Tristan Tzara
Biyografi
[modifye | modifye kòd]Tristan Tzara, ki te fèt Samuel Rosenstock le 16 avril 1896 nan Moinești nan wayòm Woumani, epi ki te mouri le 24 desanm 1963 nan 7yèm arondisman Pari, se yon ekriven, powèt ak esèis nan lang woumani ak franse.
Li pase enfans li ak adolesans li nan Woumani, kote li fè pati kominote jwif sa a ki te egzli de sitwayènte Woumani pa lwa diskriminatwa. Pandan Gran Lagè a, li enstale tèt li nan Zurich kote, an 1916, li fè pati fondatè mouvman Dada, ke yo kapab konsidere rapidman kòm lidè li. Apre li fin ekspòte Dada soti nan Zurich pou ale nan Pari an 1920, powèt la gen konfli ak surrialis yo epi li rete sou kote nan mouvman an lè li te kreye an 1924, anvan li rekòmanse li an 1929, nan moman Dezyèm Manifès la, epi finalman li anonse retrè definitif li an 1935. Li kondane pou viv nan klandestin pandan Dezyèm Gè Mondyal la, epi li kolabore ak peryodik Rezistans lan, yon eksperyans ki mennen li eksprime sou konsèp powèt angaje a an 1947.Se nan dat sa a li jwenn nasyonalite fransè a epi li rantre nan pati kominis fransè a. Fidèl ak pati a jiska 1956, li kòmanse pran distans ak li sou kesyon Ongri a epi sou Aljeri a.
Malgre ke yo sonje sitou aktivite dadais klere li nan jèn li, Tristan Tzara pwodui yon travay laj ki pa ka limite sèlman nan literati dada: koleksyon li L'Homme approximatif souvan konsidere kòm youn nan pi gwo kontribisyon nan avantur surréaliste la, e powèm li yo nan dènye tan yo pa ka asosye ak okenn mouvman avant-gard. Powèt la te devlope tou yon enterè espesyal nan literati nan lang d'oc, lè li patisipe nan fondasyon Enstiti pou etid oksitan, ak nan powèm François Villon ke li te eksplore ak klarifye anagram li yo.