Mary Shelley

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Mary Shelley
Image illustrative de l’article Mary Shelley
Pòtre Mary Shelley pa Richard Rothwell (pennt) (en) (1840).
Biyografi
Non nesans Mary Wollstonecraft Godwin
Non matènèl Mary Shelley
Nasyonalite Wayòm Ini Grann Bretay ak Iland ak Grann Bretay (wayòm)
Nesans
London, Modèl:Wayòm Grann Bretay
Lanmò (ak 53 ane)
London, Modèl:Wayòm Ini (1801-1927)
Aktivite womanye, ekven istwa kout, teatist, redaksyon, biyograf, otè pa istwa vwayaj
Otè
Lang Angle
Mouvman Womantis
Jan literè Récit de voyage (en), Nouvèl, littérature gothique (en), roman gothique (en), fiction spéculative (en) ak Woman
Zèv prensipal
Zèv prensipal

Mary Shelley [ˈmɛəɹɪ ˈʃɛli][N 1], ki fèt Mary Wollstonecraft Godwin nan nan Somers Town, yon katye London (jodi a nan distri Camden), e li te mouri nan (ki gen laj 53) nan Belgravia (London), se yon fanm lèt Britanik, novelist, otè, esè , byograf ak otè istwa vwayaj. Li pi byen konnen pou woman li 'Frankenstein or the Modern Prometheus.

Pitit fi filozòf Mary Wollstonecraft ak ekriven politik William Godwin, li te pèdi manman l lè li te sèlman dis jou. Papa l te remarye kat ane pita. Li te bay pitit fi li yon edikasyon rich epi li ankouraje l pou l respekte teyori politik liberal li yo. An 1814, Mary Godwin te kòmanse yon relasyon ak yon nonm marye, yon sipòtè papa l, Percy Bysshe Shelley. Akonpaye pa Claire Clairmont, pitit fi bèlmè Mary a, koup la vwayaje atravè Ewòp. Pandan de ane kap vini yo, Mary ak Percy te fè fas ak dèt kontinyèl ak lanmò pitit fi yo. Yo marye an 1816, apre swisid premye madanm Percy a.

An 1816, pandan yon sejou toupre Genèv, Mary (ki te vin Mary Shelley apre maryaj li) te ekri premye woman li, Frankenstein. An 1818, Shelley yo te kite Wayòm Ini a pou ale Itali, kote dezyèm ak twazyèm pitit yo te mouri, anvan Mary Shelley te fè pitit gason l, Percy Florence Shelley, ki pou kont li te siviv. Nan 1822, mari l te nwaye nan Gòlf La Spezia pandan yon tanpèt. Yon ane pita, Mary Shelley te retounen nan Angletè e, depi lè sa a, konsakre tèt li antyèman nan edikasyon pitit gason l 'ak karyè li kòm yon otè. Dis dènye ane nan lavi l 'yo te make pa maladi. Li te mouri nan yon timè nan sèvo nan .

Jiska ane 1970 yo, Mary Shelley, anplis de Frankenstein li, te pi byen konnen pou efò li te fè pou yo te pibliye travay mari l '. Dènye etid yo te bay yon vizyon pi konplè sou travay li epi yo montre ke Mary Shelley te rete yon radikal politik pandan tout lavi li, sipòte lide ke koperasyon ak solidarite, pratike byen natirèlman pa fanm nan fanmi yo, se fason pou refòm sosyete sivil la.

Biyografi[modifye | modifye kòd]

Anfans[modifye | modifye kòd]

Paj ekri alamen pwòp e byen òganize nan jounal William Godwin.
Paj ki soti nan jounal William Godwin ki anrejistre "nesans Mari a, 20 minit. apre 11 p.m.” (kolòn agoch, katriyèm liy).

Mary Shelley te fèt Mary Wollstonecraft Godwin nan Somers Town, yon ti katye Lond nan sid Camden Town, nan . Li se dezyèm pitit filozòf feminis, edikatè ak fanm lèt Mary Wollstonecraft, epi premye pitit filozòf, romansye ak jounalis William. Godwin. Mary Wollstonecraft te mouri ak fyèv pièperèl onz jou apre nesans timoun nan e Godwin te jwenn tèt li poukont li pou elve Mary ak demi-sè li, Fanny Imlay, ki te fèt andeyò maryaj ak Mary Wollstonecraft. [Gilbert Imlay]][1]. Yon ane apre lanmò madanm li, Godwin te bay li yon omaj sensè lè li te pibliye Memoirs of the Author of the Defense of the Rights of Woman (1798). Memwa sa yo pral lakòz eskandal lè yo revele zafè Mary Wollstonecraft ak pitit li ilejitim[2].

Dapre korespondans Louisa Jones, gouvènè ak mennaj William Godwin, anfans Mari te kontan[3]. Men, Godwin, souvan nan gwo dèt, e li te santi ke li pa t 'kapab leve pitit li pou kont li, te deside remarye[4]. Nan , li te marye Mary Jane Clairmont, yon fanm edike, ki te deja manman de timoun - Charles ak Claire[N 2]. Pifò nan zanmi Godwin yo pa renmen nouvo madanm li a, yo jwenn li diskisyon ak irascible[5],[N 3] men Godwin devoue li epi maryaj la kontan[6]. Mary Godwin rayi bèlmè li, pwobableman, jan C. Kegan Paul, byograf William Godwin nan 19yèm syèk la, sijere, paske lèt la pito pwòp pitit li yo[7].

Godwin yo te louvri yon mezon piblikasyon ki te rele M.J. Godwin, ki te vann liv pou timoun, ansanm ak papye, kat ak jwèt. Sepandan, biznis pa t ap grandi e Godwin te oblije prete gwo kantite lajan pou asire siviv biznis li a[8]. Nan 1809, biznis Godwin te toupre fayit, e li te "pre dezespwa"[9]. Li te sove nan prizon dèt yo pa admiratè nan filozofi l 'tankou Francis Place, ki te prete l' lajan[10] .

[[File:Polygon.jpg|left|thumbnail|alt= Gravure nwa ak blan ki montre bòn tè nan Lond nan aryè plan ak machin ak moun nan premye plan an.|Poligòn (gòch) nan Somers Town, [[London] ], ant Camden Town ak St Pancras, kote Mary Godwin te fèt e li te pase premye ane li yo.]]

Mari pa t ale nan lekòl regilye, men papa l an pati bay edikasyon li tèt li, anseye li matyè ki pi divèsifye. Godwin gen yon istwa nan pran pitit li yo nan pwomnad; yo gen aksè nan bibliyotèk li a epi yo fwote ak anpil entelektyèl ki vizite li, tankou Samuel Taylor Coleridge, powèt romantik la, oswa Aaron Burr[11], ansyen vis prezidan Etazini. Si Godwin admèt li pa leve pitit li yo an akò ak filozofi Mary Wollstonecraft, tankouByenke li te dekri li nan zèv tankou 'Defans Dwa Fanm yo (1792), Mary te resevwa yon edikasyon apwofondi e ra pou yon ti fi nan tan li. Li gen yon gouvènè, yon titè prive, epi li li maniskri papa l sou istwa grèk ak women pou timoun yo[12]. An 1811, e pandan 6 mwa, li te monte nan Ramsgate[13]. Nan kenz, papa l te dekri li kòm "patikilyèman nana, yon ti jan tiranik ak rapid-enjenyeu." Swaf li pou konesans pa gen limit epi pèseverans li mete nan chak nan efò li yo prèske enkondisyonèl”[14].

Nan , papa l te voye Mary al rete ak dizidan fanmi radikal William Baxter, toupre Dundee nan [. [Scotland]][15]. Li te ekri Baxter: “Mwen vle pou l grandi... kòm yon filozòf, menm kòm yon sinik. »[16] Istoryen yo pral espekile sou rezon ki fè yo retire li: sante li, aspè sordid nan komès, oswa inisyasyon nan politik radikal< ref>Miranda Seymour 2000, p. 71-74</ref>. Men, Mary Godwin te jwi anviwonnman gwo kay Baxter ak konpayi kat pitit fi li yo, epi li te retounen la nan ete 1813 pou yon sejou dis mwa[17]. An 1831, nan entwodiksyon 'Frankenstein, li te sonje: “Mwen t ap ekri lè sa a – men ak yon stil trè òdinè. Se anba pye bwa ki nan lakou kay nou an, oswa sou pant dezolasyon mòn ki toupre yo, vrè zèv mwen yo, vòl ayeryen imajinasyon mwen an, te fèt ak nouri”[18].

Percy Bysshe Shelley[modifye | modifye kòd]

Gravure nwa ak blan ki montre yon legliz nan background nan, ak yon rivyè k ap koule nan premye plan an. De moun chita sou rivaj la, yon lòt ap naje. Pye bwa ankadre imaj la.
Nan , Mary te deklare lanmou li pou Percy nan tonm Mary Wollstonecraft nan simityè St Pancras Old Church (isit la -kont an 1815).

Mary Godwin sanble li te rankontre premye powèt ak filozòf Percy Bysshe Shelley ant de sejou li nan Scotland[19]. Sou dezyèm retounen lakay li a, , Percy Shelley te tonbe sou ak madanm li e li te rankontre regilyèman ak Godwin, ki gen dèt li te dakò pou l sove[20]. Radikalism Shelley a, ak an patikilye vizyon li nan ekonomi, ki te enspire pa Jistis politik Godwin a (1793), te distanse l 'soti fanmi aristokratik rich li yo: yo te vle l' kontinye modèl tradisyonèl aristokrasi tè a pandan ke li. te vle bay gwo pati nan fòtin fanmi an nan pwojè ki vize ede moun ki defavorize yo. Anplis, Percy Shelley pral gen gwo difikilte finansye jouk jou li resevwa eritaj li a, fanmi li pè ke li pral gaspiye lajan li nan pwojè "jistis politik". Kòm rezilta, epi apre plizyè mwa nan pwomès, Shelley te anonse ke li pa t 'kapab, oswa li pa ta, peye tout dèt Godwin yo. Lèt la, kòlè, te santi yo trayi[21].

Mary ak Percy kòmanse rankontre an kachèt nan simityè St Pancras, nan tonm Mary Wollstonecraft, epi yo tonbe damou - li gen prèske disèt, li prèske venndez[22]. Pou Mari dekouraje, papa l dezapwouve relasyon sa a, li eseye goumen ak li epi sove "repitasyon san tach" pitit fi li a. An menm tan an, Godwin aprann enkapasite Shelley pou l ranbouse dèt li pou li[23]. Mary, ki pita mansyone nan yon lèt "(li) atachman twòp ak amoure pou papa (li)"[24], se dezoryante. Li wè nan Percy Shelley pèsonalizasyon lide liberal ak refòmis papa l 'nan ane 1790 yo, e an patikilye ke maryaj se yon monopoli tiranik, yon lide ke li te defann nan edisyon 1793 nan Jistis Politik men ke li. pita dezavoue[25]. Nan , koup la kouri ale an Frans, pran Claire Clairmont, pitit fi bèlmè Mary a[26], men kite madanm Percy ansent dèyè.

Apre yo fin konvenk Mary Jane Godwin, ki te pouswiv yo nan Calais, ke yo pa vle retounen, trio a vwayaje nan Paris, answit nan Swis, sou yon bourik, yon milèt oswa nan yon charyo, atravè yon Lafrans dènyèman ravaje pa lagè. Mary Shelley te raple an 1826: "Se te tankou viv nan yon woman, tankou enkòpore yon istwa amoure." Pandan vwayaj yo, Mary ak Percy te li zèv Mary Wollstonecraft ak lòt otè, yo te kenbe yon jounal ansanm, epi yo te kontinye ekri pwòp yo[27]. Nan Lucerne, mank lajan fòse yo retounen. Lè sa a, yo te vwayaje sou Rhine a nan pò Danwa nan Marluys, yo rive nan Gravesend (Angletè), nan Kent, nan [28].

Pòtrè jarèt, yon nonm ki mete yon jakèt nwa ak yon chemiz blan debouche epi ki louvri sou pwatrin li.
Percy Bysshe Shelley te enspire pa radikal Godwin nan Jistis Politik (1793). (Prère pa Amelia Curran, 1819).

Sitiyasyon k ap tann Mary Godwin nan Angletè a vin chaje ak difikilte ki pa tout sa li te prevwa. Anvan oswa pandan vwayaj la, li te vin ansent. Li jwenn tèt li ak yon Percy san lajan, epi, nan gwo konesans li,Retablisman Mari, papa l pa vle tande l ankò[29]. Koup la ak Claire te deplase nan plizyè apatman ki meble nan Somers Town, apre sa nan Nelson Square. Pwogram lekti ak ekriti yo pi entans ke tout tan e yo envite zanmi Percy Shelley tankou Thomas Jefferson Hogg ak ekriven Thomas Love Peacock[30]. Pou evite kreditè, Percy Shelley kite kay yo pou yon ti tan[31]. Lèt boulvèse koup la pral revele doulè separasyon sa yo[32].

Ansent e souvan malad, Mary Godwin dwe fè fas ak lajwa Percy nan nesans li ak pitit gason Harriet Shelley nan fen 1814 ak pwomnad souvan li ak Claire Clairmont[N 4]. Li se yon pati nan rekonfòte nan vizit Hogg yo, ke li pa t 'apresye okòmansman men ke li pral byento konsidere kòm yon zanmi pwòch[33] . Percy Shelley sanble te vle Mary Godwin ak Hogg vin renmen[34]. Mary pa rejte lide a paske li sipoze yon disip lanmou gratis[35]. Nan pratik, sepandan, se Percy Shelley ak ki moun li renmen, epi li pa sanble yo te riske pi lwen pase fleurit ak Hogg[36],[N 5]. Nan , li te fè yon pitit fi twò bonè de mwa, ki te gen ti chans pou l siviv. Nan , li te ekri Hogg:

"Hogg mwen renmen anpil, ti bebe mwen an mouri - Èske w ap vin wè m pi vit posib. Mwen vle wè'w - Li te byen lè'm al dòmi - Mwen reveye pou'm bay tete'l e li sanble ap dòmi tèlman trankil ke'm pat vle reveye'l. Lè sa a, li te deja mouri, men nou pa reyalize li jis nan maten an - soti nan gade nan li li te mouri nan konvulsions - Èske w ap vini - ou se yon bèt kalm konsa ak Shelley pè lafyèv ki te koze pa lèt la - paske mwen mwen pa yon manman ankò kounye a. »[37]

Pèt pitit li a te lakòz gwo depresyon nan Mary Godwin, ante nan vizyon ti bebe a, men li te jwenn tèt li ansent ankò e, nan ete a, li refè[38]. Ak finans Percy Shelley amelyore apre lanmò granpapa l ', Sir Bysshe Shelley, koup la te fè vakans nan Torquay, Lè sa a, lwe yon kaye de etaj nan Bishopsgate, toupre Windsor Park[39]. Yo konnen ti kras nan peryòd sa a nan lavi Mary Godwin, jounal pèsonèl li, ant ak , ki te pèdi. Nan Bishopsgate, Percy te ekri powèm li Alastor, epi nan , Mari te fè yon dezyèm pitit, yo te rele William, apre papa l ', epi ki te byen vit surnome 'Willmouse'. Nan woman The Last Man, li te dekri Windsor kòm yon Jaden Edenn[40].

Lak Léman ak Frankenstein[modifye | modifye kòd]

Maniskri Frankenstein.
Draft of Frankenstein ("Se nan yon dezas lannwit Novanm ke mwen te rive mete fen nan travay mwen...")

Nan mwa , Mary Godwin, Percy Shelley, pitit gason yo ak Claire Clairmont te pati pou Genèv. Yo planifye pou yo pase ete a ak powèt Lord Byron, ak ki moun Claire ansent[41]. Gwoup la te rive Jenèv nan , e Mari te rele tèt li "Modèl:Madan Shelley." Byron te rejwenn yo nan , ak yon jèn doktè, John William Polidori[42], epi lwe villa Diodati nan Cologny, yon vilaj ki sou lak Leman.

Vè aktyèl Villa Diodati ak jaden li.

Percy Shelley lwe yon kay ki pi modès, Maison Chapuis, bò lak la[43]. Yo pase tan yo ekri, bato sou lak la, ak pale jis nan mitan lannwit[44].

« Se te yon ete mouye ak piman bouk, Mary Shelley te raple an 1831, e lapli san rete an te fèmen nou pandan plizyè jou anndan kay la »[45],[N 6]. Pami lòt sijè, konvèsasyon an vire sou eksperyans powèt ak filozòf natirèl Erasmus Darwin[N 7], nan { {s-|XVIII}}, ki te deklare ke te fè reviv matyè mouri, ak alantou galvanism ak posibilite pou pote yon kadav oswa yon pati nan kò a tounen nan lavi[46]. Nan foyer Villa Diodati, senk zanmi yo pran plezi li istwa fantom Alman, Gespensterbuch ki tradui an franse anba tit Fantasmagoriana[47], ki bay Byron lide pou mande tout moun ekri pa yo. pwòp istwa kokenn. Yon ti tan apre, pandan y ap reve, Mari vin ansent lide pou Frankenstein:

« Mwen te wè etidyan pal nan atizay ki pa sen an mete ajenou bò kote bagay li te kreye a. Lè sa a, mwen te wè fantasm efreyan yon nonm k ap monte, lè sa a, pa travay yon machin pwisan, ki montre siy lavi, epi k ap deplase nan yon mouvman gòch, mwatye vivan. Sa a dwe pè, paske efè nenpòt antrepriz imen pase mekanis admirab Kreyatè mond lan kapab sèlman pè nan pi wo degre[48],[N 8]. »

Li kòmanse ekri sa li te panse se te yon istwa kout. Avèk ankourajman Percy Shelley, li devlope istwa sa a nan sa ki ta vin premye woman li: Frankenstein or the Modern Prometheus, ki te pibliye nan 1818[49],[50]. Li ta pita dekri ete sa a nan Swis kòm moman sa a "lè mwen te kite anfans ak antre nan lavi. »[42]

Zèv[modifye | modifye kòd]

Woman[modifye | modifye kòd]

Resi vwayaj[modifye | modifye kòd]

Istwa pou timoun[modifye | modifye kòd]

  • Maurice ou le cabanon du pêcheur, 1820

Powèm dramatik[modifye | modifye kòd]

  • Proserpine et Midas, 1820

Nouvèl[modifye | modifye kòd]

  • Valerius: The Reanimated Roman, 1819
  • Une histoire de passions, 1822
  • The Bride of Modern Italy, 1824
  • Ferdinando Eboli. A Tale, 1828
  • L'Endeuillée, 1829
  • The False Rhyme, 1829
  • The Evil Eye. A Tale, 1829
  • The Mourner, 1829
  • The Swiss Peasant, 1830
  • Le Rêve (The Dream, A Tale), 1831
  • Transformation, 1831
  • La Jeune Fille invisible, 1832
  • La Jeune Fille invisible (The Invisible Girl), 1832
  • The Brother and Sister, An Italian Story, 1832
  • The Pole, 1832
  • L'Immortel Mortel ((en) {{{2}}}), 1833
  • The Trial of Love, 1834
  • The Elder Son, 1834
  • The Parvenue, 1836
  • The Pilgrims, 1837
  • Euphrasia: A Tale of Greece, 1838
  • Roger Dodsworth:The Reanimated Englishman, 1863 (posthume, écrit en 1826 d'après le canular au sujet de Roger Dodsworth)

Edisyon[modifye | modifye kòd]

  • Poèmes posthumes de Percy Bysshe Shelley, 1824
  • Œuvres poétiques de Percy Bysshe Shelley, 1839

Nòt ak referans[modifye | modifye kòd]

Nòt[modifye | modifye kòd]

  1. Pononsyasyon nan British Angle transkripsyon dapre estanda API.
  2. Prenon non Claire te "Jane", men li te pito. li rele tèt li "Claire" (mi non li se "Clara"), epi se ak premye non sa a ke li te rete nan listwa. Pou evite konfizyon, atik sa a pral rele li "Claire"
  3. Nan biyografi li sou Godwins ak Shelleys, William St Clair fè remake "ke li fasil lè w ap li sou kriz sa yo (nan lavi Godwin yo ak Shelley yo) pou bliye ke referans ki nan dokiman ki siviv yo pa reprezante. Li fasil pou byograf la bay opinyon moun ki te ekri yo twòp pwa.” (246)
  4. ' 'Journal 6 Desanm - "Mwen santi mwen. vrèman move. Shelley ak Clary te ale, kòm dabitid, nan anpil kote... Yon lèt nan Hookman pou di nou ke Harriet te fè yon ti gason, yon eritye. Shelley ekri anpil lèt sou evènman sa a, ki ta dwe anonse nan klòch la klòch, elatriye. depi li se pitit "madanm" li. » (Site nan Muriel Spark 1987, p. 39)
  5. Sunstein espekile ke Mary Shelley ak Jefferson Hogg te fè lanmou an avril 1815(Emily W Sunstein 1991, p. 98–99)
  6. Kounye a, nou konnen tanpèt vyolan yo se yon konsekans eripsyon vòlkanik mòn [ [Tambora|Tombora]] nan Endonezi ane anvan an (Emily W Sunstein 1991, p. 118). Gade tou Ane san ete a.
  7. Li se granpapa lavni Charles Darwin, ke li pral enfliyanse.
  8. Seymour diskite, sepandan, ke prèv ki soti nan jounal Frankenstein a Polidori kontredi sa Mary Shelley di sou lè lide sa a. vin jwenn li (157).

Referans[modifye | modifye kòd]

  • (en) Yon pati nan atik sa a oswa tout atik la soti nan Wikipedya en anglè Ki gen pou tit « Mary Shelley » (gade lis otè yo).
  • Tout esè ki soti nan The Cambridge Companion to Mary Shelley enkike avèk mansyon (CC), epi sa ki soti nan The Other Mary Shelley avèk mansyon (OMS).
  1. Miranda Seymour 2000, p. 28-29; William St Clair 1989, p. 176–178
  2. William St Clair 1989, p. 179–188; Miranda Seymour 2000, p. 31-34; Clemit, “Legacies of Godwin and Wollstonecraft” (“Konpayon Cambridge pou Mary Shelley”, CC pou yon kout), p. 27–28.
  3. Miranda Seymour 2000, p. 38, 49; William St Clair 1989, p. 255–300
  4. William St Clair 1989, p. 199–207
  5. Miranda Seymour 2000, p. 47-49; William St Clair 1989, p. 238–254
  6. William St Clair 1989, p. 243–244, 334; Miranda Seymour 2000, p. 48
  7. Lèt pou Percy Shelley, 28 oktòb 1816 Selected Lèt, 3; William St Clair 1989, p. 295; Miranda Seymour 2000, p. 61
  8. William St Clair 1989, p. 283–287
  9. William St Clair 1989, p. 306
  10. William St Clair 1989, p. 308–309
  11. Betty T. Bennett 1998, p. 16–17
  12. Emily W Sunstein 1991, p. 38–40 ; Miranda Seymour 2000, p. 53 ; gade tou Clemit, “Legacies of Godwin and Wollstonecraft” (CC), 29.
  13. Miranda Seymour 2000, p. 61
  14. Emily W Sunstein 1991, p. 58; Muriel Spark 1987, p. 15
  15. Miranda Seymour 2000, p. 74-75
  16. Site nan Miranda Seymour 2000, p. 72
  17. Muriel Spark 1987, p. 17– 18; Miranda Seymour 2000, p. 73-86
  18. Site nan Muriel Spark. 1987, p. 17
  19. Betty T. Bennett 1998, p. 17; William St Clair 1989, p. 357; Miranda Seymour 2000, p. 89
  20. Emily W Sunstein 1991, p. 70–75; Miranda Seymour 2000, p. 88 ; William St Clair 1989, p. 329–35
  21. William St Clair 1989, p. 355
  22. Muriel Spark 1987, p. 19– 22 ; William St Clair 1989, p. 358.
  23. Miranda Seymour 2000, p. 94, 100; Muriel Spark 1987, p. 22–23; William St Clair 1989, p. 355
  24. Lèt pou Maria Gisborne, 30 oktòb–17 novanm 1824. Miranda Seymour 2000, p. 49
  25. William St Clair 1989, p. 373; Miranda Seymour 2000, p. 89, 94-96; Muriel Spark 1987, p. 23n2.
  26. Muriel Spark 1987, p. 24; Miranda Seymour 2000, p. 98-99
  27. Muriel Spark 1987, p. 26–30
  28. Muriel Spark 1987, p. 30; Miranda Seymour 2000, p. 109, 113
  29. Betty T. Bennett 1998, p. 20; William St Clair 1989, p. 373; Emily W Sunstein 1991, p. 88–89; Miranda Seymour 2000, p. 115-116
  30. Muriel Spark 1987, p. 31 –32
  31. Muriel Spark 1987, p. 36–37; William St Clair 1989, p. 374.
  32. Emily W Sunstein 1991, p. 91–92; Miranda Seymour 2000, p. 122-123
  33. Muriel Spark 1987, p. 38–44
  34. William St Clair 1989, p. 375
  35. Emily W Sunstein 1991, p. 94–97; Miranda Seymour 2000, p. 127
  36. {{harvsp|Muriel Spark|1987|p=41–46} } ; Miranda Seymour 2000, p. 126-127; Emily W Sunstein 1991, p. 98–99
  37. Site nan Muriel Spark 1987, p. 45
  38. William St Clair 1989, p. 375; Muriel Spark 1987, p. 45, 48
  39. Emily W Sunstein 1991, p. 93–94, 101; Miranda Seymour 2000, p. 127-128, 130
  40. Emily W Sunstein 1991, p. 101–103
  41. Robert Gittings, Jo Manton 1992, p. 28–31.
  42. 42,0 et 42,1 Emily W Sunstein 1991, p. 117.
  43. Robert Gittings, Jo Manton 1992, p. 31; Miranda Seymour 2000, p. 152. Pafwa eple "Chappuis"; Wolfson, Entwodiksyon nan Frankenstein, 273.
  44. Emily W Sunstein 1991, p. 118
  45. Prefas nan edisyon 1831 . Frankenstein; Emily W Sunstein 1991, p. 118.
  46. Richard Holmes 2003, p. 328 ; gade tou entwodiksyon Mary Shelley nan edisyon 1831 Frankenstein.
  47. Fantasmagoriana, Éditions Otrante,
  48. Site pa Muriel Spark 1987, p. 157, nan entwodiksyon Mary Shelley a nan edisyon 1831 Frankenstein.
  49. Betty T. Bennett 1998, p. 30–31
  50. Emily W Sunstein 1991, p. 124.