Aller au contenu

Guru Nanak

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib

Modèl:Infobox religious biography

  

Gurū Nānak (15 avril 1469 - 22 sektanm 1539; Gurmukhi : ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ [ a ] ), ke yo rele tou Bābā Nānak (Pè Nanak), [1] te yon pwofesè espirityèl Endyen, mistik ak powèt, yo konsidere li kòm fondatè Sikhi nan epi li se premye nan dis gourou Sikh yo.

Yo di ke Nanak vwayaje atravè Azi e menm an Ewòp ak Afrik pou anseye moun yo mesaj Ik Onkar (ੴ, 'Yon sèl Bondye'), ki rete nan chak kreyasyon li epi ki konstitye Verite etènèl la. Avèk konpreyansyon an, li tap mete kanpe yon platfòm espirityèl, sosyal ak politik inik ki baze sou egalite, lanmou fratènèl, bonte ak vèti.

Pawòl Nanak yo anrejistre sou fòm 974 im powetik, oubyen shabda, nan ekriti relijye sakre Sikhism nan, Guru Granth Sahib la, avèk kèk nan priyè prensipal yo ki se Japji Sahib la ( jap: vle di "recite (yon lapriyè)"  ; ji ak sahib se sifiks ki siyifye respè); Asa di Var ('Balad Espwa'); ak Sidh Gosht ('Diskisyon ak Siddha yo '). Li fè pati kwayans relijye Sikh ke lespri sanctity, divinite ak otorite relijye Nanak te desann sou chak nan nèf Guru ki te vin apre yo lè yo te resevwa Guruship la. Yo selebre anivèsè nesans li kòm Guru Nanak Gurpurab, chak ane nan tout peyi Zend.

Biyografi

[modifye | modifye kòd]

Nesans

[modifye | modifye kòd]
Gurdwara Janam Asthan nan Nankana Sahib, Pakistan, komemore kote yo kwè Nanak te fèt.

Nanak te fèt nan dat la 15 avril 1469 nan vilaj Rāi Bhoi Dī Talvaṇḍī (kounya Nankana Sahib, Punjab, Pakistan) nan pwovens Lahore nan Sultanat Delhi a, [2] [3] byenke dapre yon tradisyon, li te fèt nan mwa Endyen Kārtik oswa Novanm, ke yo konnen kòm Kattak nan lang Punjabi . [4] Li te fèt nan kas Khatri Punjabi a tankou tou gourou Sikh yo. [5] Espesyalman, Guru Nanak te yon Bedi Khatri . Dapre Arvind-Pal Singh Mandair, li pi pwobab ke Nanak te fèt nan vilaj manman l, ke yo konnen kòm Nanake, pou rezon sa li menm ak gran sè l la te rele Nanak ak Nanaki, respektivman, byenke Janamsakhi yo di li te fèt nan vilaj papa l. [5] Kapur Singh fè remake ke Guru Nanak te fèt nan rejyon Bar nan Punjab, istorikman yon zòn alivyon arid nan Punjab.  : 1 

Genyen anpil anpil naratif sipènatirèl ki antoure nesans Nanak, pa egzanp, yo kwè ke plizyè dye Endik te salye l apre nesans. Yon lòt istwa fè konnen li te gen ri yon granmoun, sa ki te sipriz Daultan, yon fanmsaj Mizilmen. Anplis de sa, yo di astwològ yo te predi grandè timoun nan nan lavni. [5]

Dat nesans Kattak

[modifye | modifye kòd]

Pifò janamsakhis ( ਜਨਮਸਾਖੀ ), oubyen byografi tradisyonèl Nanak yo, mansyone ke li te fèt nan twazyèm jou nan de semèn linè klere a, nan mwa Baisakh (avril) nan Samvat 1526. [4] Sa yo enkli Puratan janamsakhi a ( puratan ki vle di "tradisyonèl" oubyen "ansyen"), <i id="mwvg">Miharban</i> <i id="mwvw">janamsakhi</i>, Gyan-ratanavali pa Bhai Mani Singh, ak Vilayat Vali janamsakhi a . [4] Gurbilas Patashahi 6, ekri an 1718, ki atribiye tou a Bhai Mani Singh, kontredi Janamsakhi Mani Singh la paske li di olye de sa Guru Nanak te fèt nan plen lin Katak. Dosye Sikh yo deklare ke Nanak te mouri nan 10yèm jou nan mwa Asauj nan Samvat 1596 (22 septanm 1539 CE), a laj de 70 ane, 5 mwa, ak 7 jou. Sa sijere plis ke li te fèt nan mwa Vaisakh (Avril), pa Kattak (Novanm). [4]

Jiska 1815, pandan rèy Ranjit Singh, yo te konn fè festival pou komemore anivèsè nesans Nanak la nan mwa avril nan kote li te fèt la, ke yo te konnen lè sa a kòm Nankana Sahib . [6] Sepandan, anivèsè nesans Nanak la— Gurpurab la (gur + purab)—apre sa, yo te vin selebre l nan jou plen lin nan mwa Kattak nan mwa novanm nan. Premye dosye yon selebrasyon konsa nan Nankana Sahib soti nan lane 1868 CE. [7]

Kapab genyen plizyè rezon ki fè kominote Sikh la adopte dat nesans Kattak la. Pou kòmanse, li te ka dat iluminasyon Nanak oswa "nesans espirityèl" li an 1496, kòm Dabestan-e Mazaheb la sijere sa. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2023)">sitasyon nesesè</span> ]


Dapre kwonik Sikh ki te temwen okilè yo, ke yo rekonèt kòm Bhatt Vahis, Guru a te fèt nan plen lin Katak la.

Fanmi ak lavi byen bonè

[modifye | modifye kòd]
Nesans Guru Nanak, pa atis Sardul Singh, pitit gason Kapur Singh . Amritsar, anviwon 1910.

Narasyon ki antoure nesans ak premye lavi Nanak yo montre resanblans ak sa yo rakonte sou Bouda, Jezi ak Krishna, byenke nesans Nanak te natirèl e non pa yon vyèj. [8] [ paj nesesè ] Yon tèm komen se papa Nanak ki swete pou pitit gason l lan viv yon lavi òdinè make pa siksè finansye ak sosyal, san li pa konprann ke jèn Nanak ki te pwofondman kontemplatif la te plis enterese nan zafè espirityèl, sa ki lakòz konfli ant yo. [8] [ paj nesesè ] Pandanstan, Tripta, manman Nanak, pa gen menm apwòch avè l epi li rekonèt byen bonè singularite pitit gason li lan. [8] [ paj nesesè ] Selon tradisyon Sikh yo, gen de moun ki te rekonèt kalite espirityèl Nanak byen bonè nan lavi li, sètadi gran sè li Nanaki ak pwopriyetè tè Mizilman lokal la, Rai Bullar .

Paran Nanak yo, papa Kalyan Chand Das Bedi (souvan yo rele l Mehta Kalu ) ak manman Mata Tripta, [9] [8]  toulede te Endou nan kas Khatri a ki te travay kòm machann. [10] [11] [5] Papa l, an patikilye, te <i id="mwAYE">patwari</i> lokal la (kontab oswa sipèvizè revni ) pou revni rekòt nan vilaj Talwandi . [12] [5] Papa Nanak te travay pou Rai Bullar, ki te yon Bhatti Rajput ki te konvèti nan Islam soti nan Endouyis dènyèman. [13] Granpapa patènèl Nanak te rele Shiv Ram Bedi epi gran-granpapa li te rele Ram Narayan Bedi. Manman Nanak, Tripta, te gen yon fanmsaj Mizilman ki te rele Daulat ki te pran swen li pandan gwosès li, sa ki montre yon afinite fanmi Nanak la ak Mizilman yo. [8] [ paj nesesè ] Nanaki, sèl sè Nanak la, te gen kat ou senk an plis pase l. [5] Nan Talwandi, Nanak te gen yon zanmi anfans ki te rele Mardana, ki te yon rababi Mizilman . [5]

Renesans espirityèl

[modifye | modifye kòd]
Penti seri Janamsakhi ki dekri misyon rechèch ak sekou yo te lanse pou rekipere Guru Nanak nan Kali Bein nan.

Selon kwayans Sikh yo, yon evènman espirityèl enpòtan sou fòm yon revelasyon te rive Nanak a laj de 33 an, yo di ki te lanse karyè relijye li. [5] [8] [ paj nesesè ] Dapre Kapur Singh, evènman sa a te rive nan ane 1496 lè Nanak te gen 27 an, yon dat ak yon laj pi bonè. Yo di yon jou, Nanak te disparèt nan rivyè Bein nan pandan l t ap benyen nan maten nòmal li. [5] [8] [ paj nesesè ] Moun nan lokalite a pa t jwenn Nanak lè yo t ap chèche l. Yo te jwenn rad li toupre rivyè a, sa te fè yo kwè Nanak te nwaye. Patwon Mizilman Nanak la te fè pechè yo jete filè nan rivyè a pou yo te ka rekipere swadizan kadav Nanak la, men sa pa t mache. Nan twazyèm oswa katriyèm jou apre disparisyon li, Nanak te retounen men li te rete an silans epi li te izole tèt li, li te sèlman reponn a kesyon moun yo ak fraz sa a: "Pa gen Endou, pa gen Mizilman". [5] [8] [ paj nesesè ] [13] Fraz la mete aksan sou egalite limanite malgre diferans relijye yo. [14] Dapre literati Janamsakhi a, pandan tan li pa t la, Nanak te sibi yon rit pasaj nan tribinal Bondye a, [8]  [14] Bondye te ba li amrit (nektar anbrozik) ak yon wòb onè ( sirpao oubyen siropa ), sa ki te leve l nan nivo gourou, avèk yon vwa diven ki te ba li misyon pou l gaye ansèyman naam simran (souvni non an), dan (charite), isnan (netwayaj), ak seva (sèvis dezenterese). [5] [8] [ paj nesesè ] Anvan li te retounen nan mond lan, yo te teste Nanak lè yo te mande l kijan yon moun ta fè louwanj pou non diven an, epi Nanak te reponn li lè l te revele yon chante louwanj, ki kounye a jwenn nan konpozisyon Japji a: [8]  [14]

Gen yon sèl Bondye. Non li se Verite.

Li se Kreyatè a, san pè, san rayisman.

Li pa janm fèt, li egziste pa li menm.

Yo rive konnen li gras ak Guru a.

Medite sou li.

Li te vre depi nan kòmansman,

Li vre kounye a,

E li pral toujou vre.

— O Nanak

Ansèyman

[modifye | modifye kòd]
Fresk Guru Nanak ki soti nan Baoli Sahib, Goindwal

Ansèyman Nanak yo ka jwenn nan ekriti Sikh Guru Granth Sahib la, kòm yon koleksyon vèsè ki anrejistre nan Gurmukhi .

Gen twa teyori ki opoze youn ak lòt sou ansèyman Nanak yo. [5] Premye a, dapre Cole ak Sambhi (1995, 1997), ki baze sou Janamsakhis ajyografik yo, [15] deklare ke ansèyman Nanak yo ak Sikhi te revelasyon ki soti nan Bondye, epi non pa yon mouvman pwotestasyon sosyal, ni yon tantativ pou rekonsilye Endouyism ak Islam nan 15yèm syèk la. [16]

Dezyèm teyori a deklare ke Nanak te yon Guru, pa yon pwofèt. Dapre Singha (2009): [17]

Sikhism pa dakò ak teyori enkarnasyon an oswa konsèp pwofèt la. Men, li gen yon konsèp esansyèl sou Guru. Li pa yon enkarnasyon Bondye, pa menm yon pwofèt. Li se yon nanm eklere.

Twazyèm teyori a se ke Guru Nanak se enkarnasyon Bondye. Anpil Sikh, tankou Bhai Gurdas, Bhai Vir Singh, Santhok Singh, te sipòte sa epi Guru Granth Sahib la te sipòte li tou. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2023)">sitasyon nesesè</span> ] Bhai Gurdas di: [18]

ਗੁਰ ਪਰਮੇਸਰੁ ਇਕੁ ਹੈ ਸਚਾ ਸਾਹੁ ਜਗਤੁ ਵਾਥਜਾਾਰ Guru a ak Bondye se youn; Li se vrè mèt la epi lemonn antye anvi li.

Anplis de sa, nan Guru Granth Sahib la, li deklare: [19]

ਨਾਨਕ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਸਫਲ ਦਰਸਨ ਕੀ ਰਿ ਰਿ ਲਿ ਲਿ ਮੰਗੈ ਨ ਕੋਈ ॥੨॥ O Nanak, sèvi Guru a, Senyè a ki enkane; Vizyon Benediksyon Darshan li a pwofitab, epi nan fen a, ou p ap gen pou rann kont. ||2||

Guru Ram Das di: [20]

ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੋੁਵਿੰਦੁ ਗੁਰੂ ਹੈ ਨਾਨਕ ਭੇਦੁ ਨ ਭਾਈ ॥੪॥੧॥੮॥ Guru a se Bondye, epi Bondye se Guru a, O Nanak; pa gen okenn diferans ant de a, O Frè ak Sè Destine yo. ||4||1||8||

  1. ↑ Macauliffe 1909, p. lvii.
  2. ↑ Singh 2006.
  3. ↑ Grewal 1998.
  4. 1 2 3 4 Gupta 1984.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Mandair 2013.
  6. ↑ Gupta 1984, p. 50.
  7. ↑ Gupta 1984, p. 52.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Singh 2011.
  9. ↑ SGPC: Guru Nanak Sahib.
  10. ↑ Singha 2009a, p. 125.
  11. ↑ McLeod 2009, p. 86.
  12. ↑ Nankana: Rai Bular Bhatti.
  13. 1 2 Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele :4
  14. 1 2 3 Erè nan sitasyon : Baliz <ref> pa valab ; nou pa bay tèks pou ref yo ki rele :5
  15. ↑ Cole et Sambhi 1995.
  16. ↑ Cole et Sambhi 1997, p. 71.
  17. ↑ Singha 2009a.
  18. ↑ « Vaaran Bhai Gurdas:- Vaar1-Pauri17-ਜੁਗ ਗਰਦੀ-Anachy of the agesਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ; :-SearchGurbani.com ». www.searchgurbani.com (in anglais). Retrieved 2022-03-24.
  19. ↑ « Ang 306 of Guru Granth Sahib Ji – SikhiToTheMax ». www.sikhitothemax.org (in anglais). Retrieved 2022-03-24.
  20. ↑ « Sri Guru Granth Sahib Ji -: Ang : 442 -: ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ :- SearchGurbani.com ». www.searchgurbani.com (in anglais). Retrieved 2022-03-24.
Rekipere depi « https://ht.wikipedia.org/w/index.php?title=Guru_Nanak&oldid=881005 »