Aller au contenu

Oranj (koulè)

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Tranch zoranj (fwi a).

Oranj se yon chan kwomatik ki gen koulè klere ki, sou sèk kwomatik, pran plas ant wouj ak jòn.

Koulè zoranj yo se koulè cho; koulè cho yo defini pa pwoksimite yo nan zoranj. Yo konsidere yo eksitan ak pwovokan.

Kolorimetri ak pèsepsyon koulè[modifye | modifye kòd]

Estanda AFNOR a 605 nm, saturation mwayen ak segondè ak klète.

Jaden vwazen yo se wouj ak jòn, pami koulè klere ak satire yo. Tout koulè ki gen menm longèdonn dominan, men ki gen mwens saturation ak liminozite, se mawon, sa yo ki gen gwo liminozite, men ki pa trè satire, se bèlj.

Tèm zoranj ka espesifye pa adjektif tankou klè oswa entans, ki estanda a defini tou, epi yo itilize pou modifye yon koulè menm jan an, jòn, wouj 'oswa woz, tou depann de karakteristik koulè, klète ak saturation lonbraj ki dekri[1].

Koulè konplemantè yon zoranj se yon ble. Avèk iliminan D65 (limyè lajounen), konpleman zoranj ki gen longèdonn dominan ant 584 nm ak 605 nm se ble ki gen tandans nan direksyon vèt ak ble-vèt ki gen longèdonn dominan. se ant 482 nm ak 490 nm.

Sentèz oranj[modifye | modifye kòd]

Nan sentèz soustraktif, ooranj yo jwenn pa yon konbinezon de filtè jòn ak magenta.

Avèk koloran penti, kreyon, plim-fet, zoranj yo jwenn nan melanje yon anpil nan jòn ak yon ti kras nan wouj. Pwopòsyon an se jeneralman 3 a 4 pati jòn nan yon pati wouj[2]. Sepandan, pigman wouj ki gen tandans nan direksyon zoranj ak zoranj pigman yo souvan itilize.

Nou ka jwenn pigman zoranj trè lumineux bay prèske pi bon koulè; men nou pa ka repwodui koulè sa yo pa sentèz aditif sou yon ekran televizyon oswa òdinatè. Nou dwe sakrifye swa liminozite oswa pite.

Zoranj yo jwenn nan enpresyon pa pwosesis kat koulè menm plis limite. Kat koulè zoranj, konpare ak yon zoranj pi, pase pou yon bèj oswa yon mawon zoranj. Enpresyon ka sèlman reyalize koulè zoranj klere ak pigman espesifik.

Oranj pou web la[modifye | modifye kòd]

Nan navigatè entènèt ak aplikasyon ki sòti, anpil mo kle ki gen "zoranj" envoke koulè konvansyonèl yo.

X11 Non Koulè ak HTML/CSS/SVG
Mo Egzanp Tradiksyon Kòd
DarkOrange   oranj nwa #FF8C00
Orange   oranj #FFA500
OrangeRed   oranj-wouj #FF4500

Koloran[modifye | modifye kòd]

Endèks Koulè lis anviwon 80 pigman zoranj (P0), kèk ladan yo gen plis zoranj-wouj pase zoranj, epi yo dwe ajoute kèk pigman ki klase kòm wouj (PR)[3].

Pigman ak koloran[modifye | modifye kòd]

Tablo koulè zoranj kolore epi itilize pou faktori tapisri Gobelins ak Beauvais, 2018

Pa gen ansyen lank ki pwodui yon koulè zoranj. Li toujou posib pou fè yon zoranj pa melanje pigman wouj ak pigman jòn; men melanj sa a toujou pi mat pase konpozan li yo, sitou kòm nuans sa yo deplase lwen sa yo t ap chèche[4]:

  • De sulfid asenik natirèl, realgar (zoranj-wouj oswa wouj vermillion) ak orpiment (soti nan jòn sitwon rive jòn an lò) yo te konnen depi Lantikite. Realgar dekonpoze, nan limyè a, nan yon melanj de òpiman ak arsenolit. De pigman sa yo tou de trè toksik, epi tou yo gen dezavantaj nan reyaji chimikman, akòz souf la yo lage, ak lòt pigman yo ak ki yo melanje. Pou menm rezon an yo anti-seche nan lwil oliv. Pigman sa yo te itilize pou ekri nan lèt an lò san lò, nan tanpera ze, kote toksisite yo te itilize kòm yon konsèvasyon. Yo te abandone[5] ;
  • nan Mwayennaj yo, yo te itilize minimòm plon (wouj) pou fè mineral zoranj la. Men, dapre Cennino Cennini, « li bon sèlman sou panèl, paske si ou itilize li sou miray, le pli vit ke li ekspoze a limyè, li vin nwa epi li pèdi koulè li[6] ». Vreman vre, li vin nwa lè ekspoze a sulfid idwojèn oswa sulfid[7]. Se poutèt sa konplètman eskli melanje li ak orpiment fè li plis zoranj;
  • dekouvèt chrome an 1797 pa Louis-Nicolas Vauquelin enpòtan: ak zoranj sa yo nan chrome, atis yo gen pigman zoranj a dispozisyon yo[8]. Turner, Enpresyonis yo, Van Gogh te apresye chrome zoranj, byenke li te pi chè ak mwens vivan pase kadmyòm zoranj envante yon ti tan apre, ak estabilite yo. te kesyone, ak melanje ak lòt koulè sijè a restriksyon. Sepandan, pouvwa koloran yo wo anpil[9];
  • an 1820, yon famasi Friedrich Stromeyer te pwodui yon sulfid Kadmyòm jòn ki bay yon koulè zoranj anba sèten kondisyon sentèz ki enfliyanse gwosè grenn yo. Li te antre nan katalòg machann koulè apati 1850[10]. Sa a se premye vre klere, klere zoranj la. Swasant ane pita, yon zoranj menm pi fon te fè nan presipite sulfid Kadmyòm ak sulfid sodyòm ak Selenyòm. Kadmyòm zoranj, klase PY37 ak PO20 nan Endèks Koulè, reyalize karakteristik ekselan nan klète ak saturation, ki te fè yo konpare ak koulè optimal; yo opak[11] ;
  • zoranj devlope nan XXe syèk (azoyik, perinonn, kwinakridonn, izoyindolin ak piwòl) ofri altènativ pi bon mache ak transparan nan Kadmyòm, ki nesesè pou kèk aplikasyon.

Sispèk toksisite konsènan pigman Kadmyòm ansanm ak pri segondè yo pou mete restriksyon sou itilizasyon yo. Komèsan koulè pi souvan ofri pigman "kadmyòm zoranj" ki se imitasyon ki baze sou pigman òganik.

Koloran manje[modifye | modifye kòd]

Nan manje, koulè zoranj la asosye ak fwi citrus tankou zoranj, ak lòt fwi tankou joumou, ak rasin tankou kawòt...

Koulè zoranj la souvan itilize pou prezante pwodwi ki gen vitamin A (beta-karotèn) ak vitamin C, ki fwi zoranj yo rich. Vitamin C tablèt yo souvan atifisyèlman koulè zoranj ak aromatize ak zoranj.

oranj jòn S (E110) yo itilize pou koloran pwodwi manje: sirèt, sirèt, krèm glase, krèm glase, siwo, bwason gaze, likè, kavya, kochon pwason, kribich, pwason sèk ak bon plat. , vlope charcuterie, kwout fwomaj, patisri, desè, biskwit.

Yo itilize karotenoid (E160) pou koulè manje somon kiltivatè yo, ki bay vyann yo koulè zoranj. Yo itilize tou pou koulè bè, mimolèt ak po fwomaj.

Koulè Kode Orijin Non chimik
zoranj jòn E 107 ... jòn 2G
entèdi an Ewòp ak Etazini
zoranj jòn E110 sentèz zoranj jòn S
Lonbraj
jòn rive zoranj
E 160-a
a 160-f
Natirèl
abiko pigman,

nan kawòt,
nan woma,
pwason, elatriye.

karotenoid
Jòn zoranj wouj E 160(A) I) ... β-karotèn
Jòn zoranj wouj E 160(A)II) ... Karotenoid melanje (alfa-, β-, gamma-)
Jòn zoranj wouj E 160(B) ... Annatto (oswa annatto), bixin, norbixin
Jòn zoranj wouj E 160(C) ... Ekstrè paprika, kapsantin, capsorubin
Jòn zoranj wouj E 160(D) ... Likopèn
Jòn zoranj wouj E 160(E) ... Apokarotenal 8' (C30)
Jòn zoranj wouj E 160(F) ... Ethyl ester nan -apokarotenik asid-8' (C30)
Jòn zoranj wouj E 161 ... Xanthophylls
Jòn zoranj wouj E 162 ... Wouj beetroot, betanin

Apendis[modifye | modifye kòd]

Sou lòt pwojè yo :

Etimoloji[modifye | modifye kòd]

Non "oranj" nan koulè a ​​soti nan sa ki nan fwi a, ki te entwodwi nan XIe syèk pa Arab yo (narandj) Lè sa a, Espanyòl ( naranja), ki soti nan mo Sanskrit (sa) नारङ्ग ((sa-Latn) nāraṅga). Tèm "zoranj" pou deziyen yon fwi ateste nan XIIIe syèk, pou yon koulè nan XVIe syèk (Trezò lang franse a). Lè sa a, li souvan ekri orenge[12].

Adjektif ki asosye a se envaryab nan franse, yo te abrevyasyon la nan "nan koulè zoranj (fwi a)". Se poutèt sa, nou pral di "flè zoranj", ki vle di "flè koulè zoranj"; mak pliryèl la sèlman aplike nan non fwi a[13]. Adjektif "zoranj" nòmalman dakò nan sèks ak nimewo.

Bibliyografi[modifye | modifye kòd]

  • Philip Ball (trad. Jacques Bonnet), Histoire vivante des couleurs : 5000 ans de peinture racontée par les pigments [« (en) Bright Earth: The Invention of Colour »], Paris, Hazan,
  • Jean Petit, Jacques Roire ak Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 1, Puteaux, EREC,
  • Jean Petit, Jacques Roire ak Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 2, Puteaux, EREC,
  • Jean Petit, Jacques Roire ak Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 3, Puteaux, EREC,
  • Robert Sève, Science de la couleur : Aspects physiques et perceptifs, Marseille, Chalagam,

Nòt ak referans[modifye | modifye kòd]

  1. Sève 2009, p. 248-250; PRV2, p. 159 PRV3, p. 122.
  2. Cantin, C., Richard, D. ak Trudel, T. 1990. RUDIMENTS OF PLASTIC ARTS. Sant Edikasyon ak Kiltirèl, Inc., Quebec.
  3. PRV3, p. 122.
  4. Field, Chromatography (1869), te site pa Modèl:Harvsp..
  5. PRV3, p. 130-132.
  6. Cennino Cennini. , Liv Atizay la, chap. XLI.
  7. PRV3, p. 90
  8. Boul 2010, p. 230.
  9. PRV2, p. 88-89, Boul 2010, p. 231.
  10. Boul 2010, p. 226.
  11. PRV2, p. 11-15.
  12. Jiskaske Modèl:Travay omwen.
  13. Trésor de la Langue Française

Lyen deyò[modifye | modifye kòd]