Mer Caspienne

Lanmè Kaspyèn nan se yon gwo kò dlo sale fèmen ki sitiye nan Azi oksidantal . Li etann sou 1 325 km soti nan vwazinaj Prorva Kazakhstan nan nò rive nan vil Iranyen Royan nan sid, epi li varye nan lajè soti nan 187 km rive nan 444 km ki kouvri prèske 371 000 km² , yo souvan refere li kòm pi gwo lanmè fèmen nan mond lan, byenke lalwa entènasyonal te klase li a priori kòm yon lak anba responsablite sèl senk peyi ki bò kote l yo Kazakhstan nan nòdès, Larisi nan nòdwès ki gen ladan Astrakhan Oblast, Kalmykia ak Dagestan, Azerbaydjan nan sidwès, Iran nan sid ak Tirkmenistan nan sidès. An 2018, yo te ba li yon estati legal espesifik ki te prete tou nan lalwa entènasyonal lanmè a .

Fòme pa fèmti yon ansyen lanmè oseyanik, Oseyan oswa Lanmè Paratethys la, Lanmè Kaspyèn nan gen yon limit nan nò ak nan lès pa step Azi Santral yo, epi nan lwès ak nan sid pa chenn mòn ki soti nan orogenèz Himalayan-Alpin lan. : respektivman Kokaz la ak Elburz la. Li sitou nouri (80 % nan abò a) pa Rivyè Volga a, ki pran bouch li la. Lak sa a se yon lak andoreik. Li pa alimante okenn lòt kou dlo. Nivo li, apeprè 28 mètres anba nivo lanmè jeneral la, varye +12,74 cm/an an mwayèn soti 1979 rive 1995, answit −6,72 cm/an soti 1996 rive 2015, chanjman tandans sa a byen eksplike pa yon ogmantasyon nan evaporasyon pandan deseni sa yo. ; nan senaryo chanjman klimatik yo epi avèk ogmantasyon retrè dlo, yo prevwa ke nivo dlo a ap kontinye bese. Anplis de sa, Lanmè Kaspyèn nan soufri pwoblèm polisyon abityèl yo akòz egzeyat san tretman, swa dirèkteman oswa nan rivyè ki nouri li yo (sitou Volga a, etandone enpòtans kontribisyon li)

Rejyon an gen yon endistri lwil ak gaz enpòtan (lwil Baku, jaden Azeri-Chirag-Guneshli, Kashagan, elatriye) Li konnen tou pou pwodiksyon kavya li (yon endistri ki te soufri akoz efondreman Sovyetik la ak polisyon). Li se yon wout kominikasyon enpòtan tou, ki konekte Iran (ak peyi ke Larisi pèmèt) ak Mediterane a, atravè Volga, Kanal Don-Volga, Don (ki koule nan lanmè Azov ), Lanmè Nwa ak Bosfò .

Deziyasyon

Mo Kaspyen an soti nan mo Latin caspianus la, ki sòti nan mo Latin caspius la.

Non li soti nan ansyen pèp ki te bò larivyè Kaspyèn yo, ki soti nan rasin Hurrian kas ki vle di " moun ki rete nan mòn "se la tou non Kasit yo nan mòn Zagros yo, mòn Kokaz yo ak vil Qazvin ak Kashan nan Iran soti ."

Nan antikite, yo te rele l tou lanmè Irkanyen (an laten mare Hyrcanum ) dapre rejyon rivyè Hyrcania a.

Nan Mwayennaj yo, yo te rele l tou lanmè Hvalis oubyen Choresmian (ki gen rapò ak Hvalis yo, moun ki rete Choresm yo ).

Nan sous arab yo, yo rele l Bahr el-Qazvin daprè vil Iranyen Qazvin nan .

Pami pèp Tik yo tankou Azerbaydjanyen yo, Turkmen yo, ak Tik yo, epi nan Iran, yo rele Lanmè Kaspyèn nan Khazar /Hazar/Xazar. :

• nan Turkmen Hazar deňizi ;
• nan Azerbaydjanyen : Xəzər dənizi ;
• nan Tik modèn Hazar denizi ;
• nan Pès Daryā-ye Khazar
• Nan Iran, yo rele l pafwa tou lanmè Mazandaran ( Daryā-ye Mazandaran ), dapre rejyon Iranyen ki fè fwontyè avè l la.
• Pa ekstansyon, gen kèk jeograf ki itilize mo Kaspyèn nan — ak yon kòm yon adjektif pou deziyen yon lanmè fèmen .
• Genyen tou yon ras chwal « Kaspyèn » .