Anpi Ris

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Aller à la navigation Aller à la recherche

Anpi Ris (Ris: Российская империя, Romanize: Rossiyskaya imperiya) la se te yon anpi istorik Eurasyen ak Nò Ameriken, ki gen ladan aktyèl la Larisi, Byelorisi, Ikrèn, Fenlann, Estoni, Letoni, Lityani, Moldavi, Jeoji, Ameni, Azerbaydjan, Kazakstan, Tirkmenistan, Ouzbekistan, Tadjikistan, Kigistan, anpil nan Polòy jodi a, osi byen ke Manchuria (Lachin) ak eta Ameriken an nan Alaska. Anpi a te fonde an 1721 apre defèt suedwa devan twoup yo nan Tsar Pyè Legran pandan Gran Gè Nò a, ki moun ki ta deklare tèt li kòm Anperè nan tout Larisi yo epi li ta dwe premye anperè nan Anpi a, Larisi Imperial ta tonbe pandan Premyè Gè mondyal la apre. revolisyon fevriye a, kote dènye tsar la, Nicolas II ta kite fòtèy la ak Repiblik Ris la ta etabli.

Российская империя
Rossiyskaya imperiya
drapo Anpi Ris anblèm Anpi Ris
(detay) (detay)
deviz nasyonal

im nasyonal
Съ нами Богъ
(Bondye avèk nou)
Боже, Царя храни! (Bondye sove Tsar la!)

lang
jantile
Ris
Ris
Russian Empire (orthographic projection).svg

fizo orè :

istwa
endepandans

politik
gouvènman
 - Anperè (Tsar) Ris:

Pyè I nan Larisi (1682-1725) (Premyè)
Nicolas II (1888-1918) (Dènye)
kapital Moskou (1728-1730)
Saint-Pétersbourg (1721-1728, 1730-1917)
pi gwo vil
divizyon
vwazen
òganizasyon
jewografi
sipèfisi (km²)
dlo (%)
frontiè (km)
còt (km)
pli ro (m)
pli ba (m)
22 800 000 1895




ekonomi
monnen
 - divizyon
Ruble
PEB
 - total (US)
 - pa ab. (US)


endis yo
 - EDI
 - EPI


demografi
popilasyon (ab.)

dansite (ab./km²)
lavi (zan)
ne (‰)
mòtalite (‰)
mòtalite timoun (‰)
alfabèt (%)
an vil (%)
125 640 021
1897






endèks
kòd
kòd ISO
endikatif yo
 - entènet
 - telefonik
 - radyofonik



nòt
Larisi te kenbe yon koloni nan Amerik, espesyalman nan eta aktyèl Ameriken an nan Alaska, ki te ke yo rekonèt kòm Ris Alaska ak kapital li nan Novo-Arkhangelsk (aktyèlman Sitka, Alaska).

Larisi Imperial se te youn nan anpi ki pi respektab yo, akòz li te bat Anpi Otoman an plizyè fwa, yo te youn nan sèlman ansanm ak Anpi Ostralyen an, Larisi ta an menm tan lakòz bès Otoman an nan Penensil Balkan an epi ede Woumani, Sèbi, Montenegwo, Bilgari ak Lagrès pou ba yo endepandans yo nan men Tirk yo, ta gen bèl pouvwa pandan rèy enperatris Catarine Legran an, kote Lame a ta amelyore ak genyen kanpay kont lòt nasyon, ki gen ladan patisyon yo nan Polòy-Lityani avèk èd nan Lapris ak Otrich, Tsar Nicholas mwen ta elaji Larisi nan Azi Santral menm si sa ta mennen l 'ennmi ak Anpi Britanik la (espesyalman Raj Britanik la), Anpi an t ap egzèse tou nan Alaska menm si akòz distans li ta vann li bay Etazini, Lè sa a, li ta pran swen Manchuria, Lachin (nan epòk sa a Anpi Qing) epi li ta gen yon lagè kont Anpi Japonè a kote Larisi ta defisi a, pandan premye gè mondyal la, move jesyon ak estrateji sou chan batay la ak avansman ralanti men trè danjere Alman soti nan Polòy, ta mennen nan revolisyon fevriye a kote Tsar Nicolas II ta aboli monachi a an favè Repiblik la ak li ak fanmi l 'ta kite an ekzil nan Ekáterinbourg. apre Repiblik la efemèr, ta kòmanse Revolisyon Oktòb la kote Bolchevik yo ta pran pouvwa a epi apre yo te fè yon dekouvèt nan teritwa Ris, Tsar a ak fanmi li t'ap bay lòd pou yo touye pa lidè revolisyonè a Vladimir Lenin. ak apre san Gè Sivil Ris la ta dwe etabli Ris Sovyetik Sosyalis Repiblik la nan 1922 ak Lè sa a Inyon Sovyetik la.

Istwa[edite | modifye sous]

Teritwa[edite | modifye sous]

Kat jeyografik nan Anpi Ris la nan 1912
Kat jeyografik etnik nan Larisi Ewopeyen an anvan Premye Gè Mondyal.

Relijyon[edite | modifye sous]

71.10% se te kretyen Otodòks, yo te relijyon ofisyèl Anpi an, 11.07% yo te Islamik, ki pi konsantre nan Azi Santral, Azerbaydjan ak pati Kokasyen nan Larisi, 9.16% te Katolik, pifò nan Polòy ak Lityani, 4.16% te jwif, 3.00% yo te pwotestan, konsantre nan Letoni, Estoni ak Fenlann, 0.94% yo te kretyen Ameni, nan Ameni.

Referans[edite | modifye sous]

Sous Prensipal[edite | modifye sous]

  • Golder, Frank Alfred. Documents Of Russian History 1914–1917 (1927), 680pp online(angle) en
  • Kennard, Howard Percy, and Netta Peacock, eds. The Russian Year-book: Volume 2 1912 (London, 1912) full text in English(angle) en

Lyen deyò[edite | modifye sous]