki rankontre nan okazyon sa a, gen 9 nasyonalite ki reprezante pami yo gen yon delegasyon Alman ki te dirije pa Anita Augspurg. Fanm franse yo absan[75].

Sèk sosyalis yo, ak òganizasyon fanm yo tou, yo te aliye dèyè nasyon respektif yo. Néanmoins, yo tande vwa ki discordan: an Frans, Hélène Brion, Madeleine Vernet oswa Louise Saumoneau. Dènye a te prezan nan mwa mas 1915 nan konferans entènasyonal fanm sosyalis yo, ki te reyini nan Bèn, sou inisyativ Clara Zetkin, aktivis ki te rete fidèl ak entènasyonalism[76].

Ant lagè yo[modifye | modifye kòd]

Apre plizyè rejè Palman an pwopoze lwa yo, afich dwa fanm yo pou yo vote an Frans, 1934.

Nan fen lagè a, de gwo tandans, eritye deba yo nan kòmansman syèk la, te opoze youn ak lòt: yon "feminis matènèl"[77] oswa "sosyal"[78] ak yon "feminis egalite"[79], universalis oswa "entegral".

Tandans nan premye, dominan sou kontinan an ak an patikilye an Frans, apèl pou devlopman lejislatif ki pwoteje espesifik nan fanm[80]. Li adapte ak enperatif politik pronatalist yo ki vin pi plis ranfòse apre senyen demografik Premye Gè Mondyal la. Pwomosyon patisipasyon fanm nan balans nasyon an, sitou atravè egzèsis "fonksyon matènèl la", konsa okipe yon plas santral nan agiman refòmis ak sosyal-demokrasi yo. Pou reprezantan Inyon franse pou vòt fanm yo, "detwi prestij matènite a, se reyalize prestij ki pi asire nan fanm... Se nan non matènite, pa kont li, ki dwe fè refòm esansyèl nan sitiyasyon fanm yo”[81]. Feminis radikal ki gen entansyon aboli diferans ki genyen ant sèks yo oswa goumen pou kontrasepsyon ak avòtman yo pi izole epi yo gen difikilte pou fè tande vwa yo nan gwo kowòdinasyon refòmis yo[82].

Pandan ke chèf fanmi an te gen pouvwa patènèl epi yo te gen priyorite nan siyen kontra yo, feminis yo te jwenn, pa lwa 18 fevriye 1938, siprime maryaj. pouvwa, nan enkapasite legal fanm marye a ansanm ak devwa obeyisans li[83].

Nan Almay, feminis divize an de mouvman. Premye a – toupre mouvman liberal ak sosyal-demokratik – te defann prensip egalite moun yo, alòske dezyèm lan, tou pre mouvman völkisch la, te defann tèz antisemit la. yon "konplo judo-patriyakal", yo te akize nonm jwif la kòmkwa li te envante "relijyon an ki te detwi gwo fòs kreyatif fanm lan nan refize li tout rekonesans, nan prive li nan nenpòt posibilite pou aksyon andeyò yon sèk ki te plis oswa mwens. redwi nan fanmi an »[84]. Ofisyèl Nazi yo pa t sipòte mouvman feminis sa a völkisch, ki te sispann egziste an 1937.

Nan Espay, feminis ap grandi rapidman ak gwoup atistik Las Sinsombreros, non ki soti nan jès yo retire chapo an piblik[85], maker sosyal ak sèks atis Panyòl denonse, osi byen ke enstitisyon inivèsite Residencia de Señoritas ak asosyasyon Lyceum Club Femenino nan Madrid, ki te fonde pa Maria de Maeztu nan Madrid. , osi byen ke Lyceum Club nan Barcelone ak enstitisyon la Bonne nan Kataloy[86].

Siksè inisyativ sa yo te prepare tè a pou politik aktif an favè dwa fanm nan Dezyèm Repiblik la. Libète feminis Federica Montseny, pwòch òganizasyon Mujeres Libres, yo nonmen minis e sitou ouvè dwa pou avòtman nan Kataloy[87]. An 1939, nan fen Gè Panyòl la ak vin sou pouvwa twoup nasyonalis yo, Franco te kòmanse represyon mouvman feminis yo epi anile dwa fanm yo te akeri pandan peryòd sa a Repibliken.

Dezyèm sèks la, S. de Beauvoir, Gallimard, 1949.

Apre lagè[modifye | modifye kòd]

dwat

Literati aktivis yo te fè eksperyans yon nouvo boom, sitou an Frans gras ak piblikasyon an 1949 redaksyon The Second Sex pa Simone de Beauvoir. Travay la te rankontre anpil siksè lè li te pibliye men li te lakòz tou yon eskandal, akòz gwo pati nan chapit li sou avòtman ki te rete konsidere kòm yon omisid nan epòk la. Menm jan ak Mary Wollstonecraft ak Claire Démar, Simone de Beauvoir egalize maryaj ak yon fòm pwostitisyon lè fanm nan domine pa mari l epi li pa kapab chape. Apre piblikasyon sa a, li te vin tounen yon figi anblèm feminis.

Dezyèm vag[modifye | modifye kòd]

Mouvman Liberasyon Fanm[modifye | modifye kòd]

Soti nan ane 1960 yo, nan Etazini, dwa egal pwogrese. An 1963, yo te pase Lwa Egal Pay. Nan dat 2 jiyè 1964, Lwa sou Dwa Sivil 1964 teyorikman aboli tout fòm diskriminasyon nan peyi Etazini. Nan fen ane 1960 yo, yon nouvo vag aktivis feminis te parèt nan Etazini ak nan Ewòp Lwès nan espas politik mouvman etidyan an te louvri. Women's Liberation Mouvman an Frans ak Women's Lib nan peyi Anglo-Saxon yo deziyen mouvman sa a ak yon perimèt fluctuant, alòske se nan Espay, anba diktati a. Franco, aktivis feminis, tankou Empar Pineda[88], yo nan prizon[89].

Ozetazini, reòganizasyon ki te swiv "trough point" nan ane 1950 yo te kòmanse ak fondasyon an 1966 nan yon òganizasyon refòmis, "Òganizasyon Nasyonal pou Fanm yo" (KOUNYE A) pa [ [Betty Friedan]][90]. Men, se sitou nan reyaksyon ak divizyon seksyèl travay militan ki, menm nan òganizasyon New Left, relege fanm nan pozisyon sibòdone yon pakèt ti gwoup feminis radikal ap fòme. Feminis radikal New York, Redstockings, WITCH, Radicalesbians...)[91].

Refize òganizasyon vètikal la ak oryantasyon refòmis KOUNYE a, yo fè espre pwovokan fòm mobilizasyon ki vize atire atansyon medya yo. Nan Islann, se atravè yon grèv jeneral nan ke fanm yo te jwenn dwa egal nan ane 1976[92]. Fòm orijinal òganizasyon yo ap devlope tou, tankou gwoup konsyans. Lè yo pataje eksperyans endividyèl yo, gwoup diskisyon sa yo gen entansyon ogmante konsyans sou kondisyon komen fanm yo, espesifik nan opresyon yo ak dimansyon politik ki enskri nan eleman ki pi banal nan lavi chak jou[93].

Direktè Helke Sander nan Berlinale, 2019.

Kodeta tomat nan 1968 se yon evènman ki konsidere kòm fondatè nan istwa a nan feminis modèn an Ewòp, akòz enpak medya li yo. De feminis ki pi koni nan Almay nan epòk la, Helke Sander ak Sigrid Rüger te parèt deyò nan yon konferans Inyon Sosyalis Etidyan Alman an pou pwoteste kont ti atansyon yo te bay la. diskou pasyone premye an favè egalite ant gason ak fanm nan domèn lavi prive[94]. Dapre sosyològ ak istoryen yo, ak sa a pi popilè farandol nan sis tomat, dezyèm vag mouvman fanm Alman yo te fèt[95]. “Koudeta tomat” 1968 la te bay feminis ki te angaje yo men ki te respekte demokrasi a yon vizibilite demokratik, nan yon Almay ki te toujou trè konsèvatif, souvan choke pa aksyon pi vyolan jèn gason yo te fè nan batay lari kote lapolis te souvan atake. Lè sa a, sinema Helke Sander te mobilize pou avòtman ak kontrasepsyon, zòn kote mantalite Alman yo pa t ko evolye, ak gwo rezistans politik ak sosyal. Malgre sa, peyi a pral legalize avòtman yon ti kras devan vwazen franse li[96]. Osi bonè ke lè 1970, sèz pwofesè nan Dwa Kriminèl prezante yon premye refòm refòm nan atik 218 nan Kòd Penal la. m gouvène lwa avòtman nan Almay[97]. Nan dat 26 avril 1974, Rejim Federal Alman an te adopte lwa ki legalize Avòtman pandan twa premye mwa gwosès yo apre konsiltasyon anvan[97] , men menas kontestasyon konstitisyonèl bò dwat la, brandi depi 1970, te konkretize ak 193 palmantè te jwenn satisfaksyon nan deklare lwa a enkonstitisyonèl[98]. Se poutèt sa, yon nouvo vèsyon dwe adopte nan dat 12 fevriye 1976[98].

Nan Paris Book Fair, 2015.

Peryòd la make pa aktivite entans nan teorize estati fanm yo. Si yon kouran, ki te dirije an Frans pa Antoinette Fouque ak gwoup li "Psychoanalysis and Politics", defann differentialist e, daprè sèten kritik, essentialist pozisyon, mouvman an se majorite konstriktis. Li apwofondi chemen Simone de Beauvoir te trase an 1949 ak Dezyèm Sèks epi li etidye modalités konstriksyon sosyal diferans ant sèks yo, sa vle di. -di fason sosyalizasyon enpoze diferan wòl sosyal sou moun de sèks yo. Tèm sèksism ap gaye[99] epi feminis radikal ak materyalis ap devlope konsèp la. nan patriyachi pou defini sistèm sosyal opresyon fanm yo. Yo refize sibòdone batay yo ak lit klas la, yo afime ke domèn repwodiksyon (matènite, kò, fanmi, travay domestik...) se yon espas privilejye eksplwatasyon fanm yo. Yo rejte objektif refòmis egalite nan sistèm ki te domine jouk lè sa a. Pou yo, pa gen okenn egalite ant sèks yo ka jwenn nan sistèm "patriyakal" la, sof kèk konpwomi tanporè ki ta menase tout tan. Yo defann ranvèse sistèm sa a ak etabli nouvo relasyon ant sèks yo.

Yon tandans separatis ap revandike tou, sitou pami gwoup militan madivin nan gwo metwopòl Lond ak New York.

Kontwòl Kò[modifye | modifye kòd]
Slogan ekri sou yon wout peyi (2010, Lafrans).

Kontwòl sou kò yo mete nan sant enkyetid yo nan dezyèm vag feminis yo. Depi lontan yon sijè nan divizyon, kontwòl nesans ap vin youn nan demand ki pi vizib li yo. Aksè gratis nan kontrasepsyon men sitou dwa pou avòtman se konsantre efò yo. An Frans, Mouvman pou libète avòtman ak kontrasepsyon (MLAC) te fonde an 1973. Li konte sitou sou zèl ki pi radikal nan Mouvman planifikasyon familyal franse a ki te deklare tèt li yon ti tan apre "an favè avòtman gratis ak kontrasepsyon ranbouse pa Sekirite Sosyal" ak louvri klinik pou volontè revokasyon gwosès (IVG)[100].

Disosyasyon seksyalite ak repwodiksyon se yon pati nan kad pi laj revolisyon seksyèl la ki reflete yon demann sosyal pou plis libète nan domèn seksyalite. Feminis, sepandan, fè pwòp lekti yo ki enplike nan kritik nan normativity nan psikonaliz oswa sèksoloji ki ta defini fanm seksyèlman "dapre sa ki fè gason yo orgasme"[101], pou egzanp diminye plezi klitoral. Seksyalite konsa analize kòm yon domèn kote dominasyon gason egzèse. Kayòl se sijè a plizyè mobilizasyon: manifestasyon nan vil nwit ("Reclaim the night") gen entansyon reprann yon espas kote pè agresyon kenbe fanm eskli[102]. Nan nivo legal la, feminis franse yo ap goumen pou lwa 1832 la aplike nan reyalite ki jiska prezan.oswa deklasifye kòm "atak"[103].

Feminis neurofizyològ Ruth Bleier nan mikwoskòp elektwonik li, ane 1980.
Etid feminis[modifye | modifye kòd]

Nan kad efò pou teyorize kondisyon fanm nannan dezyèm vag la, syans feminis te antre nan mond akademik lan depi ane 1970. Konsa, yo konsidere tout domèn konesans piti piti nan ang kritik feminis la: filozofi feminis, [ [antwopoloji feminis]], istwa fanm, kritik psikonaliz devlope an relasyon sere ak lit militan[104] ,[105]. Nan fen ane 1970 yo ak kòmansman ane 1980 yo, kritik feminis sou syans te pran tou (Ruth Bleier, Ruth Hubbard (en), Evelyn Fox Keller, Helen Longino).

Ancrage enstitisyonèl ki pi solid la fèt Ozetazini kote depatman "Etid Fanm" oswa "Etid Feminis" yo kreye ki gen apwòch souvan entèdisiplinè. Avèk devlopman itilizasyon konsèp sèks depatman syans sèks yo te devlope answit. An 2003, te gen 600 depatman kalite sa a nan peyi Etazini[106].

Pi lwen pase konkèt espas jeyografik inivèsite sa a, Francine Descarries, pwofesè sosyoloji nan UQAM, te note an 2004 difikilte Etid fanm yo nan Quebec "pou retire tèt li nan periferik la, soti nan maj yo nan jaden syantifik la konvenk nan lejitimite li yo ak konpatibilite nan apwòch teyorik ak metodolojik li yo ak lespri syantifik la. Dapre sosyològ sa a, ti rechèch te rive antre nan "syantifik prensipal"[107].

Dènye deseni[modifye | modifye kòd]

Grafiti feminis anonim Bondye se fanm nan Bucharest (2013).

Kounye a, fanm yo vote nan pifò peyi endistriyalize yo, majorite palman yo te pase lwa sou divòs. Legalizasyon kontrasepsyon ak avòtman pa efikas pou tout peyi endistriyalize yo, se poutèt sa sitiyasyon yo varye anpil de yon peyi (oswa menm yon rejyon) nan yon lòt. Kouran konsèvatif yo ak enstitisyon relijye yo souvan mete dwa sa yo an kesyon, tankou Legliz Katolik e an patikilye Mouvman Tradisyonalis ki ladan l, ak kouran fondamantalis nan. pwotestan evanjelik yo.

Depi nan fen ane 1990 yo, divès gwoup, reklame Modèl:Poukisa nan feminis, yo te kreye. Pami moun ki pi pibliye yo, nou ka site:

  • Chiennes de garde, mouvman fransè ki reklame eritaj Mouvman Liberasyon Fanm yo (MLF).
  • mouvman Ni bouzen, ni soumèt (depi 2003) ki vize sansibilize sou sitiyasyon fanm yo sitou nan katye ouvriye yo, nan poze pwoblèm maryaj fòse , vyòls, oswa excision.
  • La Barbe, kolektif ki gen zam se iwoni, ak ki gen aktivis yo mete bab atifisyèl lè yo pete nan fowòm majorite gason: La Barbe endike nan entrizyon sa yo chemen an nan pataje Harmony nan diskou piblik, pozisyon ak responsablite[108]. Parite nan jesyon, ak distribisyon egal nan kreyasyon, tankou egzanp nan medya yo[109], nan lekòl fòmasyon elit. [110], nan gwo konpayi, nan teyat la [111], nan sinema[112], yo pami objektif ki enspire aksyon La Barbe.
  • Dare feminism! se yon mouvman feminis, melanje, inivèsalis, eksklizyon ak pwogresis ki te kreye an 2009. Enspire pa feminis 2de ak 3yèm vag la, objektif li se pou Sensibilize piblik la an jeneral sou inegalite ki pèsiste ant fanm ak gason ak jwenn mezi konkrè pou avanse pou egalite: egalite pwofesyonèl, batay kont prekarite, dwa pou kontwole kò yon moun, libète seksyèl, egalite, batay kont sèksis òdinè, vyolans kont fanm, ki gen ladan pwostitisyon. Asosyasyon an sèvi ak mwayen aksyon tradisyonèl tankou Kolaj afich, distribisyon feyè, manifestasyon men tou rezo sosyal, entènèt, videyo.

Ane 2000 yo[modifye | modifye kòd]

Diskisyon MeToo nan Dhaka (Bengladèch), 2017.

#BalanceTonPorc, mouvman 2017 sa a, lè li retounen nan kò fi ak respè li, ta reaktive revandikasyon MLF la. Li mete aksan sou yon nouvo jenerasyon aktivis entèkonekte ki pa satisfè ak prensip egalitè a sèlman, ki kwè ke chanje tèks legal yo pa ase ankò e ke yon chanjman reyèl nan mantalite nesesè pou goumen kont pèsekisyon. san kad Chloé Delaume pibliye Cheri sè mwen yo an 2019[113]. Nan manifest sa a, li evoke katriyèm vag feminis ki, dapre li, te fèt nan ane 2010 yo; li ta te fòme ak rezo sosyal yo: sa a nan ekran yo 2.0. Premye vag la te fòme ak suffragettes yo nan kòmansman Modèl:20th, ki te swiv pa dezyèm jenerasyon nan ane 1960 yo ak 70s yo ak yon twazyèm vag ki te kòmanse nan ane 1990 yo ak egzijans parite ak la. deplwaman nosyon genre[114].

kolektif #NousToutes, ki te kreye an 2018, batay kont vyolans ki baze sou sèks ak vyolans seksyèl an Frans. Li òganize regilyèman aksyon pou kesyone gouvènman an ak sansibilize, tankou mach chak mwa novanm. Manifestasyon sa yo reyini plizyè milye moun nan tout peyi Lafrans[115].

Femen, mouvman Ukrainian ki te kreye an 2008, ap òganize manifestasyon ak avètisman topless an Frans depi 2011 pou pwomosyon demokrasi, libète laprès, dwa fanm, pwoteksyon anviwònman, ak kanpay kont koripsyon, pwostitisyon, [touris seksyèl]], ajans maryaj , sèksism, pònografi, vyolans domestik, rasis ak povrete.

Ansyen esklav, abolisyonis ak aktivis feminis Sojourner Truth, an 1828.

An 2010 nan Ostrali, se te premye fwa nan listwa yon eta chèf leta a (Elizabeth II), chèf gouvènman an (Julia Gillard) ak Gouvènè Jeneral la (Quentin Bryce) se tout fanm.

Grèv jeneral yo òganize an Ewòp pou jwenn avans nan dwa yo, tankou grèv feminis 8 mas 2018 nan Espyòl, ak [[[women's'). grèv 14 jen 2019]] nan Swis.

Si nan ane 1797-1883, ansyen esklav tankou Sojourner Truth oswa Harriet Tubman (anviwon 1820-1913) te vin tounen ikon abolisyon esklavaj la ak dwa fanm yo, yo te bliye yo pou yon tan, men jodi a, kounye a yo parèt nan "feminis nwa" fanm Afriken-Ameriken yo nan ane 1970. Yo nan dokiman Pwen Enpòtan an, ofisyèlman depi yo kenbe yo parèt sou bòdwo 20 dola an 2020. pou anivèsè dwa fanm Ameriken yo pou yo vote, anvan Prezidan Donald Trump te anile dispozisyon sa a[116].

Feminis kontanporen, nan pifò peyi oksidantal yo, ap divèsifye ak chanje figi, akòz lefèt ke premye revandikasyon feminis yo te tradui nan sistèm legal, epi yo fè pati sijè ki abòde konvansyonèl dwa moun. Se poutèt sa, refleksyon ak aksyon feminis yo mennen, sou yon bò, pou konsantre plis sou analiz kritik vrè pratik sosyal (souvan dekonekte ak prensip) epi pou refòmile ekspresyon pwoblèm yo ak objektif yo. Yo dwe tou pran an konsiderasyon rezurjans deba etnik, kominote oswa relijye ki konplike sitiyasyon an - konsa sèten asosyasyon demantire dikotomi feminis West kont sèksis East[117]. Sa a chaChanje jaden flè inevitableman mennen nan divergens nan opinyon ki divize mouvman feminis yo.

Nòt ak referans[modifye | modifye kòd]

Nòt[modifye | modifye kòd]


Referans[modifye | modifye kòd]

  1. Angélique Gérard, Pour la fin du sexisme!, Editions Eyrolles, (lire en ligne), p. 57
  2. feminism, noun. In: Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary.
  3. George Ritzer, J. Michael Ryan, The Concise Encyclopedia of Sociology, John Wiley & Sons, (lire en ligne), p. 223
  4. Carol Hanisch (en), « The Personal Is Political », in Notes from the Second Year: Women’s Liberation in 1970. Yon mo ki tradui literalman nan lang angle, "pèsonèl la se politik", pa souliye divizyon ki genyen ant prive ak piblik.
  5. Clémence Bideaux, « On 3rd wave feminism »
  6. CLIO , different authors, Les words soti nan istwa fanm,
  7. Le siècle des féminismes, Editions de l'Atelier,
  8. Femminin / Gason,
  9. Gade pou egzanp sou pwen sa a, Eliane Gubin, Catherine Jacques. , Florence Rocherfort, Brigitte Studer, Françoise Thébaud, Michelle Zancarini-Fournel (dir.), The Century of Feminisms, Éditions de l'Atelier, 2004.
  10. Séverine Auffret, « “Fanm nan tout listwa” », L’innouvelle,‎ .
  11. 11,0 11,1 11,2 et 11,3 Gade sou persee.fr, p. 700.
  12. Otto Weininger, Sèks ak karaktè (tit orijinal: Geschlecht und Charakter: eine prinzipielle Untersuchung), paj 104 ak 105, edisyon KontreKulture.
  13. « Ouvèti Konsèy Lateran IV ».
  14. « Eske Krisyanis te ankouraje emansipasyon fanm yo? », sur Questions Aleteia.
  15. Neues Wiener Tagblatt (de) te resevwa nan men Wòm rapò yon odyans prive ke Pap la te akòde. youn nan remakab mouvman feminis Otrichyen yo Modèl:Miss C. Thiemer" nan: "An interview with Pope Pius X", Le Temps , 1e Me 1906, p. 2 Modèl:Gallica.
  16. Camilla Theimer, Antisemitismus u. Nationaljudentum, Wien, 1907, p. 11 [[ li sou entènèt]].
  17. « Sisyphe - Christine de Pizan, ekriven prestijye nan Mwayennaj la », sur sisyphe.org.
  18. « Eske ou te di "matrimoine"? pa Aurore Évain », sur Club de Mediapart.
  19. « "Matrimoine" la deklanche pasyon sou Wikipedya », sur terrafemina .com.
  20. « Christine de Pizan - Fanm lèt ki soti nan Mwayennaj la », sur La Compagnie Littéraire, .
  21. (en) « Si koutim lan te voye ti fi lekòl, e ke souvan yo espere yo pou aprann syans yo menm jan yo fè pitit gason yo, ke yo ta tou aprann parfe epi konprann sibtilite yo nan tout boza ak syans jan yo fè. », sur YourDictionary.
  22. Christine Viennot, Frans, fanm ak pouvwa, .
  23. Max Rivière, “Pap la ak feminis. Modèl:Mme Camille Theimer entèvyou egal ak moun. […] Pi gwo lwanj ki te ka bay medam Italyen remakab nan epòk sa a se te di ke yo te gen yon lespri viril, yon nanm viril. Nou sèlman dwe konsidere atitid trè viril nan pifò eroin sezon, espesyalman sa yo nan Boiardo ak Ariosto, pou konnen ke se yon kesyon isit la nan yon ideyal byen defini. Tit "virago", ke syèk nou an konsidere kòm yon konpliman trè ekivok, te Lè sa a, distenksyon ki pi flate. […] Nan epòk sa a, yo te konsidere fanm ki kapab, osi byen ke gason, nan reyalize kilti ki pi wo a.|Jacob Burckhardt, Sivilizasyon Renesans la nan peyi Itali< ref>Volim 2, Liv Pòch la. , 1966, p. 343-347.
  24. « Fanm nan gen dwa monte echafodaj la; li dwe genyen […] - Olympe de Gouges », sur dicocitations.lemonde.fr (consulté le ).
  25. « Flora Tristan, paria rebèl la », sur retronews.fr, .
  26. Modèl:Wikisource
  27. Michèle Riot-Sarcey, Histoire du féministe, La Découverte, Paris, 2008, { {p.|26}}.
  28. Michèle Riot-Sarcey (2008) te rejte. ), p. 26.
  29. Paulette Bascou-Bance. , Memwa fanm yo: antoloji, Elytis Éditions, Cestas, 2004, p. 205.
  30. Riot-Sarcey (2008), p. 38.
  31. Michèle Riot-Sarcey, “Emansipasyon fanm , 1848 », Jenèz, 1992, no 7, p. 196.
  32. Riot-Sarcey (2008), { {p.|41}}.
  33. Revòlt- Sarcey (2008), p. 43.
  34. Riot-Sarcey (2008), p. 44.
  35. Marianne Walle, "Frauen-Zeitung nan Louise Otto oswa konsyans politik la nan fanm Alman", nan Marita Gilli (dir.), Lide a nan Ewòp. , vektè aspirasyon demokratik : ideyal repibliken depi 1848 : aktyalite konferans entènasyonal ki te òganize nan Inivèsite Franche-Comté 14, 15 ak 16 me 1992, Presses universitaire de Franche-Comté, 1994, p.  251-261.
  36. « Whitney, Juana - Auñamendi. Eusko Entziklopedia », sur aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus.
  37. (es) « MARÍA DE MAEZTU: La maestra », sur CIRCULO DE ORELLANA.
  38. (es) « Barcelona rescata la fascinante historia de Clotilde, la hija insurrecta de Cerdà », .
  39. « Clotilde Cerdà, ant mizik ak aktivis sosyal | Barcelona Metròpolis ».
  40. « frame1 », sur ub.edu.
  41. Modèl:Lyen Web Real Academia de la Historia |url=https://dbe.rah.es/biografias/49746/belen-de-sarraga-hernandez |site=dbe.rah.es}}.
  42. Claudette Fillard, Colette Collomb-Boureau, Mouvman feminis Ameriken yo, Ellipses, Paris, 2003, p. 30.
  43. Barret-Ducrocq (2000), p. 34.
  44. Barret-Ducrocq (2000), p. 38.
  45. Barret -Ducrocq (2000). ), p. 45.
  46. Barret - Ducrocq (2000), p. 47.
  47. Riot-Sarcey (2008), p. 50.
  48. Yvette Delsaut, The place of the master: a chronicle of the teacher training schools, L'Harmattan, 1992 , p. 38.
  49. Carole Lécuyer, “/index437.html #bodyftn8 Yon nouvo figi jèn fi anba Modèl:Twazyèm Repiblik la: etidyan an", Clio, nimewo 4-1996.
  50. Riot-Sarcey (2008), p. 52 .
  51. Odile Krakovitch, Vyolans nan kominè yo: yon memwa pou revize, 1997.
  52. Yvette Delsaut, The place of the master: a chronicle of teacher training schools, L 'Harmattan, 1992, p. 40.
  53. Riot-Sarcey, (2008), p. 57.
  54. Riot-Sarcey (2008), p. 62 ak s.
  55. 55,0 55,1 55,2 et 55,3 « Lespri anti-feminis ak kanpay vòt la an Frans, 1880-1914. », Rechèch feminis,‎ , p. 37–53 (ISSN 0838-4479 ak 1705-9240, DOI 10.7202/1011115ar).
  56. Karen Offen, “Modèl nasyonal? », nan Éliane Gubin (et al.), The Century of Feminisms, Les Éditions de l'Atelier, Paris, 2004, p. 70.
  57. Françoise Barret -Ducrocq, The English feminist movement from yesterday to today, Ellipses, Paris, 2000, p. 83.
  58. Barret-Ducrocq (2000), p. 84.
  59. Barret-Ducrocq (2000), p. 85.
  60. Barret-Ducrocq (2000), p. 90.
  61. Barret-Ducrocq (2000), p.  88.
  62. Barret-Ducrocq (2000), p. 91 .
  63. Fillard, Collomb-Boureau (2003), p. 37.
  64. Fillard, Collomb-Boureau (2003), p. 38.
  65. Barret-Ducrocq (2000), p. 104.
  66. Barret- Ducrocq ( 2000), p. 107.
  67. Barret- Ducrocq (2000), p. 109.
  68. Eliane Gubin, p. 167.
  69. Eliane Gubin, "Pou dwa travay: ant pwoteksyon ak egalite", nan Eliane Gubin (et al.), The Century of Feminisms, Les Éditions de l'Atelier, 2004, p. 165.
  70. Eliane Gubin (2004), p. 166.
  71. Éliane Gubin (2004), p. 171.
  72. Cité in Éliane Gubin (2004), p. 173.
  73. Françoise Thébaud. "Gwo Gè a. Triyonf divizyon seksyèl", nan Françoise Thébaud (dir.), Istwa fanm, Volim 5, "Le XXe syèk", Plon, 1992, p. 61 .
  74. Andrée Lévesque, "Aktifist", Eliane. Gubin (et al.), The Century of Feminisms, Éditions de l'Atelier, Paris, 2004, p. 90 and s.
  75. Thébaud (1992), p. 62.
  76. Thébaud (1992), p. 64.
  77. Nosyon sa a se patikilyèman devlope nan Gisela Bock ak Pat Thane (dir.), Politik matènite ak sèks. Fanm ak ogmantasyon eta byennèt Ewopeyen yo, Routledege, London and New York, 1994. Site nan Ute Gerhard, “Konsèp ak polemik”, nan Gubin (et al.) ( 2004), p. 54.
  78. Olive Banks, Faces of feminism, Blasil Blackwell, Oxford, 1986, p. 153-154.
  79. Ute Gerhard (2004), p. 54.
  80. Yannick Ripa, Fanm, aktris nan Istwa. Lafrans, 1789-1945, Armand Colin, Paris, 1999, p. 116.
  81. La Française, 8 me 1915.
  82. Yannick Ripa (1999), p. 116.
  83. Abolisyon pouvwa matrimonyal ak devwa obeyisans. Bay fanm marye yon kapasite restriksyon. Lwa 18 fevriye 1938,
  84. Ki enfliyans feminis la te genyen sou rasis nan Almay? , Liliane Crips.
  85. « Ki moun ki “Las Sinsombrero”? », .
  86. (ca) « Inici », sur La Bonne.
  87. « Montseny, manman avòtman an Espay », sur L'Humanité, 2016-07- 18.
  88. (ca) « Empar Pineda i Erdozia », sur Departament de la Presidència.
  89. (es) « EMPAR-PINEDA-Biografia - Dirección para la Igualdad - UPV/EHU », sur Dirección para la Igualdad.
  90. Fillard ak Colomb-Executioner, p. 71.
  91. Fillard, Colomb-Bourreau (2003), p. 75 and s .
  92. (en) Max Rennebohm, « Grèv Icelandic pou egalite ekonomik ak sosyal, 1975 », sur Global Baz done aksyon san vyolans, 11-15-2009.
  93. Fillard, Colomb Bourreau (2003), p. 79.
  94. “Koudeta tomat liberasyon an 1968”, pa Rebecca Hillauer nan Deutschlandfunkkultur soti nan 12.09. .2018 [1].
  95. (en) « Helke Sander ak volonte pou chanje », Discourse,‎ .
  96. "Avòtman nan FRG" pa Christina Ottomeyer-Hervieu, nan Cahiers du CEDREF jounal feminis miltidisiplinè, an 1995 [2].
  97. 97,0 et 97,1 Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele abortion
  98. 98,0 et 98,1 Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele aborton
  99. Fillard, Collomb-Bourreau (2003), p. 78.
  100. Pascale Le Brouster, "Kontribisyon nan istwa Planifikasyon Familyal: patenarya CFDT-MFPF pandan swasanndis yo” , Janre & Istwa, no 2 | Prentan 2008, afiche sou entènèt 13 jiyè 2008.
  101. Anne Koedt, "The myth of orgasm nan vajen”, Partizan, no 54-55, Maspero, 1970, p. 55. Li te site nan Sylvie Chaperon, "Contesting norms and knowledge on sexuality" nan Eliane Gubin (et al.), Le Siècle des feminismes, Les Éditions de l'Atelier, 2004, p. 343.
  102. Sylvie Chaperon (2004) , p. 342 .
  103. Chaperon (2004), p. 343.
  104. Modèl:Travay.
  105. Colette Guillaumin, « Fanm ak teyori sosyete a : remak sou efè teyorik kòlè moun ki oprime yo », Sosyoloji ak sosyete,‎ .
  106. Éliane Elmaleh, "Etid fanm nan peyi Etazini. Feminis ak inivèsite a, Transatlica, 1 | 2003.
  107. Francine Descaries, "Viktwa enkonplè, avni ensèten: defi feminis Quebec", kominikasyon nan Inivèsite Feminis ete 2004 (University Laval), Pwoblèm ak defi pou aksyon ak rechèch feminis, sou entènèt nan Sisyphe.
  108. { {Web link|langue=en|author1=La Barbe|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/jun/29/la-barbe-feminism-france |title=Feminis franse tounen – ak bab|site=theguardian.com|date=29-06-2011|accessed on=26-12-2012}}.
  109. « Feminis envite tèt yo nan Radio France », sou sit entènèt Figaro, konsilte 24 desanm 2012.
  110. Modèl:Broken link, sou sitwèb Libération, konsilte 21 desanm 2012.
  111. « Nancy Huston, Les gason otè yo tou gendered ».
  112. Modèl:Lyen kase.
  113. Sè mwen renmen anpil yo, .
  114. Cécile Daumas, « #Me Too », liberation,‎ .
  115. « Marche #NousToutes: "Lè ou la a se tankou yon rèl kòlè" », sur Libération.fr, 2019-11 -23.
  116. Istwa mondyal feminis, (ISBN 978-2-13-073284-6 ak 2130732844, OCLC 1049986302).
  117. Modèl:Broken link.