Guru Har Rai

  

Guru Har Rai ( Gurmukhi : ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ, pwononsyasyon: pa gʊɾuː ɦəɾ ɾaːɪ ; 16 janvye 1630 – 6 oktòb 1661) venere kòm setyèm Nanak la, sete setyèm nan dis gourou nan relijyon Sikh la. Li te vin lidè Sikh la a laj de 14 an, nan dat 3 mas 1644, apre lanmò granpapa l ak sizyèm lidè Sikh la , Guru Hargobind . Li te gide Sikh yo pandan anviwon disèt ane, jiskaske li mouri a laj de 31 an.

Guru Har Rai te remakab pou fason li te kenbe gwo fòs sòlda Sikh yo ki te rasanble pa sizyèm Guru a, men li te evite antre nan konfli militè dirèk.

Pandan lagè siksesyon nan Mughal Empire, li te sipòte Dara Shikoh, ki te plis modere epi enfliyanse pa tradisyon Sufi, olye de Aurangzeb, ki te gen yon apwòch plis konsèvatè ki te asosye ak Islam Sunni. De frè sa yo te an konpetisyon pou twòn anpi a, epi pozisyon Guru Har Rai a te reflete preferans li pou yon lidèchip plis toleran.

Apre Aurangzeb te genyen lagè siksesyon an nan lane 1658, li te rele Guru Har Rai nan lane 1660 pou l eksplike sipò li pou Dara Shikoh ki te egzekite a. Guru Har Rai te voye pi gran pitit gason l Ram Rai pou reprezante l. Aurangzeb te kenbe Ram Rai an otaj, li te poze Ram Rai kesyon sou yon vèsè nan Adi Granth la – tèks sakre Sikh yo nan epòk sa a. Aurangzeb te deklare ke li te denigre Mizilman yo. Ram Rai te chanje vèsè a pou kalme Aurangzeb olye li te kanpe dèyè ekriti Sikh la, yon aksyon ke yo sonje Guru Har Rai pou li te ekskominike pi gran pitit gason l lan, epi li te nonmen pi piti pitit gason l lan Har Krishan pou siksesè li. Har Krishan te vin wityèm Guru a a laj de senk an apre lanmò Guru Har Rai nan lane 1661.

Gen kèk literati Sikh ki eple non li kòm Hari Rai . Gen kèk Sikh modèn ki rele li Guru Vèt la akòz sansiblite li te montre anvè mond natirèl la.

Biyografi

Guru Har Rai te fèt nan yon fanmi Sikhi, pitit Ananti (yo rele l tou Nihal) ak Baba Gurditta nan liy Sodhi Khatri a. Papa li te mouri lè li te gen 8 an.

A laj 10 an, an 1640, Guru Har Rai te marye ak Mata Kishan Devi (yo rele l tou Sulakhni), pitit fi Daya Ram. Yo te gen yon pitit fi, Rup Kaur, ansanm ak de pitit gason: Ram Rai ak Guru Har Krishan, ki pita te vin wityèm Guru a.

Yon ti tan apre li te pran lidèchip la, fòs Mughal Empire yo, anba Najabat Khan, te anvayi teritwa Tara Chand nan Hindur epi yo te kaptire chèf la. Sa te pouse Guru Har Rai kite Kiratpur pou ale nan Thapal nan Sirmur (Nahan, anba Raja Karam Prakash), kote li te bay premye ansèyman li yo sou fòm yon vak (kòmandman).

Istwa vwayaj sa a parèt nan Dabestan-e Mazaheb epi li anrejistre tou nan yon nòt nan maniskri Adi Granth ki asosye ak Jograj. Guru Hargobind te deja konseye pou pa antre nan konfli militè ak Mughal yo, men pito konsantre sou ansèyman relijye, kidonk Guru Har Rai pa t entèfere nan lagè ant Hindur ak Mughal yo

Guru Har Rai te gen yon gran frè, Dhir Mal, ki te resevwa sipò ak ankourajman nan men Shah Jahan, ansanm ak sibvansyon tè gratis ak patwonaj nan Mughal Empire.

Dhir Mal te eseye kreye yon liy tradisyon Sikh paralèl epi li te kritike granpapa li ansanm ak sizyèm Guru a, Guru Hargobind. Sepandan, Guru Hargobind pa t aksepte sa, e li te chwazi pi piti pitit pitit la, Guru Har Rai, pou siksesè li.

Literati otantik sou lavi ak epòk Guru Har Rai a ra, li pa kite okenn tèks pa li epi gen kèk tèks Sikh ki te konpoze pita ki eple non li kòm "Hari Rai". Gen kèk byografi Guru Har Rai ki te ekri nan 18yèm syèk la tankou pa Kesar Singh Chhibber, ak literati Sikh 19yèm syèk la ki pa konsistan ditou.

Dara Shikoh

Guru Har Rai te bay Dara Shikoh swen medikal, petèt lè ajan Mughal yo te anpwazonnen l. Dapre dosye Mughal yo, Guru Har Rai te bay Dara Shikoh lòt fòm sipò pandan li menm ak frè l Aurangzeb t ap goumen pou dwa siksesyon. Finalman, Aurangzeb te genyen, li te arete Dara Shikoh epi li te egzekite l sou akizasyon apostazi Islam. Nan lane 1660, Aurangzeb te konvoke Guru Har Rai pou l parèt devan l pou l eksplike relasyon l ak Dara Shikoh.

Nan tradisyon Sikh la, yo te mande Guru Har Rai poukisa li t ap ede prens Mughal Dara Shikoh, ki gen zansèt li yo te pèsekite Sikh ak Guru Sikh yo. Yo kwè Guru Har Rai te reponn ke si yon nonm keyi flè ak yon men epi li bay yo ak lòt men l, tou de men yo resevwa menm sant lan.

Apre Aurangzeb te genyen lagè siksesyon an nan lane 1658, li te rele Guru Har Rai nan lane 1660 pou l eksplike sipò li pou Dara Shikoh ki te egzekite a. Guru Har Rai te voye pi gran pitit gason l Ram Rai pou reprezante l. Aurangzeb te kenbe Ram Rai, ki te gen 13 an, kòm otaj, li te poze Ram Rai kesyon sou yon vèsè nan Adi Granth la – tèks sakre Sikh yo. Aurangzeb te deklare ke li te denigre Mizilman yo. Ram Rai te chanje siyifikasyon vèsè a pou kalme Aurangzeb olye li te kanpe dèyè ekriti Sikh la, yon aksyon pou ki Guru Har Rai te ekskominike pi gran pitit gason l lan, epi li te nonmen pi jèn Har Krishan pou l siksesè kòm pwochen Guru Sikh la.

Enfliyans

Li te kòmanse plizyè tradisyon chante piblik ak resitasyon ekriti nan Sikhi. Guru Har Rai te ajoute resital estil katha a oswa diskou nan tradisyon chante sabad kirtan Sikh yo. Li te ajoute tou akhand kirtan an oswa tradisyon chante ekriti kontinyèl nan Sikhi, ansanm ak tradisyon jotian da kirtan an oswa chante koral popilè kolektif ekriti yo.

Refòm yo

Twazyèm lidè Sikh la , Guru Amar Das, te kòmanse tradisyon pou nonmen Manji (zòn administrasyon relijye ak yon chèf nonmen yo rele sangatias ), li te prezante sistèm dasvandh ("dizyèm" nan revni an) pou koleksyon revni nan non Guru a epi kòm yon resous relijye kominotè mete ansanm, ak tradisyon langar Sikhi ki renome kote nenpòt moun, san okenn diskriminasyon, te kapab jwenn yon repa gratis nan yon plas kominotè.

Estrikti òganizasyonèl ki te ede Sikh yo grandi epi reziste kont pèsekisyon Mughal la te kreye nouvo pwoblèm pou Guru Har Rai. Moun ki t ap kolekte donasyon yo, kèk nan Masand yo (lidè kongregasyon lokal yo) ki te dirije pa Dhir Mal – gran frè Guru Har Rai a, tout ankouraje pa sipò Shah Jahan, sibvansyon tè ak administrasyon Mughal la – te eseye divize Sikh yo anndan legliz an mouvman konpetitif, kòmanse yon gwoup guru paralèl, e konsa febli relijyon Sikh la. Kidonk, yon pati nan defi Guru Har Rai a sete kenbe Sikh yo ini.

Li te nonmen nouvo masands tankou Bhai Jodh, Bhai Gonda, Bhai Nattha, Bhagat Bhagwan (pou lès peyi Zend), Bhai Pheru (pou Rajathan), Bhai Bhagat (ke yo rele tou Bairagi), kòm tèt Manjis.

Lanmò ak siksesyon

Miniati ki reprezante Guru Har Rai ak Guru Har Krishan kòm moun k ap sèvi ak fouèt mouch la, ki konsève nan Kartarpur Bir la.

Li te nonmen pi piti pitit gason l 'ki te gen 5 an, Har Krishan, kòm wityèm Guru Sikh yo anvan li mouri.

Jesyon anviwònman an

Guru Har Rai asosye nan tradisyon Sikh la pou enterè li nan mond natirèl la. Guru Har Rai te anseye ke Sikh yo ta dwe pran swen anviwònman an.

Penti minyati Guru Har Rai k ap kenbe yon flè, anviwon 1685. Yo konsève li nan koleksyon mahant konplèks Ram Rai Darbar nan Dehradun, Uttarakhand, peyi Zend.

Selon yon sakhi tradisyonèl (ak varyasyon ki egziste nan menm istwa a), lè Guru Har Rai te yon jèn gason, li t ap pwonmennen nan yon jaden lè manto rad li a te kase yon flè nan tij li apre li te fin touche l. Apre li te fin wè sa k te pase a, li te santi yon gwo remò pou sa k te pase a, sa ki te pouse l asire w ke rad li pa t fè okenn lòt plant mal pou tout rès vi l lè l te pridan pou l pa ranmase rad li pandan l ap mache. Istwa sa a dekri sansiblite Guru a genyen pou domaj ki fèt sou flò.

Yo di Guru Har Rai te patisipe nan lachas menm jan ak gourou anvan yo. Sepandan, kontrèman ak predesesè li yo, li pa janm touye bèt li te konn chase yo, men li te kenbe yo nan yon zou ki sitiye nan Kiratpur.

Konesans medikal

• 
  Guru Hargobind (adwat) ak pitit pitit li a, jèn Har Rai a (agoch).
• 
  Guru Har Rai, penti Pahari.
• 
  Pòtrè Guru Har Rai k ap kenbe yon flè ble
• 
  Guru Har Rai, Setyèm Guru a (ca.1800–1825 Pahari penti)

Yo kwè yon jaden tradisyonèl Sikh ki sitiye nan Kiratpur, ke yo rekonèt kòm Naulakha Bagh (ki vle di "jaden 900,000 plant"), se Guru Har Rai ki te fonde epi pran swen li pandan peryòd li kòm guru. Li te gwo epi li te gen anpil espès plant medsinal . Gen yon istwa ki rakonte ke Dara Shikoh te prèt pou mouri apre li te anpwazonnen ak moustach tig, jan tradisyon an di, epi tretman papa l, Shah Jahan, te ofri l yo pa t rive geri maladi a. Apre li te fin eseye tout tretman san solisyon, Shah Jahan te finalman kontakte Guru Har Rai pou l mande l asistans, epi Guru Har Rai te ofri l bay prens Mughal la libman. Guru Har Rai te voye plant medsinal bay Shah Jahan pou trete kondisyon pitit gason l lan. Malgre ostilite ki te egziste nan moman sa a ant anperè Mughal Shah Jahan ak Sikh yo, guru Sikh la te toujou ede pitit gason anperè a ki te anpwazonnen an, sa ki se yon refleksyon konpasyon pwofon Guru Har Rai te genyen.

Maryaj

Li jeneralman aksepte ke Guru Har Rai te marye ak yon fanm ki te rele Sulakhani.  : 590–591 Sepandan, gen kèk sous ki deklare li te marye plizyè fwa epi li te pratike poligami .  : 590–591 Yo pretann li gen sèt ou uit madanm, sètadi Sulakhani/Kishan Kaur, Kalyani, Toki, Anokhi, Ladiki, Chand Kaur, Prem Kaur, Ram Kaur, men deklarasyon sa yo soti nan sous Gurparnali ki pa klè.  : 590–591 Pandan ke Suraj Prakash a garanti ke Guru Har Rai te gen uit madanm, Bhatt Vahis, Panda Vahis nan Haridwar, ekriti Kavi Saundh, ak Mehma Prakash sèlman non Kishan Kaur / Sulakhani kòm sèl madanm li.  : 590–591 

Eritaj

An 2011, yo te chwazi 14 mas pou selebre Jounen Anviwònman Sikh la paske sete dat anivèsè gurgaddi Guru Har Rai a (monte nan pozisyon guru).

An 2013, prezidan EcoSikh la te dekri Guru Har Rai kòm "gourou vèt la", li te mete aksan sou lyen sere gourou Sikh la ak lanati, nan yon deklarasyon pou laprès.

Kilti popilè

An 2013, yo te fè yon kado bay EcoSikh pou yon tablo Rahi Mohinder Singh ki montre Guru Har Rai k ap bay yon moun k ap fè petisyon pou l plante yon pyebwa. Sepandan, espès pyebwa ki nan tablo a se yon ekaliptus, yon espès ki pa natif natal ke yo pa t jwenn pandan lavi Guru Har Rai, sa ki fè tablo a anakwonik .