Pline asyen an

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Aller à la navigation Aller à la recherche
Pline asyen an
Image illustrative de l’article Pline asyen an

Non nesans Caius Plinius
Fonksyon Majistra Women
Nesans ant 23 ak 24
Novum Comum, jodi a Como (Itali)
Lanmò tradisyonèlman fikse pou 24 out 79
Nasyonalite Ròm ansyen
Aktivite Ekriven, filozòf, istoryen atizay, sèvitè sivil, powèt, natiralis, sòlda, istoryen, kòmandan
Papa Caius Plinius Celer
Manman Marcella
Fratri Plinia Marcella
Pitit Pline le Jeune
Lòt enfòmasyon
Mèt Apion, Antonius Castor

Pliny Elder (nan Laten Caius Plinius Secundus), ki fèt nan 23 apr. J.-K. nan Novum Comum (jou jodi a Como) nan nò peyi Itali (nan Gòl Transpadan) ak mouri nan 79, nan Stabies ((la ) Stabia), toupre Pompey, pandan eripsyon Vesuvius, se yon ekriven ak natiralis Women depi 1yèm syèk la.

Li se otè yon ansiklopedi moniman ki rele Istwa Natirèl (Naturalis Historia), pibliye anviwon 77. Konte trant-sèt volim, se sèl travay Plini Granmoun ki rive nou. Dokiman sa a depi lontan te referans nan syans ak teknoloji. Pliny te rasanble konesans nan tan li sou sijè ki varye tankou syans natirèl, astwonomi, antwopoloji, sikoloji oswa metalji.

Li te adopte neve l, ki te pran non Caius Plinius Caecilius Secundus, Pliniy the Younger, nan 79 Ap JK

Biyografi[modifye | modifye kòd]

Kote nesans[modifye | modifye kòd]

Vil la ak Lak Como, Jean-Baptiste-Camille Corot te pentire (1834) .

Pliny Elder, Knight Women, te fèt anba konsila Asinius Pollion ak Caius Antistius Vetus nan 23 nan epòk kretyen an, sa vle di ane Wòm 776. . Ensètitid pèsiste sou kote li te fèt la: Verona, dapre kèk moun, Como ((la) Novocomum) [1],[2],[3], dapre lòt moun[4]. Ki sa ki fè nou kwè ke Plini soti nan Verona se ke maniskri an reyalite pote Pliny Veronensis, e ke Plini li menm, nan prefas li, rele peyi l 'ak yon mo militè [[Catullis] ("conterraneus); Men, Katul te moun Verona. An favè Cosimo, nou konstate ke Eusebius de Sezare, nan Kwonik li a, ajoute nan non Pliny epitèt Novocomensis; men Eusebiis ak ekriven ki vin apre yo te konfonn Pliny, otè Istwa Natirèl la, ak Pliny the Younger, neve li, otè Lèt yo ak ' 'Panegyric Trajan. Agiman ki pi konsiderab an favè Como se kantite enskripsyon yo jwenn nan vil sa a kote non Pliny souvan repete: yo pa, se vre, ki gen rapò ak Pliny nou an, men omwen yo montre ke nan Kòm non sa a te komen. , nou tire konklizyon ke otè nou an ta ka soti tou nan vil sa a; men pwen sa a pa sanble yo te jwenn konklizyon definitif li.

Fòmasyon[modifye | modifye kòd]

Pliny Elder se te yon manm nan klas sosyal Women kavalye (equites) atravè manman l, pitit fi senatè Kayis Caecilius Novum Comum[5]. Vini nan jèn l 'soti nan Como nan lavil Wòm, li te voye nan lekòl la nan retorisyen, dapre koutim, Lè sa a, te kòmanse yon karyè equestrian nan administrasyon enperyal la. Anvan 35[6], papa l Kayi Pliniyis Celer te mennen l nan Wòm, kote li te konfye edikasyon li. bay youn nan zanmi l yo, powèt ak jeneral Publius Pomponius Secundus. Pliny te genyen yon gou pou aprann la, ke li kenbe pandan tout lavi li. De syèk apre lanmò Gracchi, jenn gason an te kapab admire kèk nan maniskri otograf yo nan bibliyotèk mèt li a. Li pita konsakre yon biyografi pou yo. Pliny te mansyone Gramè ak retorisyen Remmius Palaemon ak Arellius Fuscus nan Naturalis historia li a[7], e li te san dout etidyan yo. Nan lavil Wòm li te etidye botanik nan topiary Antonius Castor epi li te wè ansyen "pye lotus" sou tè ki te deja fè pati [[ Crassus] la. ][8]. Pwobableman li te temwen triyonf Claude I sou Bretagne, nan 44 (III, 119). Anba enfliyans Seneca, li te vin yon etidyan pasyone nan filozofi ak diskou e li te kòmanse pratike kòm yon avoka.

Karyè militè[modifye | modifye kòd]

Li te sèvi nan 47 kòm tribun militè[9] nan Almay sou lòd Cnaeus Domitius Corbulo [10]: se te yon pozisyon nan estaf jeneral la ki te mete l sou lòd dirèk kòmandan [[ distri a] ]. Ofisye nan praetorium, li te jwenn la jeneral Publius Pomponius Secundus, yon bon savan. Li te patisipe nan konkèt Women Cauques, yon branch jèrmanik nan kòt nòdwès la ak nan konstriksyon kanal ant Rhine ak Meuse. Kòm yon jèn kòmandan yon kò kavalye (præfectus alae[11]), li te ekri, nan sezon ivè li a, yon redaksyon sou atizay la nan voye javlo sou cheval (de jaculatione equestri).

Li te rete nan Narbonne Gaul kòm administratè finans enperyal la ak kolekte obsèvasyon lokal yo sou sijè ki pi divès: van yo, idrografi a nan Ròdan an, flora ak fon, pwodiksyon agrikòl la{ {etc}}[12]. Li te aprann siyifikasyon yon kantite mo Celtic. Li te remake sit ki asosye ak avansman Women an nan Germania, ak kote viktwa Drusus yo. Li te akonpaye Pomponius, yon zanmi papa l, nan yon ekspedisyon kont Chat yo (50) epi li te vizite Germania pou yon twazyèm fwa, kòm yon konpayon nan fiti anperè Tit Flavius (Praef. § 3).

Prefè flòt Misene, li te temwen eripsyon Vesuvius, ki te afekte Ponpey e ki te lakòz pwòp lanmò li pandan l te obsève fenomèn vòlkanik sa a pandan l t ap eseye ede zanmi yo; istwa a rakonte pa neve li Pliniy the Younger (A9suve -et-mort-de-son-uncle.pdf Lèt 6, 16 ak 20, ki adrese a istoryen Tacitus).

Premye travay rechèch[modifye | modifye kòd]

Anba Nero, li te rete sitou nan lavil Wòm. Li te mansyone kat jeyografik Ameni ak apwòch yo nan lanmè Kaspyen an ke baton Corbulo te bay Wòm nan 59 (VI, 40). Li te temwen tou konstriksyon 'Domus Aurea Nero a apre gwo dife nan 64 (XXXVI, 111).

Antretan, li te konplete ven liv "Istwa lagè jèrmanik" li yo, sèl travay referans ki site nan premye sis liv "Annal" Tacitus (I, 69). Travay sa a te pwobableman youn nan sous prensipal enfòmasyon sou Germania jouk ekriti Tacitus. Nan kòmansman 5yèm syèk la, Symmachus te gen yon ti espwa pou l jwenn yon kopi (Epp., XIV, 8).

Li te konsakre anpil nan tan li nan sijè mwens kontwovèsyal, tankou gramè ak retorik. Studiosus, yon travay detaye sou diskou, swiv uit liv Dubii sermonis (67). Travay san pran souf, yo transpòte l nan fatra pou youn nan esklav li yo ka li zèv pou li e pou li ka dikte nòt li bay yon lòt sekretè esklav ki ekipe ak tablèt kouvwi ak sir[13].

Nan sèvis Leta ak lasyans[modifye | modifye kòd]

Vesuvius wè depi Pompeii.

Sou rèy zanmi l Vespasyen, li te retounen nan sèvis leta kòm prokuratè nan Narbonne Gaul[14] ( [ [70]]) ak nan Women Hispania[15] (73). Li te vizite tou Gòl Bèlj (74). Pandan sejou li an Espay, li te vin abitye ak agrikilti ak min yo nan peyi a, anplis li te vizite Lafrik (VII, 37). Lè li retounen nan peyi Itali, li te aksepte yon pozisyon ak Vespasian, ki te konsilte li nan douvanjou anvan li ale nan biznis ofisyèl li. Nan fen manda li a, li te konsakre pifò tan li nan etid li (Pun. Epp., III, 5, 9).

Li te konplete yon Istwa tan li yo nan 31 liv, ki fè fas ak rèy Nero jiska wa Vespasyen, ke li te vle parèt sèlman apre lanmò li (N. H., Praef. 20). ). Travay sa a, Tacitus te site (Ann., XIII, 20; XV, 53; Hist., III, 29), te enfliyanse Suetonius ak Plutark.

Pliny te prèske fini gwo travay li Naturalis historia, yon ansiklopedi kote li te rasanble anpil konesans nan epòk li a, travay ki te planifye sou direksyon Nero. Enfòmasyon li te kolekte pou objektif sa a te ranpli pa mwens pase 160 volim nan ane 73, lè Larcius Licinus, legat pretè Hispania Tarraconensis, te eseye achte yo pou gremesi. ekivalan a plis pase no £200,000 (valè estime an 2002). Li te dedye travay li a Titus Flavius ​​​​nan 77.

Zèv[modifye | modifye kòd]

Istwa Natirèl Pliny Elder (maniskri ki soti nan mitan XIIe syèk, kol . nan Abbey Saint-Vincent du Mans, Frans).

Pliny the Younger, nan youn nan lèt li yo, site tout travay tonton l 'yo.

« Mwen trè kontan ke lekti liv tonton mwen yo pasyone ou nan pwen ou vle posede yo tout epi mande pou lis konplè a. Mwen pral ranpli wòl nan katalòg e menm mwen pral endike ou lòd nan konpozisyon yo, paske konesans sa a pa fè plezi moun kirye sou lèt yo tou.

Atis voye javlo a sou cheval (nan 1 liv) [16]: li te konpoze li ak talan anpil ke swen, lè li te nan la. lame kòm kòmandan yon zèl kavalye.

Lavi Pomponius Secundus (nan 2 liv)[17]: yo te renmen li patikilyèman; li te ekri travay sa a kòmsi l te renmèt yon dèt nan memwa zanmi l.

Lagè Almay yo (nan 20 liv): li te rakonte tout lagè nou te goumen kont Alman yo. Li te kòmanse yo pandan sèvis li nan Almay; yon rèv te ba li lide a; pandan dòmi li te wè kanpe devan l 'fantom Drusus Nero, ki, apre yo fin soumèt yon gwo pati nan Almay, te mouri la; li rekomande l pou l veye sou memwa l e li sipliye l pou l sove l anba yon bliye joure.

The Man of Letters (nan 3 liv, divize an 6 volim akòz dimansyon yo): li pran oratè a soti nan bèso a epi mennen l 'nan pèfeksyon li.

Difikilte gramè yo (nan 8 liv): li te ekri li pandan dènye ane rèy Nero yo, lè tout kalite etid yon ti jan gratis ak yon ti jan grav te fè danjere pa esklavaj.

Suite Aufidius Bassus (nan 31 liv).

Istwa Natirèl (nan 37 liv): vaste, travay savan, prèske menm jan varye tankou nati tèt li.  »

Nan zèv Plini yo, yon sèl te rive jwenn nou, Istwa natirèl la. Otè a kòmanse pa ekspoze nosyon sou mond lan, Latè a, Solèy la, planèt yo, ak pwopriyete yo remakab nan eleman yo. Soti nan la li deplase sou deskripsyon jeyografik pati ansyen yo konnen sou tè a. Apre jewografi vini sa nou ta rele istwa natirèl, sètadi istwa bèt tè, pwason, ensèk ak zwazo.

Pati botanik ki swiv la trè konsiderab, sitou depi Pliny prezante anpil enfòmasyon sou atizana, tankou fabrike diven ak lwil oliv, kiltivasyon sereyal, ak diferan aplikasyon endistriyèl. Se konsa, li te enterese nan fabrike nan papyrus (XIII, 68-38) ak koloran nan vyolèt (IX, 130). Apre pati botanik la, li retounen nan bèt yo pou lis remèd yo bay yo; finalman li deplase sou sibstans mineral, ki ba l 'opòtinite pou yo ekri tou de istwa a nan pwosesis yo ekstraksyon nan sibstans sa yo, ak sa yo ki nan penti ak eskilti nan mitan ansyen yo.

Ansiklopedi moniman sa a, kote Plini te konpile konesans nan tan li a, depi lontan te referans nan an tèm de konesans syantifik ak teknik. Pou kreye l, Pliny te di li te konsilte travay 2 000 otè diferan 500. Dapre neve li Pliny the Younger, metòd travay li se te pran nòt pandan youn nan esklav li yo t ap li yon liv awotvwa pou li[18].

Nòt ak referans[modifye | modifye kòd]

  1. « Pliny Elder, sous li yo, enfliyans li », Revizyon istwa a nan famasi,‎
  2. « Nouvo enstriman pou etid Istwa Natirèl Pliny », Revizyon istwa a nan famasi,‎
  3. « Federico Gamberini, Teyori Stylistic ak Pratik nan Pliny ki pi piti a, 1983. (Altertums wissenschaftliche Texte und Studien. Band XI) », Revue des Études Anciennes,‎
  4. (en) Charles Peter Mason, [ [Diksyonè nan Biyografi ak Mitoloji grèk ak women]], volim 3,
  5. Caii Plinii Secundi Historiae Naturalis Libri XXXVII,
  6. Pliniy ansyen, Istwa natirèl, XXXVII, 81
  7. XIV, 4; XXXIII, 152
  8. XVII, 1
  9. Dapre (en) Mary Beagon, Plin ki pi gran sou bèt imen an, (ISBN 0-19-815065-2).
  10. Dapre (nan) politisyen Tiberius, (ISBN 978-0-415-21753-8), p. 290, Corbulo te demi-frè jeneral Publius Pomponius Secundus: manman yo, Vistilia, se te yon matron nan chevalye women an, ki te gen sèt pitit nan sis mari li yo: kèk ta vin manm fanmi enperyal la.
  11. Dapre Pliny the Younger, Lèt
  12. Raymond Chevallier, Pliny Elder ak Narbonnaise la. Nan: Revizyon Bèlj nan filoloji ak istwa, volim 60, fasik. 1, 1982. Antikite - Oudheid. pp. 136-142, li sou Entènèt.
  13. Pline le jeune,
  14. Istoryen Ameriken Syme kwè ke Plini t ap pran plas Valerius Paulinus nan Narbonne. nan kòmansman ane 70 la. Men, nou kapab eksplike abitye li ak provincia nan plizyè lòt fason: cf. sou sijè sa a Pliny the Procurator, (ISBN 978-0-674-37919-0), p. 225
  15. Friedrich Münzer te eseye trase yon lis konplè sou dènye pozisyon yo te okipe pa Pliny Elder. Lis sa a, ki konfime pa Ronald Syme, rete yon referans nan mond Anglo-Saxon an. Münzer fè distenksyon ant kat devwa kòm pwokuratè: (i) Narbonne Gaul nan 70, (ii) Province of Africa soti nan 70 a 72, (iii) Tarraconaise soti nan 72 a 74, ak (iv) Gaul Bèljik soti nan 74 a 76. De yo klèman ateste, ak lòt de yo se sèlman pwobab; an nenpòt ka, te dwe gen plis pase de, paske Suetonius pale de yon siksesyon nan pozisyon; cf. sou sijè sa a (nan) Seneca, (ISBN 978-0-19-814774-9).
  16. travay ki site nan Istwa natirèl, VIII, 162
  17. site nan Istwa Natirèl, XIV, 56
  18. Richard Yeo, Encyclopaedic Visions, Cambridge University Press, 2001, p.  107.