Aller au contenu

Litosfè kontinantal

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib

Konsèp litosfè kontinantal la te parèt ak modèl tektonik plak la, ki divize sifas Latè a an gwo plak litosferik. Litosfè kontinantal la konpoze de kwout kontinantal la ak manto litosferik la. Li koresponn ak pòsyon plak litosferik la ki anlè dlo a (29 % nan sifas Latè a) avèk ki nou dwe ajoute platfòm kontinantal la ak pant lan, ki reprezante yon sifas total de 45 % sifas Latè a [1] . Litosfè oseyanik la koresponn ak pati litosfè a ki konpoze de kwout oseyanik la ak pati manto Latè a ki koresponn lan.

Karakteristik

[modifye | modifye kòd]

Litosfè kontinantal la karakterize pa yon epesè ki varye ant 150 ak 200 km selon kote a. Kwout kontinantal la gen yon dansite 2.7, alòske manto litosferik la gen yon dansite 3.3. Toulede sifas sa yo fè pati litosfè a.

Li konpoze de kwout kontinantal la (apeprè 30 km epesè) ak yon pati nan manto siperyè a. Manto litosferik la. Diskontinuite ki separe de konpatiman sa yo rele diskontinuite Andrija Mohorovičić (anjeneral abreje Moho ). Diskontinuite sa a karakterize yon chanjman nan vitès ond sismik yo.

Baz litosfè a sitiye nan tèt LVZ a ( low velocity zone ), ki koresponn ak yon zòn ki gen vitès pwopagasyon ond sismik ki ba ant 125 km pwofondè nan manto litosferik la. Tèt LVZ a separe litosfè rijid la ak rès manto siperyè duktil la, yo rele l astenosfè a . Tranzisyon ant astenosfè a ak rès manto a (yo rele l manto enferyè a oswa mezosfè a ) sitiye nan yon pwofondè apeprè 670 km .

Tektonik plak yo, ki aktif depi omwen 2.5 milya ane ( Ga ), oubyen menm 3,8 Ga (nan kòmansman Akeyen an ) [2], prezève an gran pati kwout kontinantal la, ki twò dans pou l koule pèmanan nan manto a. Egzistans yon pwodiksyon nèt kwout kontinantal depi 2,5 Ga se sijè kontwovèsyal.

Kwout kontinantal la te fòme pandan eyon Akeyen an kòm yon seri tonalit, trondhjemit, ak granodiorit ( TTG ), granitoid ( kwatz ak fèlspa, ak yon ti pwopòsyon fèlspa potasyòm ) [3] . TTG yo ka te fòme nan yon kwout oseyanik epè ki te pwodui nan dorsal oseyanik yo, oswa nan platfòm oseyanik nan anviwònman intraplak. Nan lane 2025, yon etid sou konpozisyon izotopik ak eleman tras yon seri TTG ki gen laj ant 3,45 à 2,85 Ga te konkli ke sous TTG yo se yon kwout oseyanik ki te sibi modifikasyon idrotèmal . Piske modifikasyon idrotèmal la omniprésente toupre dorsal oseyanik yo men minim sou platfòm oseyanik yo, sous TTG Akeyen yo se san dout yon kwout oseyanik epè ki te pwodui nan dorsal yo. Kontèks jeodinamik ki pi posib pou fòmasyon kwout kontinantal bonè a se poutèt sa nan limit plak konvèjan yo, kote yon kwout oseyanik epè ki modifye pa dlo lanmè ta dwe subdui oswa anpile, epi fonn pasyèlman pou pwodui TTG [4] .

Nòt ak referans

[modifye | modifye kòd]
  1. Maurice Renard, Yves Lagabrielle, Erwan Martin, Marc de Rafelis (2015). Eléments de géologie - Modèl:15e du Pomerol. Sciences Sup, Dunod.
  2. {{Atik}} : paramètre « titre » manquant, paramètre « périodique » manquant, paramètre « date » manquanttitrepériodiquedate.
  3. Empty citation (help)
  4. {{Atik}} : paramètre « titre » manquant, paramètre « périodique » manquant, paramètre « date » manquanttitrepériodiquedate.