Guru Amar Das

  

Guru Amar Das ( Gurmukhi : ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ, pwononsyasyon: pa ; 5 me 1479 – 1 septanm 1574), pafwa yo ekri li kòm Guru Amardas, te twazyèm gourou Sikhi nan epi li te vin Guru Sikh nan dat 26 mas 1552 a laj de 73 an.

Anvan li te vin yon Sikh, nan yon pelerinaj apre li te fin santi l pou l chèche yon gourou, li te tande madanm neve li a, Bibi Amro, k ap resite yon kantik Guru Nanak te chante, e sa te touche l anpil. Amro te pitit fi Guru Angad, dezyèm Guru Sikh yo. Amar Das te konvenk Amro pou l prezante l bay papa l. An 1539, Amar Das, a laj swasant an, te rankontre Guru Angad epi li te vin yon Sikh, li te konsakre tèt li bay Guru a. An 1552, anvan lanmò li, Guru Angad te nonmen Amar Das kòm twazyèm Guru Sikhi nan.

Guru Amar Das te yon inovatè enpòtan nan ansèyman Guru yo ki te entwodui yon òganizasyon relijye yo rele sistèm Manji a lè li te nonmen klèje ki resevwa fòmasyon, yon sistèm ki te elaji epi ki siviv jis nan epòk kontanporen an. Li te etabli tou sistèm Peerah la pou pwopaje relijyon an bay fanm yo. Li te ekri epi konpile im nan yon Pothi (liv) ki finalman te ede kreye Adi Granth la. Li te mete an plas refòm sosyal tou, tankou lè li te pèmèt vèv yo remariye, ankouraje alyans ant kas, ankouraje monogami, entèdi sati, epi dekouraje purdah .

Amar Das te rete Guru Sikh yo rive laj 95 an, epi li te nonmen bofis li Bhai Jetha, ke yo te vin sonje pita sou non Guru Ram Das, kòm siksesè li.

Premye lavi

Istwa familyal ak nesans

Amar Das te fèt 5 me 1479, pitit gason li se Bakht Kaur (ke yo rele tou Sullakhani, Lakhmi Devi, oubyen Rup Kaur [ nòt 1 ] ) epi papa li se Tej Bhan Bhalla, nan vilaj Basarke, nan sa yo rele kounye a distri Amritsar nan Punjab (End). [ nòt 2 ] Granpapa li sete Hari Das. Fanmi li te fè pati gotra (klan) Bhalla nan tribi Khatri a. Amar Das te pi gran pitit gason nan kat pitit gason. Amar Das te travay kòm agrikiltè ak kòm machann.

Ane nesans

Gen kèk sous ki afime ane nesans 1479 pou gourou a se: Makhaz-i-Twarikh-i-Sikhan Ganda Singh, Gurpurab Nirnay Karam Singh, Mahan Kosh Kahn Singh Nabha, Relijyon Sikh Max Arthur MaCauliffe ak Giani Panwa Gian Singh Gursh ak Khan Singh .

Sous ki bay yon ane pita, 1509, kòm ane nesans gourou a se: Istwa Sikh yo pa Joseph Davey Cunningham ak Bansavalinama pa Kesar Singh Chibber.

Kavi Santokh Singh nan Suraj Prakash la bay yon ane nesans menm pi bonè, 1469, ki koresponn ak ane Guru Nanak la .

Maryaj

Nan kòmansman ventèn li yo, Amar Das te marye ak Mansa Devi epi yo te fè kat timoun yo te rele Dani (pitit fi; fèt an 1530), Bhani (pitit fi; fèt 3 out 1533), Mohan (pitit gason; fèt 11 mas 1536), ak Mohri (pitit gason; fèt 2 jen 1539). Bhani te pitit li te pi remen nan kat yo.

Pelerinaj relijye yo

Amar Das te swiv tradisyon Vaishnavism Endouyis la pandan yon bon pati nan lavi li. Yo di li te fè anviwon ven pelerinaj chak ane nan Himalaya yo, nan Haridwar sou rivyè Ganges la . Anviwon 1539, nan youn nan pelerinaj Endou sa yo, li te rankontre yon mwàn Endou ( sadhu ) ki te mande l poukisa li pa t gen yon gourou (pwofesè, konseye espirityèl) epi Amar Das te deside jwenn youn. Lè l te retounen soti nan ventyèm pelerinaj li nan rivyè Ganges la, li te tande Bibi Amro, pitit fi Guru Sikh Angad la, k ap chante yon im Guru Nanak . Amro te konnen Amar Das atravè bèlfi li yo, ki moun Amar Das te gen rapò ak (Amro te marye ak pitit gason frè Amar Das la). Li te aprann nan men li bagay sou Guru Angad, epi avèk èd li, li te rankontre dezyèm Guru Sikhism nan epi li te adopte li kòm Guru espirityèl li ki te pi jèn pase laj li.

Sèvis Guru Angad la

Mural ki reprezante Guru Angad ak Guru Amar Das ak asistan yo sou yon teras ki soti nan Bhai Bahlo Darwaza nan Darbar Ram Rai nan Dehradun, anviwon 1676–1687.

Amar Das se yon moun ki renome nan tradisyon Sikh la pou sèvis san rete li te bay Guru Angad, avèk lejann sou reveye nan premye èdtan yo epi al chache dlo pou benyen Guru li a, netwaye epi kwit manje pou volontè yo ak Guru a, epi tou li te pase anpil tan ap meditasyon ak lapriyè nan maten ak nan aswè.

Akòz devosyon san egoyis li anvè dezyèm gourou a, Angad te nonmen Amar Das kòm siksesè espirityèl li nan dat 29 mas 1552.

Guruship

Apre onz ane sèvis devwe pou Guru Angad ak sangat yo, Amar Das te nonmen twazyèm gourou. Amar Das te demenaje ale Goindwal, ki sitiye pa twò lwen Khadur, sou bò larivyè Beas, sou gran wout ki mennen Lahore, anviwon 8 kilomèt de Kapurthala ak 45 km de Amritsar. Li te fè sa pou evite konfli ki te ka rive ak pitit gason Guru Angad yo ki pa t apwouve ranplasman yo a. Menm nan Goindwal, pitit gason Angad la, Datu, te konn anmède l. Li t al jwenn Goindwal epi li di l: "Yè sèlman ou te yon moun k ap pote dlo lakay nou, epi jodi a ou chita kòm yon Guru." Lè l fin di sa, li te bay Guru a yon kout pye. Amar Das te di avèk imilite: "O gran wa, padone m. Ou dwe te blese pye w." Amar Das te retire kò l nan Goindwal epi li te kache tèt li nan yon kay nan Basarke, vilaj kote l te fèt la. Datu te etabli tèt li kòm Guru. Baba Bouda te konvenk Amar Das pou l retounen, epi Datu, kòm li pa jwenn okenn disip, li tounen al jwenn Khadur .

Ansèyman

Fresk ki reprezante Guru Amar Das soti nan Baoli Sahib, Goindwal.

Guru Amar Das te anseye ak pwòp lavi li siyifikasyon Sèvis Guru a, ke yo rele tou Guru Sewa nan langaj relijye Punjabi a . (yo ekri l tou Sevā ) . Amar Das te mete aksan sou tou de aktivite espirityèl yo ansanm ak yon lavi chak jou etik. Li te ankouraje disip li yo pou yo leve anvan solèy leve, fè ablisyon yo epi medite nan silans. Yon bon devwe, dapre sa Amar Das te anseye, ta dwe onèt, kenbe lespri li anba kontwòl, manje sèlman lè yo grangou, chèche konpayi moun ki gen krentif pou Bondye, adore Senyè a, fè yon lavi onèt, sèvi moun ki sen, pa anvi richès lòt moun epi pa janm kalomnye lòt moun. Li te rekòmande devosyon sen ak imaj Guru nan kè disip li yo.

Guru Amar Das te yon refòmatè tou, epi li te dekouraje moun mete vwal sou figi fanm yo (yon koutim Mizilman) ansanm ak sati (yon koutim Endou). Li te ankouraje pèp Kshatriya a pou goumen pou pwoteje moun epi pou jistis, li te deklare ke sa se Dharma . Li te fè pwomosyon pou maryaj ant kas, sa ki te kontrè ak ortodoksi sosyal tradisyonèl Punjabi nan epòk la. Li te ankouraje tou remaryaj vèv yo. Li te pwomouvwa monogami kòm kalite relasyon amoure ideyal la.

Enfliyans

Òganizasyon relijye ak difizyon misyonè

Guru Amar Das te kòmanse tradisyon pou nonmen manji (zòn administrasyon relijye ak yon chèf yo nonmen yo rele sangatias, ki te ni gason ni fi), te prezante sistèm dasvandh ("dizyèm" nan revni an) pou koleksyon revni nan non Guru a epi kòm yon resous relijye kominotè, ak tradisyon langar Sikhi ki renome kote nenpòt moun, san okenn diskriminasyon, te kapab jwenn yon repa gratis nan yon plas komen. Li te kòmanse epi inogire tou pi ki gen 84 mach eskalye yo rele baoli nan Goindval ak yon kote repo, ki te modle sou modèl tradisyon Endyen dharmsala a, ki te vin tounen yon sant pelerinaj Sikh ( tirath ). ] Yon lòt òganizasyon ki sanble ak Manji a se te Piri a, ki te enplike yon ofisyèl predikasyon ak misyonè yo nonmen pou asanble ak kongregasyon Sikh yo ki te tout fanm epi ki te resevwa enstriksyon pou gaye Sikhism pami fanm yo (sitou fanm ki soti nan fanmi Mizilman). Dapre W. Owen Cole, etablisman sistèm manji ak piri yo te ka motive pa gwo kantite nouvo konvèti ki te vin nan lafwa Sikh la, espesyalman nan Punjab. Sepandan, anpil nan konvèti sa yo te pote kwayans ak pratik lafwa orijinal yo, kidonk predikatè yo te nonmen pou enstwi yo sou ortodoksi ak òtopraksi Sikh ki kòrèk la, esansyèlman motive yo pou yo chwazi lafwa Sikh la ak tout sa ki mache avè l, menm si sa enplike abandone ansyen fason espirityalite yo nan pwosesis la. Li te nonmen fanm pou yo vin lidè kongregasyon nan jiridiksyon Afganistan ak Kachmir . Fanm yo te nonmen pou dirije sistèm Piri a pou gaye Sikhi bay fanm yo se te Bhani (pitit fi ki pi piti a), Bibi Dani (pitit fi ki pi gran an), ak Bibi Pal, yo tout te kalite entelektyèl. Sistèm Piri a te edike fanm yo tou nan nòm ak koutim sosyal ak relijye yo.

Fresko ki montre yon ragi jatha Sikh k ap jwe mizikalman lè l sèvi avèk enstriman tradisyonèl yo nan prezans Guru Amar Das ki soti nan Asthan Baba Bikram Singh Bedi, Kanak Mandi, Amritsar, ca.1863–1879.

Amar Das te pèsonèlman pran swen edikasyon bofis li Jetha (ki te vin Guru Ram Das nan lavni) nan mizik klasik nan Nò End, epi Bhai Gurdas, nan divès lang ak literati relijye.

Entèdiksyon pou Sati

Guru Amar Das te yon gwo opozan sati, pratik pou yo touye madanm vèv sou bwa fineray mari yo pandan kremasyon mari a. Li deklare sa ki annapre yo konsènan pratik la:  "Fem pa Sati, ki boule tètyo avèk kadav mari li. Okontrè, yo se sati ki mouri pa ki mouri senpleman akoz chòk separasyon ak mari yo. Epi, yo menm tou, yo ta dwe konsidere kòm moun ki gen kontantman ak imilite, ki sèvi Seyè yo, epi lè yo leve nan maten, yo toujou sonje li." — Guru Amar Das, Var Suhi of the Guru Granth Sahib (page 787), translation from Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages (2016) by Rukhsana Iftikhar"Fem boule nan dife avèk mari li

Yo pase anpil doulè ak lanmò a. E si yo pa t apresye mari yo, Nanak, poukisa pou yo ta boule ditou?" — Guru Amar Das, translation from Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages (2016) by Rukhsana Iftikhar

Opoze sistèm Purdah la

Purdah se yon koutim tradisyonèl kote medam yo kouvri figi yo ak kò yo lè yo nan konpayi gason epi yo izole tèt yo de konpayi gason yo. Guru Amar Das te kont koutim sa a ak anpil fòs epi yo di li te yon fwa reprimande raja (wa) Haripur ki t ap vizite a ak madanm li yo lè wa a te obsève koutim nan bò kote l. Youn nan rèn raja yo te refize kite vwal la, epi Guru a te reponn: "si ou pa kontan ak figi Guru a, poukisa ou ta vin isit la?"

Akbar

Penti 19yèm syèk ki montre anperè Mughal Akbar k ap rankontre Guru Amar Das an 1567 nan Goindwal.

Anperè Mughal Akbar te rankontre Guru Amar Das. Selon lejann Sikh la, li pa t ni resevwa Akbar ni yo pa t mennen Akbar dirèkteman ba li, okontrè, Guru a te sigjere pou Akbar, tankou tout moun, chita atè a epi manje nan langar la ak tout moun anvan premye rankont yo a. Akbar, ki t ap chèche ankouraje tolerans ak akseptasyon atravè liy relijye yo, te aksepte sijesyon an san ezite. Apre konklizyon Langar la, Akbar te chita nan kongregasyon an ak rès sangat la epi li te poze Guru a yon kesyon. Ajyografi Sikh yo rele janam-sakhis mansyone ke Guru Amar Das te konvenk Akbar pou l retire taks sou pelren Endou ki t ap ale Haridwar. Bhai Mani Singh (1718), yon figi Sikh enpòtan, mansyone ke anvan reyinyon an Akbar te sipliye Guru a pou yon benediksyon pou l te anekse Chittorgarh ki difisil pou pran an, ke Guru a te bay epi apre reyinyon an li te bay 84 vilaj nan non Guru Sikh enpòtan li a, Ram Das, apre Guru a li menm te refize.

Ritwèl nan Sikhism: maryaj, festival, fineray

Amar Das te konpoze yon im kaptivan yo rele Anand epi li te fè l tounen yon pati nan rituèl maryaj Sikh yo rele " Anand Karaj ", ki literalman vle di "evènman byennere".

Amar Das te kwè ke yon maryaj ki reyisi se yon maryaj kote nanm mari a ak madanm nan vin tounen yon sèl metaforikman: "Yo pa mari ak fem ki chita ansanm. Òkontre, yo se fem ak mari ki gen youn lespri nan de kò." — Guru Amar Das, translation from Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages (2016) by Rukhsana Iftikhar

Nan epòk kontanporen an, yo chante imn Anand lan pa sèlman pandan maryaj Sikh yo, men tou nan gwo selebrasyon yo. Yo resite pati nan "imn Anand" lan nan tanp Sikh yo ( Gurdwara ) chak swa, lè yo bay yon tibebe Sikh non, epitou pandan yon antèman Sikh. Li se yon seksyon nan konpozisyon Anand Sahib Guru Amar Das la, enprime sou paj 917 a 922 nan Adi Granth la epi mete sou raga "Ramkali" a.

Tout konpozisyon Anand Sahib Guru Amar Das la se yon melanj lengwistik lang Panjabi ak Hindi, ki reflete edikasyon ak orijin Guru Amar Das. Im nan selebre libète anba soufrans ak enkyetid, inyon nanm nan ak divin nan, li dekri bonè yon devwe reyalize atravè Guru a avèk devosyon enteryè ak lè li repete Non Kreyatè a. Im nan deklare nan strof 19 ke Veda yo anseye "Non an sipwèm", nan strof 27 ke Smriti ak Shastra diskite sou byen ak mal la men yo ireyèl paske yo pa gen yon Guru epi ke se gras Guru a ki reveye kè a ak devosyon anvè Non an. Im nan selebre lavi yon mèt kay ak devosyon enteryè konstan anvè Youn nan, li fini chak strof ak karakteristik "di Nanak".

Nan tradisyon Sikh la, yo rekonèt Guru Amar Das tou kòm yon moun ki te ankouraje konstriksyon tanp ak kote Sikh yo te ka rasanble pandan fèt tankou Maghi, Diwali ak Vaisakhi . Li te mande disip li yo pou yo rasanble pou lapriyè ak selebrasyon kominotè nan otòn pou Diwali ak nan prentan pou Vaisakhi, toulede ansyen fèt apre rekòt nan peyi Zend.

Fondasyon Goindwal ak konstriksyon Baoli Sahib la

Guru Amar Das te responsab pou etabli yon nouvo sant otorite Sikh nan Goindwal epi pou konstwi yon pi an eskalye yo rele Baoli Sahib nan plas la. Previzyon Guru a ki te bati yon katye jeneral nan kote santral Goindwal nan Punjab sou bò larivyè Beas la, ki kwaze pa twa gwo rejyon kiltirèl nan zòn nan ( Majha, Malwa, ak Doaba ), te ka fasilite rapid pwopagasyon Sikhism nan tout twa prensipal rejyon Punjab yo. Baoli Sahib la te premye sit pelerinaj vrèman Sikh la epi li te ede atire nouvo manm potansyèl nan lafwa a.

Sit Tanp an lò a

Guru Amar Das te chwazi sit la pou Harimandir Sahib (Golden Temple).

Guru Amar Das te chwazi sit la nan vilaj Amritsar pou yon tanp espesyal, ke Guru Ram Das te kòmanse bati, Guru Arjan te fini epi inogire, epi Sikh Maharaja Ranjit Singh te dore. Tanp sa a te evolye pou l vin tounen "Harimandir Sahib" kontanporen an, oubyen tanp Hari (Bondye), ke yo rele tou Tanp an lò a. Se sit pelerinaj ki pi sakre nan Sikhi.

Festival yo

Entelektyèl tankou Pashaura Singh, Louis E. Fenech ak William McLeod deklare ke Guru Amar Das te gen yon gwo enfliyans nan entwodui "karakteristik distenk, pelerinaj, festival, tanp ak rituèl" ki depi epòk li te yon pati entegral nan Sikhi. Li te responsab pou ranfòse dat Vaisakhi ak Diwali kòm evènman bianyèl kote Sikh yo te ka rasanble ansanm epi rankontre dirèkteman ak guru yo.

Lekriti Sent yo

Folios ki soti nan revizyon Pinjore nan Goindwal Pothi, anviwon ane 1570 yo

Yo sonje Amar Das tou kòm moun ki te kòmanse koleksyon im yo ke yo rekonèt kounye a kòm Goindwal Pothi oubyen Mohan Pothi, ki te vin tounen Adi Granth la – premye edisyon ekriti Sikh yo – anba senkyèm Mèt Sikh la, ki te finalman vin tounen Guru Granth Sahib anba dizyèm Mèt Sikh la. Prèske 900 im Guru Amar Das te konpoze yo reprezante twazyèm pi gwo pati a, oubyen anviwon 15%, nan Guru Granth Sahib la.

Chwazi yon siksesè

Panèl dore ki dekri Guru Amar Das ak pitit gason l yo, Baba Mohan ak Baba Mohri, ki soti nan Gurdwara Chaubara Sahib.

Amar Das te gen kat moun nan tèt li ki t ap pran plas li kòm pwochen Guru a:

1. Ramu, bofis li
2. Jetha, bofis li
3. Mohan, pi gran pitit gason l lan
4. Mohri, pi piti pitit gason l lan

Li te kreye kat tès pou yo tout te pase pou deside kilès ki pral eritye tit guru a. Yo di se sèlman Jetha ki te reyisi yo tout.

Gen moun ki panse li te ka konsidere pwòp pitit fi li, Bhani, kòm yon posib siksesè pou pòs guru a yon lè.

Lanmò

Yon ti tan anvan lanmò li, yo ekri nan Ramkali Sadu (ki te konpoze pa pitit pitit gason l, Baba Sundar ), ke li te mande tout fanmi li pou rekonèt nouvo Guru a, Ram Das, epi li te pèsonèlman mete pat sandal la sou fwon Bhai Jetha pou wenn li kòm siksesè li. Li te mouri an 1574, nan Goindwal Sahib, epi tankou lòt Guru Sikh yo, yo te boule l, epi yo te plonje "flè" yo (zo ak sann ki te rete apre kremasyon an) nan harisar (dlo k ap koule).

Literati

Yo atribiye yon gwo kantite travay ekri bay Guru Amar Das. Travay powetik li yo reflete byen travay Guru Nanak yo, yon apwòch konsèvatif ki petèt te akòz laj fin vye granmoun Amar Das lè li te vin gourou a. Anplis de sa, tradisyon tèks Sikh la te avanse anpil pandan manda li kòm gourou, avèk yon egzanp se konpilasyon Goindwal Pothis la. Amar Das bay kòmantè sou seleksyon Bhagat Bani ki te deja enkli nan Goindwal Pothis la nan etap sa a. Travay ki pi prensipal li a se te Anand Sahib, ki konsantre sou relasyon ki genyen ant gourou a, disip li yo (Sikh yo), ak bani yo .

Nan kilti popilè

Guru Amardas se yon fim dokimantè ki soti an 1979, reyalize pa Prem Prakash epi pwodui pa Divizyon Fim Gouvènman End lan, ki kouvri lavi ak ansèyman li yo.

Galri

• 
  Guru Amar Das, penti soti nan ca.1800–1810.
• 
  Penti tipòtrè Guru Amar Das.
• 
  500yèm anivèsè nesans. Koupon pou lapòs Guru Amar Das 1979

Gade tou

 

• Bhakti
• Mouvman Bhakti
• Dasam Granth
• Japji Modèl:S-start