Istwa Espay

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Aller à la navigation Aller à la recherche

Istwa Espay anglobe peryòd ki soti nan premye kolonizasyon imen an nan pre-istwa sou Penensil iberik la jiska prezan. Fòmasyon Leta panyòl la te kòmanse nan fen Mwayènaj la ak inyon oswa envazyon (nan ka Navarra ak Grenad) wayòm ki ta fini fòme Kastil, Leon‎, Aragón, Navarra ak Granada.

Entwodiksyon[edite | modifye sous]

Premye ominid yo te rive sou teritwa Espay jodi a sa gen anviwon 1,2 milyon ane. Plizyè espès te swiv youn ak lòt, tankou Homo antecessor, Sima de los Huesos pre-neandertal yo (orijinèlman te idantifye kòm Homo heidelbergensis) ak Neanderthals yo (Homo neanderthalensis), jiska anviwon 35 000 ane de sa moun modèn (Homo sapiens) te antre nan Penensil Ibèrik la. epi yo te deplase lèt la, ak ki moun yo ta toujou ko-egziste pou prèske 10 000 ane. Anviwon 27 000 ane de sa dènye popilasyon Neanderthal yo nan sid la te disparèt. Pandan milenè sa yo, teritwa a se te yon kote nan règleman pou pèp ibè, seltik, fenisyen, katajinwa, grèk ak alantou 200 anvan Jezikri. Penensil la te kòmanse fòme yon pati nan Repiblik Women an, konstitye Women Hispania. Aprè chit lavil Wòm, Wayòm Wisigoth la te etabli. Monachi vizigotik sa a te kòmanse nan 5yèm syèk la e li te dire jiska kòmansman 8yèm syèk la. Nan ane 711, premye konkèt Mizilman an soti nan Afrik Dinò te fèt; Nan kèk ane, Islam te domine anpil nan penensil iberik la. Pandan 750 ane kap vini yo, wayòm ki te domine Mizilman an tap konnen kòm al-Andalus, e alòske anpil nan rès Ewòp la te rete nan epòk fènwa yo, Al-Andalus te fè eksperyans yon bèl epandans miltikiltirèl, syantifik ak atistik.1

Piti piti, Rekonkèt la te fèt, ak wayòm kretyen yo pwogresivman sezi teritwa a nan men Mizilman yo. Kòmanse apeprè nan lane 722 ak rebelyon Don Pelayo ak kòmanse nan nò a, li te avanse pandan 8yèm a 15yèm syèk, abouti nan konkèt Granada nan 1492. Pandan peryòd sa a, wayòm kretyen yo devlope konsiderableman; inyon an nan de ki pi enpòtan, Castile ak Aragon, pa maryaj la an 1469 nan Monak Katolik yo, Isabella I nan Castile ak Ferdinand II nan Aragon, ta fè posib inifikasyon an nan Espay ak nan fen Rekonkèt la.

Nan lane 1492, Monak Katolik yo te finanse pwojè navigatè Kristòf Kolon pou chèche yon nouvo wout komès ak Azi atravè Oseyan Atlantik la, e yo ta pwoklame ekspilsyon jwif yo. Arive nan Nouvo Monn lan ak konkèt ki vin apre nan Amerik te fòje kreyasyon anpi Panyòl la. Pandan syèk sa yo, Espay ta leve kòm aktè prensipal la nan mond Lwès la ak premye pouvwa nan tan an. Pandan 16yèm ak 17yèm syèk yo, peryòd ki pi gwo nan kilti ak atizay Panyòl, ke yo rekonèt kòm Laj Golden, ta pran plas tou.

Anpi Panyòl la nan 1580, apre inifikasyon Penensil Ibèrik la anba yon sèl wa Panyòl, Filip II, te enkli Amerik di Sid, Amerik Santral ak Karayib la, gwo zòn nan Amerik di Nò nan divès degre enfliyans oswa kontwòl, Zile Filipin nan pwovens Lazi. , osi byen ke anklav ki gen anpil enpòtans sou kòt Afrik ak peyi Zend. Li te gen ladan tou anpil byen nan Ewòp, Panyòl Netherlands, Duche a nan Milan oswa Peyi Wa ki nan Naples, pi fò nan yo te pèdi apre lapè nan Utrecht nan 1713.

El tres de mayo de 1808 en Madrid, penti pa Goya, ki montre egzekisyon rezistans panyòl nan men twoup Napoléon Bonaparte.

Katolik ak enperyal Espay te enplike pandan peryòd sa a nan anpil konfli, espesyalman kont Anpi Otoman an, Netherlands, Pwotestan yo, Angletè ak Lafrans. Avèk lanmò Carlos II an 1700, kay Otrich la te etenn pou fè plas pou Bourbon yo apre lagè siksesyon Panyòl la. Espay te piti piti pèdi dominasyon militè li epi apre kriz siksesif peyi a te redwi pouvwa li piti piti; nan kòmansman diznevyèm syèk la li te deja tounen yon pouvwa dezyèm pousantaj.

Premye Anpi Fransè Napoleon Bonaparte anvayi penensil la; mwa apre, 2 me 1808, soulèvman popilè a te kòmanse ki ta mennen nan Lagè Endepandans Panyòl la. Kòm yon konsekans prensipal nan lagè a ak aprè ekspilsyon nan franse yo nan 1814, Espay te soufri lagè Panyòl-Ameriken endepandans yo. Syèk la te kontinye karakterize nan metwopòl la pa enstabilite politik ak lit ant liberal ak sipòtè ansyen rejim lan. Ant 1873 ak 1874 Premye Repiblik la te fèt. Arive Revolisyon Endistriyèl la ak sistèm Canovas nan fen syèk la ogmante nivo lavi yon klas mwayèn ki te kòmanse konsolide nan sant vil prensipal yo; Sepandan, lagè Panyòl-Ameriken an oswa "dezas 98" te vle di pèt pi fò nan dènye koloni yo nan ansyen anpi a, jenere yon gwo chòk nan sosyete Panyòl la.

Pandan ke nivo vi ak entegrasyon ak rès Ewòp la te pwogrese, enstabilite politik te make premye tyè 20yèm syèk la. Lè viktwa nan prensipal vil kandida repibliken yo te konnen nan eleksyon minisipal yo, nan dat 14 avril 1931 yo te pwoklame Dezyèm Repiblik la, kite wa Alfons XIII nan peyi a, yon fason pou evite yon gè sivil, ki ta vini senk ane apre. , nan lane 1936, ak koudeta Jiyè 1936. Lagè sivil Panyòl la ta fini an 1939 ak viktwa bò frankis la.Espay te ofisyèlman net pandan Dezyèm Gè Mondyal la; Apre peryòd apre lagè a, yon peryòd ki te make pa rate ak izolasyon entènasyonal, te swiv yon peryòd de gwo devlopman ekonomik ak yon sèten ouvèti pandan ane 1960 yo ak ane 1970 yo.

Apre lanmò diktatè Franco a, monachi Panyòl la te refè sou figi chèf leta a, wa Juan Carlos I, epi yo te apwouve Konstitisyon 1978 la pandan peryòd tranzisyon an, ki te garanti yon evolisyon gradyèl. Nan direksyon pou konsolidasyon monachi palmantè demokratik la. Espay te rantre nan Kominote Ekonomik Ewopeyen an, kounye a Inyon Ewopeyen an, an 1986, li te òganize evènman entènasyonal enpòtan tankou koup di mond foutbòl 1982 la oswa jwèt olenpik Barcelona 1992, epi an 2002 adopte euro yo kòm lajan ofisyèl.

Soti nan Hispania rive nan peyi Espay[edite | modifye sous]

Kat istorik ak jeyografik wayòm Espay ak Pòtigal, nan Atlas istorik Henri Abraham Chatelain (1705 rive 1739). Bibliyotèk Nasyonal Espay.

Moman istorik egzak kote Espay refere a pou premye fwa pa defini klèman, gen ekriti ki soti nan 6yèm syèk la kote mo Espay la deja parèt, tankou «Laus Spaniae» nan Istwa Gotik la, Vandal ak. Suebi wa nan San Isidoro nan Seville. Nan lòt peyi Ewopeyen yo, gwoup wayòm kretyen nan penensil la te kòmanse ke yo rekonèt kòm Espay, nan sengilye a, depi nan tan byen bonè. Tèm Panyòl la parèt dokimante nan fen onzyèm syèk la nan Konsèy Konstans la, lè wayòm Pòtigal, Aragon, Castile ak Navarre parèt pou fòme yon sèl antite, "nasyon Panyòl la" epi pataje menm vòt la.

Nan Penensil Ibèrik la, yo ta pale de wayòm León, Navarra, Castile, Aragon ak Pòtigal kòm wayòm Panyòl, nan Hispania (Espay nan Latin) Se poutèt sa; epi lè pou rezon dinasti oswa konkèt youn nan yo te jere yo genyen anba baton li. pi fò nan Espay kretyen, li te rele tèt li anperè nan Espay, tankou Alfonso VI ak Alfonso VII nan León. Monak Katolik yo te konnen kòm wa peyi Espay (oswa peyi Espay yo). Istoryen Hernando del Pulgar fè kòmantè kòman an 1479 Konsèy wayal la te konsidere si yo ta dwe deziyen Monak Katolik yo kòm wa peyi Espay;35 finalman yo te dakò pou yo pa sèvi ak tit sa a. An 1493, gouvènman minisipal Barcelona te fè referans ak don Fernando kòm "wa Spanya, nostre senyor". Nicolás Machiavelli nan travay ki pi rekonèt li a El Príncipe (1513) fè referans ak wa peyi Espay, menm jan Lope de Vega site Carlos I kòm wa peyi Espay.

Soti nan Carlos I, yo rele tout wa yo Wa peyi Espay (oswa nan peyi Espay yo), byenke yo sèvi ak tout tit yo, soti nan Wa nan Castile rive Seyè a Biscay ak Molina. Jiska 19yèm syèk la, pyès monnen Panyòl yo te konn pote lejand "Hispaniarum (et Indiarum) Rex" akote non wa a. Menm jan an tou, monak tankou Fernando VII nan Espay ak Isabel II nan Espay te itilize tit la nan wa oswa larenn nan Espay yo nan mansyone konstitisyonèl.

Pre-istwa[edite | modifye sous]

Homo heidelbergensis: kranè nº 5 de la Sima de los huesos de la Sierra de Atapuerca, de kèk 500 000 a 350 000 ane antigüedad, el rele "Miguelón".

Prezans ominin nan Penensil Ibèrik la remonte nan omwen 1.3 oswa 1.2 milyon ane, ki soti nan mandibule yo te jwenn nan Sima delelephant la, youn nan sit sa yo nan Sierra de Atapuerca (pwovens Burgos). Li koresponn ak yon Homo ki poko detèmine, tou pre Homo ki pi primitif Afriken an ak nonm Dmanisi a men ki gen kèk karakteristik ki sòti nan pwòp li yo.Depi laj sa a li ta tou sit la ak endistri litik tipik nan Paleolitik ki pi ba akayik la. (Pre-Acheulean) nan Fuente Nueva 3, nan basen Guadix-Baza (pwovens Granada).

Soti nan apeprè 900,000 ane de sa yo se rès yo nan sit la Gran Dolina, tou nan Atapuerca, ki defini yon espès kle yo konprann evolisyon imen, batize kòm Homo antecessor. Pwochen konklizyon an, ki date sou 430,000 ane, se yon gwo kantite rès Homo heidelbergensis (espès précurseur Homo neanderthalensis) yo te jwenn nan Sima de los Huesos de Atapuerca, yon sit ki te bay, pami yon varyete zo eksepsyonèl, anpil byen. -konsève kran Gen anpil depo ak endistri litik Acheulean nan peryòd sa a nan penensil la, tankou sa yo ki nan Torralba ak Ambrona (pwovens Soria) oswa sa yo ki nan teras yo Manzanares (pwovens Madrid).

Prezans nonm Neandertal, ki asosye ak kilti Mousteryen an, fè anviwon 60,000 ane rive nan premye rès li nan Gibraltar nan Paleolitik Mwayen an. Nan Cueva de Nerja (Malaga), gen kèk rès òganik ki asosye ak penti sele yo te gen 42,000 ane e yo ta ka premye travay atistik li te ye nan istwa limanite.

Arive Homo sapiens, nonm "modèn" la, anviwon 35,000 ane de sa, ki te manifeste pa rès kilti Gravettian yo te jwenn nan Cantabria, dat tounen nan Paleolitik Siperyè a. Yo te viv ansanm penensil la pandan plizyè mil ane ak Neanderthals, jiskaske dènye popilasyon Neanderthal yo te disparèt nan sid la anviwon 27,000 ane de sa. Apeprè 16,000 ane de sa, kilti Magdalenian an te prezan nan Asturies, Cantabria ak yon pati nan Peyi Basque, ki gen kontribisyon ki pi remakab reprezante pa penti twou wòch yo nan Caves Altamira yo.

Atizay cave devlope nan de zòn ki byen diferansye estilistik ak kwonolojik: atizay franko-kantab ak atizay Levantine.

Revolisyon Neyolitik la, ki teyori diffusionist konprann kòm yon difizyon kiltirèl depi nan kòmansman li nan Kwasan fètil la nan Près Oryan an, ki baze sou difizyon an similtane nan seramik kardyal, te rive nan kòt Mediterane a alantou 6000 BC. C., sa ki lakòz abandon tradisyonèl chasè-rasanbleman nan lavi pou yon vi sedantèr, konsantre sou agrikilti ak bèt, pwolonje nan rès la nan penensil la pandan de milenè sa yo. Anviwon 5000 anvan Kris la. kilti megalitik la parèt nan tyè lwès penensil la.

Kilti ki te itilize metal yo (Metal Age) te parèt nan Penensil Ibèrik la alantou ane 3000 a 2500 Distribisyon jewografik li yo pi gwo epi li konsidere ke rechèch la pou metal te pote koule migratè enpòtan, mete aksan sou Los Millares nan Almería, ak yon gwo fòtifikasyon, ak nan kou a nan larivyè Lefrat la Tagus nan zòn aktyèl Pòtigè.

Ansyen Laj[edite | modifye sous]

Pep endijèn ak kolonizasyon istorik[edite | modifye sous]

Dama de Elche, eskilti ibèrik. Mize Nasyonal Akeyolojik nan Espay (Madrid).

Laj fè a te kòmanse nan Penensil Ibèrik la ak pénétration nan popilasyon Endo-Ewopeyen an ak enfliyans kiltirèl depi nan konmansman an nan 1ye milenè BC. C.; detèmine idantite etnik ak lengwistik Celtic nan pi fò nan pèp endijèn yo nan zòn nò, lwès ak santral, ak kèk eksepsyon: Lusitanians ak Vetones, tou Indo-Ewopeyen yo, yo dekri kòm "pre-Seltic", pandan y ap Vascones yo dekri. kòm "pre-Indo-Ewopeyen". Malgre fason yo viv resanblans ak lòt pèp nan zòn nò a (galisyen, asturien ak kantabri), lang yo (« pwoto-bask la ») sipoze sanble ak sa yo pale nan pati lès penensil la. ; sa yo nan gwoup la nan pèp yo rele Ibè, ak pi gwo devlopman ekonomik. Sous klasik yo rele Celtiberians gwoup pèp ki sitiye nan yon pozisyon entèmedyè (jeyografikman).

Kòt sid penensil la ak zòn Tartessian (santre nan fon Guadalquivir -la Turdetania- ak pwolonje nan zòn trè byen lwen, soti nan bouch Tagus a Segura a), ki pi rich nan metal ak ak pi gwo ekonomik ak sosyal (yon vrè). sivilizasyon), te pwofondman enfliyanse pa kolonizasyon Fenisyen an. Fondasyon mitik Gadir (Cádiz) dat tounen nan 1104 BC. C., byenke pa gen okenn baz akeyolojik pou sipòte yon kwonoloji konsa jiska plizyè syèk pita. Nan uityèm syèk la a. C. deja gen prèv prezans nan yon gwoup abondan nan faktori Fenisyen ak koloni, tankou Malaka (Malaga), Sexi (Almuñécar) ak Abdera (Adra).

Koloni grèk yo te rete pi lwen nan nò, nan Akra Leuké (Alicante), Hemeroskopion (Denia), Emporion (Ampurias) ak Rhodes (Rosas). Kontak yo ak Ibè yo te fè yo bay premye referans ekri pèp sa yo. Menm sous grèk yo endike ke navigatè grèk yo te etabli kontak ak "peyi Wa" Tartessos ak "wa" li a Argantonius, ki moun ki ta ba yo ase ajan pou bati mi kont atak Pèsik. Kontak sa yo pa t bay fwi, jisteman akòz dominasyon Fenisyen sou wout sa a, epi li pa te posib pou verifye akeyolojik prezans grèk la sou kòt Mediterane Malacita, nan yon koloni ki ta pote non Mainake.

Hispania kataginien[edite | modifye sous]

Carthage ak lavil Wòm pral finalman antre nan yon seri de lagè (Lagè Punik) pou ejemoni nan lwès Mediterane a. Apre defèt la nan premye lagè Punik la, Carthage eseye fè pèt li yo nan Sicily, Sardinia ak Corsica, ogmante dominasyon li nan Iberia.

Hamilcar Barca, Hannibal ak lòt jeneral Carthaginian mete ansyen koloni Fenisyen yo nan Andalusia ak Levant la anba kontwòl yo epi yo kontinye konkeri oswa pwolonje zòn enfliyans yo sou pèp endijèn yo. Nan fen twazyèm syèk la a. C., pi fò nan vil yo ak tout ti bouk nan sid larivyè Duero ak Ebro, osi byen ke Zile Balears, rekonèt règ Cartaginian. Yo te fonde Qart Hadasht (Cartagena), ki te vin byen vit yon baz naval enpòtan, akòz enterè nan kontwole richès ki te pwodwi pa min ajan yo nan Cartagena.59 Dènye a swiv nan pawòl akeyològ Adolf Schulten.

Nan ane 219 a. C. Ofansif Anibal kont Wòm fèt, pran Penensil Ibèrik la kòm yon baz operasyon e ki gen ladan yon gwo pousantaj Panyòl nan lame li a.

Se nan pwosesis sa a ke yo pral eseye soumèt koloni grèk Sagunto, ki sitiye nan sid fwontyè a te dakò nan Ebro a men alye ak lavil Wòm, ki bay monte nan Dezyèm Gè Punik la, ki pral debouche sou enkòporasyon an nan sivilize (Iberian) yon pati nan penensil la nan Repiblik Women an.

Hispania women (206 BC - 5yèm syèk)[edite | modifye sous]

Apre Dezyèm Gè Punik la ant 218 a. C. ak 201 a. C., Penensil Ibèrik la ka konsidere anba pouvwa Wòm. Kanpay okipasyon an, apre ekspilsyon Cartaginyen an, te rapid, eksepte nan enteryè a (Numancia) ak pèp Kantab la ki te reziste jiska arive Augustus nan kòmansman Anpi Women an.626364.

Nan ane 197 a. C., Women yo divize teritwa Ibè a an de zòn: Hispania Citerior ak Hispania Ulterior.

Soumisyon total penensil la fèt nan ane 19 a. C. (apre lagè Kantabri yo fini), apre sa li te divize an twa pwovens: Bética, Tarraconense ak Lusitania, yon òganizasyon ki te dire jiska Anpi Ba a, lè teritwa a te divize an Bética, Carthaginense, Gallaecia, Lusitania ak Tarraconensis.

Pwosesis romanizasyon an, konprann kòm enkòporasyon lang Women an, koutim ak ekonomi, te kòmanse anviwon 110 BC. C. e li ta dire tout fòs jiska mitan 3yèm syèk anvan epòk nou an. c.

Nan moman sa a, Panyòl yo te konfigirasyon kòm yon pati trè enpòtan nan Anpi Women an, kontribye figi remakab pandan peryòd istorik la tankou anperè Trajan, Adriyen, Marcus Aurelius ak Theodosius, filozòf Seneca, teolojyen Paulo Orosio oswa Prisciliano, la. retorisyen Quintilian, powèt Marcial, Lucano oswa Prudencio, agwonòm Columela, jeograf Pomponio Mela oswa politisyen tankou Marco Annio Vero oswa Lucio Cornelio Balbo, pami lòt moun.

Mwayennaj[edite | modifye sous]

Envazyon baba yo ak wayòm Visigot (5yèm syèk-711)[edite | modifye sous]

Chit Anpi Women an[edite | modifye sous]

Nan Penensil Ibèrik la, tankou nan lòt pwovens, Anpi a tonbe piti piti, ak pwosesis yo prèske similtane nan "de-romanizasyon an" nan Anpi Women an nan Hispania, se sa ki, yon febli nan otorite santral la nan twazyèm, katriyèm ak senkyèm lan. syèk, ak nan "romanizasyon" nan branch fanmi jèrmanik yo, pou egzanp, adopsyon an nan lwa Women ki evidan nan Lex Gothorum a (Lwa Goth yo), konvèsyon an nan Krisyanis, ak afinite ke kèk wa te genyen pou Latin, jiskaske li konpoze pwezi nan lang sa a.

Malgre tout sa, ant 6yèm ak 7yèm syèk yo ak gras a Jistinyen I Gran an demand pou re-etabli pouvwa a nan Anpi Women Lwès la, li te etabli pwovens peyi Espay nan zòn Sid Penensil Ibèrik la. Teritwa Visigoth sa a te bay Anpi Bizanten an lè youn nan pati yo te rele l pou èd nan diskisyon sivil Wayòm Visigoth la ki te egziste ant Agila ak Atanagildo e ki te devaste pa pèp Vandal ki te disparèt la. Kapital li te etabli nan Carthago Spartaria, aktyèl Cartagena.

Envazyon yo[edite | modifye sous]

Nan sezon fredi ane 406 la, pwofite konjel Rin an, vandal yo, swab yo ak alan yo anvayi anpi a ak anpil fòs. Nan twazan, yo te travèse Pirene yo epi yo rive nan Penensil Ibèrik la, divize pati lwès yo nan mitan yo, apeprè ki koresponn ak Pòtigal modèn ak lwès Espay jiska Madrid. Pandan se tan, Visigoth yo, ki te pran lavil Wòm dezan anvan, te rive nan rejyon an nan 412, fonde Peyi Wa ki nan Toulouse (Toulouse, nan sid Lafrans), epi piti piti pwolonje enfliyans yo sou penensil la, deplase Vandal yo ak Alans nan Nò. Lafrik di, san sa yo pa kite anpil nan mak yo sou kilti Iberian. Lè sa a, apre yo fin konkeri Tolosa nan men Frank yo ak pèt yon gwo pati nan teritwa yo nan sa ki kounye a se Lafrans, yo te deplase kapital Wayòm vizigot la nan Toledo.

Wayòm vizigot[edite | modifye sous]

Nimewo a nan vizigot yo ki te imigre nan penensil la pa konnen egzakteman, men yo te pètèt alantou 5% nan popilasyon an nan penensil la. Sa vle di ke Visigoth yo te fondamantalman yon elit dominan ki pa janm konstitye yon pati enpòtan nan popilasyon an. Sa a se youn nan rezon ki fè relijyon aryen yo ak lang vizigotik yo pa te gen yon efè preponderan sou popilasyon an.

Malgre lefèt ke noblès vizigot yo te pratike arianis, li te jwi yon ti popilarite nan mitan popilasyon Hispano-Women nan penensil la, pi fò nan yo te fidèl nan doktrin Katolik. Soti nan kouwòn vizigotik la, espesyalman nan ane 587 la, wa Recaredo I, ki te deja konvèti nan katolik, te eseye rekonsilye yerachi relijye Arian ak katolik la, men san siksè. Finalman, opsyon Katolik la te enpoze pa fòs, deposede legliz Arian nan byen li yo an favè antagonis li yo.

Konkèt mizilman an[edite | modifye sous]

Konkèt Mizilman an nan peyi Espay ka rezime nan yon kwonoloji tou kout:

  • Ane 696: vil Melilla konkeri pa Kalifa Omeyad la.
  • Ane 709: vil Ceuta konkeri pa kalifa Omeyad la.
  • Ane 711: Apre lanmò wa Witiza, nòb yo ak evèk nan penensil la chwazi Roderico (li te ye nan listwa kòm Don Rodrigo), Duke Bética kòm wa. Pitit Witiza yo te vle Aquila, Duke Tarraconense, kòm wa yo, kidonk yo te dakò ak Arab yo atravè Don Julián, Konte Ceuta.

Roderico, ki te nan tan sa a goumen kont yon soulèvman nan Vascones yo, lè yo aprann nan envazyon Arab la, te ale ak lame li a. Li pèdi nan batay Guadalete akòz defidelite Witizan yo. Avèk lanmò l ', ak èstime nan lame Goth la bat, Arab yo ankouraje yo kontinye batay la.

Táriq ibn Ziyad te konkeri Toledo e li te rive León; Muza ibn Nusair konkeri Seville e li rive nan Mérida (712). Apre sa, yo ta mete tèt yo ansanm pou pran Zaragoza. Pitit gason Muza a pral konplete konkèt penensil la, eksepte zòn montay Kantab ak Pirene yo (716), pase nan teritwa Frank. Charles Martel te sispann avansman Mizilman yo nan Poitiers nan 732, kidonk apati lè sa a Mizilman yo ta fondamantalman konsantre sou Penensil Ibèrik la.

Nan 756, Abderramán I te pwoklame Emira Kòdou, ki fè penensil la politikman endepandan de rès mond Islamik la, byenke kontak kiltirèl ak komèsyal yo te kontinye. An 929 Abderramán III te pwoklame Kalifa Kordoba, ki vle di separasyon definitif ak Kalifa Bagdad. Nan ane a 1031, kalifa Kòdou an fragmenté, fòme anpil wayòm Taifa, souvan nan akwochaj youn ak lòt.

Istwa modèn Espay[edite | modifye sous]

Istwa kontanporen Espay[edite | modifye sous]

Referans[edite | modifye sous]

Lyen deyò[edite | modifye sous]