Roald Amundsen

Biyografi

Roald Engelbregt Gravning Amundsen, li fèt 16 jiyè 1872 nan Borge, Nòvèj e li mouri 18 jen 1928 toupre zile Bear, se te yon maren ak eksploratè polè Nòvèjyen.

An 1898, li patisipe nan ekspedisyon polè Bèlj Adrien de Gerlache de Gomery ki fè premye sezon fredi nan Antatik la. Li fè konesans ak doktè bato a, Doktè Frederick Cook, ki revele li avantaj li ka jwenn nan itilizasyon chen husky nan ekspedisyon polè. An 1905, li premye moun ki travèse pasaj Nòdwès la ki konekte Oseyan Atlantik ak Pasifik nan Gran Nò Kanadyen an. Li pita komandè ekspedisyon ki premye rive nan Pòl Sid la, 14 desanm 1911, apre li te rive nan ba Ramsay la 14 janvye 1911.

Prepare avèk anpil presizyon, antrepriz sa a ki gen kè fèm se tou yon jouk. De zan anvan, Amundsen te fè plan pou elaji eksplorasyon li nan Oseyan Atik la epi kite tèt li drift jiskaske li rive nan Pòl Nò a. Men li resevwa nouvèl la ke Robert Peary te anonse li deja te rive la nan 1909 (sa ki te konteste pita). « Nan moman sa a, Amundsen tap rakonte pita, mwen te deside chanje objektif mwen, chanje tout bagay nèt, epi ale nan Sid la. » Amundsen konte sou sa ke konkeri Pòl Sid la ap asire li glwa osi byen ke finansman pou ekspedisyon kap vini yo. Fè tankou li ap prepare pou Nò a, li òganize sekrètman depa li pou Sid la. Men rive premye nan Pòl Sid la pa senp ditou. Dirije pa kaptèn Robert Falcon Scott e antoure ak anpil piblikite, yon ekspedisyon Britanik ap vwayaje tou nan direksyon sa.Amundsen pa inyore anyen sou anbisyon rival li a. Nòt 12 desanm 1911 nan jounal vwayaj li a temwaye sa: boulvèse pa lide ke Scott ka pran l devan, li mete sou wout anvan sezon lete polè a, e, malgre move tan, li vin premye moun ki rive nan Pòl Sid la 14 desanm 1911. An 1926, apre li fin vole sou Pòl Nò a nan yon balon dirije, Amundsen vin premye moun ki rive nan tou de pòl yo.

Li disparèt nan mwa jen 1928 pandan li t ap patisipe nan yon misyon rechèch ak sekouris pou enjenyè ayewonotik ak eksploratè Italyen Umberto Nobile. Li se, ansanm ak Douglas Mawson, Robert Falcon Scott ak Ernest Shackleton, youn nan lidè eksplorasyon polè a ak laj ewoik eksplorasyon nan Antatik la ant 1900 ak 1912.