Aller au contenu

Philippe Guerrier

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Philippe Guerrier
Image illustrative de l’article Philippe Guerrier
Pòtre Philippe Guerrier.
Fonksyon
Prezidan Ayiti

( 11 mwa ak 12 jou)
Predesesè Charles Rivière Hérard
Siksesè Jean-Louis Pierrot
Biyografi
Non nesans Jean-Jacques Louis Philippe Guerrier
Dat nesans
Lye nesans Grann Rivyè dinò, (Sen-Domeng)
Dat lanmò (nan laj 87) (ak 87 ane)
Lye lanmò Sen Mak (Ayiti)
Pwofesyon Militè

Philippe Guerrier
Lis prezidan Ayiti

Jean-Jacques Louis Philippe Guerrier (ki fèt 19 novanm 1757 ak ki mouri 15 avril 1845) se te yon lidè militè ayisyen te gouvène Ayiti kòm Prezidan Repiblik soti nan 3 me 1844 jiskaske li mouri an 1845. Li te Dik l’Avancé epi Kont Mibalè, yon ofisye ak jeneral nan lame ayisyen an.

Guerrier se premye ofisye Lè sa a, jeneral nan divizyon nan lame ayisyen epi finalman veteran nan lagè endepandans lan. Yon sipòtè ak Henri Christophe pandan fann nan de rejim, li te elve nan ran la nan Dik ak prens, lèt la te vin wa nan 1811. Aprè otòn monak la (1820) ak yon peryòd tan ki long nan ekzil, Guerrier te pran avantaj de amnisti a nan 1843 pou retounen nan peyi li. Li te vin yon manm nan gouvènman an e li te pran swen zafè militè. Nan sèvis prezidan Rivière Hérard, an 3 me 1844 li ranplase li kòm prezidan, apre koudeta ak eleksyon la, epi li mete kanpe rejim militè a ke yo rekonèt kòm "Politik doub".

Philippe Guerrier konsa gouvène san yo pa palman an, ede pa yon konsèy nan eta. Li te vin sou pouvwa a laj de 86, vin chèf nan pi ansyen nan eta nan mond lan lè li vin sou pouvwa.

Biyografi

[modifye | modifye kòd]

Philippe Guerrier[1] te fèt nan lane 1757 nan Grann Rivyè dinò, nan koloni an franse nan Sen Domeng, nan timè epòk kolonyal ayisyen an, lè lide revolisyonè yo te deja ap gonde. Pitit gason yon plantè sik ak yon fanm esklav libere, Guerrier te grandi aktyèlman okouran de enjistis yo ki te domine anba jouk esklavaj la.

Yon jenn gason edike nan ideyal Syèk Limyè a ak kondwi pa yon dezi pou chanjman, Guerrier te anbrase lide revolisyonè yo nan tan an e te antre nan premye revòlt rebèl yo an 1791. Byen vit, li te vin yon gè karismatik nan mouvman esklav yo. Konpetans li kòm yon taktik ak kouraj li te touche l 'yon plas enpòtan nan lit pou endepandans ayisyèn.

Apre plizyè ane nan batay sovaj, Ayiti finalman te vin endepandans nan 1804. Guerrier, pa merit li ak devouman li nan kòz la, te jwenn ran jeneral divizyon anvan yo te voye yo nan nò peyi a, ak Jeneral Henri Christophe, tèt li kòmandan an chèf nan nò ganizon yo.

Noble nan Peyi Wa ki nan Nò a anba gouvènman wa Christophe. Li te resevwa tit de Dik Avanse ak Konte Mibalè. Apre monachi a fini, li ale Jamayik epi nan Lwizyàn. Li te retounen nan Ayiti anba yon non fo an 1840. Pandan revòlt 1843 yo, ki te mennen demisyon prezidan Jean-Pierre Boyer, Philippe Guerrier, byenke li te fin vye granmoun, retounen nan lame a ak ran an jeneral epi li te antre nan nouvo gouvènman an prezide pa Charles Rivière Hérard. Li fini moute patisipe nan koudeta a ki ranvèse prezidan Rivière Hérard, ak rive nan tèt la nan nouvo gouvènman an epi li prezidan.

Prezidan Ayiti

[modifye | modifye kòd]

Nouvo Rejim la

[modifye | modifye kòd]
Potrè prezidan Philippe Guerrier.

Soti nan sezon otòn la nan Repiblik la nan avantaj nan Faustin Soulouque ak Dezyèm Anpi a, yon nouvo politik te mete an plas yo rele "politik doub". Li fèt nan pote pouvwa egzekitif yon nonm fò eli, tankou prezidan, nan pi inyoran an, pou gouvènman an ta ka dirije nan non li pa elit la boujwa nan kapital la.

Guerrier te lè sa a yon oktòb remakab pou bravou li, doue ak yon sans pratik komen ki te fè li konsiltatif, modere pa tanperaman ak yon advèsè vyolans nesesè.

Kòmansman

[modifye | modifye kòd]

Ofisyèlman Guerrier te pran pouvwa nan dat 3 me 1845. Men, aksesyon li konfime pa yon seremoni, sa ki nan sèman an. Philippe Guerrier te ofisyèlman sèmante kòm Prezidan Repiblik la a sou 9 me. Nan seremoni an, Guerrier te bay diskou sa a :

"Sitwayen parèy nou yo,

yon manyen dezakò toujou ap fèmantasyon nan kè nou: ajitasyon se nan lespri yo; Lagè entèneksin menase nou ak tout laterè yo nan anachi: se pou nou pran prekosyon nan li. Konesans ou genyen nan santiman mwen ak patriyotism mwen fè ou panse ke mwen ka sove peyi a, retabli nan trankilite li, konkòd, inyon an endisolubl ki dwe egziste ant tout timoun yo nan menm fanmi an; Mwen enkyete pou jistifye atant ou, ki, pa gen dout, pa pral pou gremesi. Epi aksepte fòtèy la avèk ki konfyans ou onore m ', mwen kontra, nan prezans nan Èt Siprèm lan, pwomès solanèl mwen an konsakre tout efò mwen nan antretyen dwa pèp mwen an, pou respekte yo, lakòz yo dwe respekte, ak travay san respè pou byennèt sitwayen parèy mwen yo: Mwen sèmante li nan pwòp non mwen,  pou fanmi mwen, peyi mwen, peyi mwen ak pèp mwen an."

Soumèt Acaau

[modifye | modifye kòd]

Leve kanpe sou pouvwa egzekitif, prestijye non li, ak gwo popilarite li nan lame a te pote kalm relatif nan peyi a. Nò a, trè chofe osijè done, ratifye chwa Pòtoprens. Nan Sid la, yon delegasyon ekstraòdinè, ki te konpoze de Kolonèl Chardavoine, Kapitèn André Thélémaque, ak sitwayen Étienne Salomon, dezame, pa konvenk ak distribisyon an alè nan kèk fonksyon militè, prensipal la lènmi gouvènman an. Jeneral Louis-Jean Jacques Acaau an se te youn nan moun ki te sanble ezite, men abandone premye pa Jeannot Moline ak Antoine Pierre, lè sa a pa Dugué Zamor ak Augustin Cyprien, li finalman soumèt bay nouvo prezidan lan. Enstale pa Salomon kòm kòmandan nan distri Okay, Acaau te montre dezi twoublan pou endepandans yo e li te oblije ale nan kapital la pou parèt devan yon konsèy militè espesyal e, pa lòd Guerrier, rete pèmanan nan Sen Mak[2].

Konsèy Eta a

[modifye | modifye kòd]
Pòtrè Philippe Guerrier.

Ofisyèlman, Guerrier te konpòte li tankou yon prezidan konstitisyonèl, e li te ede pa Konsèy Eta a, nan ven-youn manm, ki te premye prezidan nan sesyon an te Céligny Ardouin. Kidonk, Ayiti te inogire premye eksperyans li nan monak konstitisyonèl ak palmantè, avèk yon Sena ak yon Konsèy Deta ki te ekri lwa nan non prezidan la. Pat gen okenn gwo refòm ki te aplike anba rejim lan. Pami mezi administratif yo, li vo anyen nan etablisman an, gras a Konsèy Eta a, nan biwo lapòs la, men tou, kreyasyon Ansyen Lycée Philippe Guerrier nan Okay, ak ankourajman nan ven-kat lekòl yo nan Pòtoprens, ki te asiste pa nèfsan senkant-senkant ti gason ak twasan (300) fi nan lane 1845[3].

Malgre kreyasyon Konsèy Deta a ak etablisman Sena a, ki pèmèt yon pi bon distribisyon pouvwa a, Repibliken yo regrèt pouvwa anmè. Ankourajman, dènye a te pwopoze retounen ansyen prezidan Rivière Hérard, paske, daprè yo, tout bagay te pare pou yon nouvo revolisyon.


Hérard te kite Kingston nan dat 29 mas 1845 abò yon schooner ki t ap flote drapo Kolonbyen an. "Pèp la ap rele m '," li te di egzile yo ki te pataje vwayaj li a. Li te eseye debake nan Jakmèl men otorite vil yo, ki te dirije pa Jeneral Soulouque, imedyatman prepare pou pouse l tounen. Nan Tiburon, Anse d'Ainault ak Jérémie, atitid la te menm. Fè fas ak echèk sa a, Hérard te retounen Jamayik, men li te ale imedyatman 8 avril epi li te ateri san atann nan Grand-Gosier nan dat 19 avril. Pechè lokal yo te ame tèt yo epi konspiratè yo te prese re-angajè. Pwofondman desi, Hérard retounen an egzil[4].

Lanmò ak eritaj politik

[modifye | modifye kòd]

Anpil arestasyon te fèt nan Jeremi, Okay, Leyogàn ak Pòtoprens. Nan dat 12 avril 1845, yon dekrè wayal te mete tout peyi a nan yon eta syèj, e li te etabli konsèy militè espesyal pou eseye repibliken yo. Yon mezi rigè pou ki Guerrier pa te responsab, paske li pa te konn sa li te siyen ankò. Se te Konsèy Eta a ki te dekrete repwesyon an kont aksyon repibliken yo. Te ret rekonèt li ak maladi (alkòl), Guerrier te mouri twa jou apre, sou 15 avril. Fineray solanèl li te selebre nan Sen Mak la, sou 26 avril sèlman. Lè sa a, yo te transpòte li sou 2 me 1845 nan Fort Lasource, toupre vil Dessalines.

Referans

[modifye | modifye kòd]
  1. «  » [archive], sur geni_family_tree (consulté le 30 novanm 2019)
  2. Modèl:Article
  3. Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele :02
  4. Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele :03

Lyen deyò

[modifye | modifye kòd]

Jean-Jacques Dessalines (1804–1806)Henri Christophe (1806-1807)Bruno Blanchet (1807, enterim)Alexandre Pétion (1807-1818)Jean-Chrisostôme Imbert (1818)Jean-Pierre Boyer (1818-1843)Charles Rivière Hérard (1843-1844)Philippe Guerrier (1844-1845)Jean-Louis Pierrot (1845-1846)Jean-Baptiste Riché (1846)Céligny Ardouin (1846-1847)Faustin Soulouque/Faustin Ie (1847-1859)Fabre Geffrard (1859-1867)Nissage Saget (1867)Sylvain Salnave (1867-1869)Nissage Saget (1869-1874) • Konsèy Sekretè deta (1874)Michel Domingue (1874-1876) • Komite revolisyonè epi gouvènman pwovizwa (1876)Pierre Théoma Boisrond-Canal (1876-1879)Joseph Lamothe (1879)Florvil Hyppolite (1879)Lysius Salomon (1879-1888)Pierre Théoma Boisrond-Canal (1888, enterim)François Denys Légitime (1888-1889)Monpoint Jeune (1889, enterim)Florvil Hyppolite (1889-1896) • Konsèy Sekretè deta (1896)Tirésias Simon Sam (1896-1902)Tirésias Simon Sam (1896-1902)Cincinnatus Leconte (1902, enterim)Pierre Théoma Boisrond-Canal (1902)Pierre Nord Alexis (1902-1908) • Komisyon lòd piblik (1908)François C. Antoine Simon (1908-1911)Cincinnatus Leconte (1911-1912)Tancrède Auguste (1912-1913) • Konsèy Sekretè deta (1913)Michel Oreste (1913-1914)Edmond Polynice (1914)Oreste Zamor (1914)Edmond Polynice (1914)Joseph Davilmar Théodore (1914-1915)Jean Vilbrun Guillaume Sam (1915) • Komite revolidyonè (1915)Philippe Sudre Dartiguenave (1915-1922)Louis Bornó‎ (1922-1930)Louis Eugène Roy (1930, enterim)Sténio Vincent (1930-1941)Élie Lescot (1941-1946)Franck Lavaud (1946, enterim)Léon Dumarsais Estimé (1946-1950)Franck Lavaud (1950, enterim)Paul Eugène Magloire (1950-1956)Nemours Pierre-Louis (1956-1957, enterim)Franck Sylvain (1957, intérim)Léon Cantave (1957) • Gouvernement collégial (1957)Léon Cantave (1957)Daniel Fignolé (1957, enterim)Antonio Kébreau (1957)François Duvalier (1957-1971)Jean-Claude Duvalier (1971-1986)Henri Namphy (1986-1988)Leslie Manigat (1988)Henri Namphy (1988)Prosper Avril (1988-1990)Hérard Abraham (1990, enterim)Ertha Pascal-Trouillot (1990-1991, enterim)Jean-Bertrand Aristide (1991)Raoul Cédras (1991)Joseph Nérette (1991-1992, enterim)Marc Bazin (1992-1993, enterim)Jean-Bertrand Aristide (1993-1994)Émile Jonassaint (1994, enterim)Jean-Bertrand Aristide (1994-1996)René Préval (1996-2001)Jean-Bertrand Aristide (2001-2004)Boniface Alexandre (2004-2006, enterim)René Préval (2006-2011)Michel Martelly (2011-2016)Jocelerme Privert (2016-2017, enterim)Jovenel Moïse (2017-2021)