Vodou

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Vodou se yon relijyon. Li ginyin anpil rasinn afrikin. Relijyon Vodou a, pou nou minm ki Vodouyizan, se premye relijyon sou latè Bondye. Pou tan, mo "Vodou" a jodiya kapab vle di twa bagay diferan :

Jeneral[edite | modifye sous]

  1. yon gwoup relijyon ki pratike an Afrik;
  2. yon relijyon ki prakike an Ayiti epi tou nan lot peyi;
  3. yon relijyon ki pratike a Nouvelle-Orleans nan leta Louisiana Ozetazini, ki gen kote li sanble ak Vodou ayisyen ak kote li diferan.
  4. Vodou se de mo li ye: vo (vou) dou (doo). Vo vle di "konbyen"; dou vle di "sajès"

Vodou ayisyen[edite | modifye sous]

Rasin afriken Vodou Ayisyen an soti nan plizyè nasyon, tankou Kongo, Ibo, Dawomen, Nago, ak lot nasyon. Vodou ginyin toutt, rasinn Iwopeyan, kowmsi kwayans Katolik, ak seten lwa tankou Gran Brijit. Ak tout sa, genyen nan Vodou kek kwayans ki soti nan pep orijinal, moun Tayino ak Arawak.

Vodou Ayisyen se yon relijyon riche, avek yon teyoloji sofistike ak yon vi seremonyal byin bel, byen chaje ak signifikans. Pou diskite toutt sa ki ginyin nan Vodou ap pran tan, kidonk paj sa ap grandi pazapa.

Sa ki pi aysansyail nan Vodou a se Bondye. An Ayiti, yon Vodouyizan pa jamn di konsa, nap wai demin, san li pa di tou, si Bondye vle. Gen anpil chante pou Bondye nan Vodou, gen seremoni tankou Aksyon de Gras ak lot seremoni, ki pou Bondye.

Apre Bondye se lwa yo. Gen plizye typ de lwa. Gen lwa Rada, lwa Petro, lwa lanmò yo tankou Baron, Gran Brijit, ak lwa Gede yo. Lwa Rada gen rasin nan tradisyon Dawomen ak Nago, lwa Petro gen rasin nan tradisyon Kongo ak lot gwoup Afriken. Lwa Mo yo gen manb nan tout nasyon sou te, paregzanmp Gran Brijit ki soti nan Anglete.

Gen lot kategori lwa, tankou lwa Danti, ki se lwa ansyen moun, moun aye lontan lontan. Gen lwa Bizango, ki sevi nan rit Sanpwel, ki la pou mete lod kote pa gen bon polis.

Chak lwa gen karakte ak manye pa l. Lwa La Siren abode tout moun tankou yon maman ke plen dafeksyon. Lwa Ogoun kap mande rum pou bwe, lwa Ti-Jean Petro gen dwa danse ak dife. An jeneral lwa pa maltrete moun, jouwe moun, egzije moun. Lwa konn chante, danse, manje. Lwa ap repon keksyon, lwa kap bay konsey, lwa kap eseye geri pwoblem nan ko moun. Lwa fe ke moun kontan. Si yon moun ta pran poz li gen lwa, epi lwa sa al jouwe elmi moun sa, sa pa lwa.

Lwa Ginen : se lwa ki soti Afrik ki vini Ayiti. Le pli souvan lwa sa yo pasifik, yo pa fè anpil dega.

Jou espesyal[edite | modifye sous]

KALANDRIYE FÈT RELIJYON VODOU
DAT 	MWA 	SEREMONI
2-4 	Janvye 	Kase Gato
25 	Janvye 	Manje Tèt Dlo
16 	Mas 	Loko Davi
19 	Mas 	Legba/Sen Jozèf
20 	Mas 	Legba Zawou/Sen Lwi Klèmèy
27 	Avril 	Dan Wè Zo
29 	Avril 	Kase Kannari/Wet Mò nan Dlo
30 	Avril 	Manje Lè Mò
12 	Me 	Manje pou divès Lwa
18 	Me 	Manje pou Grann Aloumandya ou Grann Sentàn
20-21 	Me 	Simbi Blan
24 	Je 	Sen Jan
28 	Jen 	Madan Ginen Sovè
25 	Jiyè 	Papa Ogoun/Sen Jak Majè
26 	Jiyè 	Grann Delai ak Grann Aloumandya
29 	Jiyè 	Mètrès Silverin/Mètrès Lòvana
25 	Out 	Dan Wè Zo/Sen Lwi Wa Frans
29 	Out 	O Dan Loryan
25 	Septanm 	Lwa Wangòl Mousondi
29 	Septanm 	Manman Aloumandya
30 	Septanm 	Mètrès Delai
30-31 	oktòb 	Agawou/Chante Mès
25 	Novanm 	Manje Yanm
10 	Desanm 	Ganga-Bwa
25 	Desanm 	Beni Nwèl-Sakrifis pou Kaplawou