Mòl Sen Nikola (komin)

Modèl:Infobox Ville d'Haïti Modèl:Infobox Ville d'Haïti

Mòl Sen Nikola oubyen Omòl an kreyòl Ayisyen ) se yon komin nan peyi Ayiti epi li se kapital awondisman Môle-Saint-Nicolas ki nan depatman Nò-Lwès peyi a, ki gen komin Pòdpè kòm kapital. Vil la sitiye nan pwent lwès penensil nò Ayiti a.

Demografi

Minisipalite a gen yon popilasyon ki evalye ozanviwon 30 795 moun (estimasyon resansman 2009).

Istwa

Se te nan dat 6 desanm 1492, jou fèt Sen Nikola Kristòf Kolon debake avèk ekipaj li pou premye fwa sou zile li te bay non Hispaniola (“Lèspayòl”). Debakman sa a te fèt sou teritwa ki vin tounen, plizyè syèk apre, komin Mòl Sen Nikola.

Apre lagè sèt (7) an fini, otorite fransè yo pran desizyon pou ranfòse ak fòtifye sit estratejik ki sitiye nan bè Mòl Sen Nikola. Espas jewografik sa te reprezante yon refij maritim ki gen gwo valè taktik ak estratejik, sitou paske li kontwole pasaj maren ki rele passage du Vent. Sit la te konsidere kòm yon veritab “Gibraltar Karayib la”, an referans ak fonksyon defansif ak dominasyon estratejik li sou wout navigasyon yo. Konsa, nan ane 1764, yo te etabli yon ti vil ki te planifye selon yon plan kadriye (plan iben òganize an kare regilye), epi vil sa a te resevwa menm non ak bè a kote li te sitiye a. Vil sa a koresponn ak boùg aktyèl Mòl Sen Nikola (Môle-Saint-Nicolas), ki reprezante youn nan premye estrikti iben planifye nan zòn nan pandan peryòd kolonyal la.

Nan dat 31 dawout 1798, jeneral anglè a,Thomas Maitland, remèt kle vil Mòl Sen-Nikola bay jeneral nwa a, Toussaint Louverture, nan kontèks lagè fòtrès yo ak chanjman estratejik Tousen Louvèti te adopte nan direksyon mouvman revolisyonè a. Zak remiz sa a te fèt ann akò ak negosyasyon diplomatik ki te abouti nan akò sispansyon ostilite ki te siyen nan dat 30 mas 1798 la. Akò sa a te pèmèt pati ki te an konfli yo fikse tout dispozisyon teknik ak militè ki te gen rapò ak retrè pwogresif lame anglè a sou teritwa koloni Sen-Domeng lan.

Nan menm dinamik istorik sa a, pwosesis retrè fòs militè anglè yo te prepare teren politik ak militè ki te fasilite antre triyonfal jeneral Toussaint Louverture ansanm ak lame li a, ki te konpoze sitou ak ansyen esklav ki te vin sòlda revolisyonè, nan vil Pòtoprens nan dat 16 me 1798. Evènman sa a make yon etap enpòtan nan konsolidasyon otorite militè ak politik Louvèti sou teritwa Sen-Domeng lan, pandan li te kontribye nan rediksyon enfliyans militè britanik yo nan koloni an.

Nan ane 1891, Etazini, anba administrasyon prezidan Harrison, te pwopoze prezidan Ayiti a, Florvil Hyppolite, pou etabli yon baz militè sou bè Mòl Sen Nikola. Se te yon estrateji pou entimide Ayisyen yo, yo te voye yon flòt fòmidab nan Pòtoprens . Demonstrasyon fòs sa a te pwovoke yon gwo manifestasyon nan tout peyi a, sa ki te fòse prezidan Hyppolite adopte yon pozisyon fèm ki te mete fen nan zafè a ^[1] .

Administrasyon

Komin nan konpoze de twa (3) seksyon kominal ki se:

Kòt Fè;
Letan Wouj;
Dame

Ekonomi

Kounye a, komin Mòl Sen Nikola fonksyone ekonomikman sitou sou twa (3) poto mitan pwodiksyon: lapèch (60 %), elvaj kabrit (15 %), ak agrikilti (25 %). Pwodiksyon agrikòl la konsantre sou kilti tankou pistach, mayi, patat, fig frans, bannann, manyòk, ansanm ak kiltivasyon kokoye, pami lòt espès alimantè ak komèsyal.

Bote peyizaj natirèl li, plaj sab blan ak fen li yo, gran bè li ki pwoteje kont van dominan yo, enstalasyon karenaj li yo, ansanm ak lanmè klè ki gen koulè ble pal la, fòme yon ekosistèm kotyè ki gen gwo valè an tèm de atraksyon. Resif koray yo, ki sèvi kòm abita pou yon divèsite pwason ki gen plizyè koulè, ranfòse richès biyolojik zòn nan. Panorama ekzotik ak vèt li yo, rezo lari yo ki trase ak presizyon jewometrik, rès patrimwàn kolonyal yo, gastwonomi rafine lokal la, ansanm ak kavèn natirèl yo, reprezante yon vrè potansyèl resous materyèl ak imateryèl ki kapab soutni yon devlopman touris dirab. Sepandan, jiska prezan, potansyèl sa yo poko byen valorize ni entegre nan yon modèl eksplwatasyon rasyonèl ak planifye.

Depi kòmansman ane 2009, otorite minisipal yo angaje yo nan yon pwosesis restriktirasyon enstitisyonèl pou ankouraje yon touris otantik, enklizif ak responsab. Se yon fason pou pwouve bay vwayajè yo Ayiti pa sèlman peyi ki pi pòv nan Emisfè Nò a, jan imajinasyon oksidantal yo ta vle fè kwè sa. Demach sa a enspire de modèl demokrasi patisipatif ki devlope nan plizyè peyi vwazen nan Amerik Latin nan. Vil Mòl Sen Nikola reyini tout moun ki gen bon volonte, otorite lokal yo, sèvis desantralize yo, asosyasyon yo, ak medya tout kalite nan yon konsèy devlopman minisipal ki prevwa Mòl demen an epi k ap amelyore estrateji li pou l bay lavi.

Aksè nan Mòl Sen Nikola posib gras ak transpò ayeryen, avèk yon dire apeprè trant (30) minit depi kapital la, Pòtoprens; pa wout tè, ki mande anviwon uit (8) èdtan deplasman atravè rezo wout ki prezante peyizaj divèsifye; oubyen pa mwayen transpò maritim. Plizyè mòd aksè sa yo bay teritwa a yon ouvèti estratejik ki kapab fasilite entegrasyon li nan sikwi mobilite nasyonal ak rejyonal yo, si enfrastrikti yo amelyore epi si planifikasyon teritoryal la fèt selon prensip devlopman dirab.