Eleksyon prezidansyèl ayisyèn an 1912
| Eleksyon prezidansyèl ayisyèn an 1912 | |
| Fonksyon | |
|---|---|
 54.03 % (60 vòt)  45.97 % (51 vòt) | |
| Biyografi | |
| Eleksyon avan : 1911 Pwochen eleksyon : 1913 |
|
modifye  |
Eleksyon prezidansyèl ayisyèn 9 out 1912 se yon eleksyon antisipe ki te fèt aprè lanmò trajik prezidan an fonksyon, Cincinnatus Leconte[1], ki te mouri jou anvan an nan eksplozyon Palè Nasyonal[2]. Nan yon kontèks gwo enstabilite politik, eleksyon an te vize pou retabli lòd epi asire kontinwite Leta a.
Prezidan Repiblik la eli nan yon vòt endirèk, kote yon kolèj palmantè ki gen 39 senatè ak 72 depite chwazi li pou yon manda sèt ane.
Konteks istorik
[modifye | modifye kòd]8 out 1912, yon eksplozyon ki gen orijin enkoni detwi Palè Nasyonal la, touye Prezidan Cincinnatus Leconte ansanm ak plizyè manm gad prezidansyèl li ak antouraj li, enkli madanm li, majòdom ak plizyè solda. Drèm sa a plonje Ayiti nan yon gwo kriz politik, kote peyi a dwe chwazi rapidman yon nouvo lidè pou evite li tonbe nan kaos.
Fas ak sitiyasyon sa a, gouvènman an an plas reyini Asanble Nasyonal la d’ijans pou yo ka chwazi rapidman yon nouvo prezidan. Prezidan Ayiti eli pa vòt endirèk, sa vle di se palmantè yo ki dwe chwazi nouvo Chèf Leta a. Nan moman eleksyon an, Asanble Nasyonal la gen 111 manm: 72 depite ak 39 senatè.
Kandida yo ak Enje yo
[modifye | modifye kòd]2 kandida te konpetisyon nan eleksyon sa a :
- Tancrède Auguste, ki te gen soutyen Pati Liberal la[3].
- Oreste Zamor, lidè Pati Nasyonal, yon nouvo pati ki mete an kesyon lòd palmantè ki an plas la.
Rezilta eleksyon an
[modifye | modifye kòd]Nan premye tou eleksyon an, okenn nan twa kandida yo pa rive jwenn majorite absoli 111 palmantè yo. Konsa, yo te oblije fè yon dezyèm tou.
Nan dezyèm tou a, Tancrède Auguste ranpòte eleksyon an ak 60 vwa kont 51 pou Oreste Zamor. Li se nouvo prezidan Repiblik la.
| Kandida | Pati politik | Premye tou | ||
|---|---|---|---|---|
| Vòt | % | |||
| Tancrède Auguste | Liberal | 60 | 54,03 | |
| Oreste Zamor | Nasyonal | 51 | 45,97 | |
| Abtansyon | 0 | - | ||
| Total | 111 | 100,00 | ||
Konsekans yo
[modifye | modifye kòd]Eleksyon Tancrède Auguste a pèmèt estabilize sitiyasyon politik Ayiti pou yon ti tan. Montè li sou pouvwa a mete fen nan tansyon imedya yo epi rasanble palmantè yo ansanm ak divès aktè politik peyi a. Li komanse manda li ak volonte pou mete lapè epi kontinye refòm ke predesèsè li te deja lanse.
Sepandan, estabilite sa a pa dire lontan. An 1913, Tancrède Auguste mouri ak yon maladi, sa ki replonje peyi a nan enstabilite epi louvri yon nouvo peryòd kriz politik[4].
Referans
[modifye | modifye kòd]- Konstitisyon ayisyen 1908.
- Achiv Palman Ayisyèn.
- ↑ Charles, Dimitry (2024-08-11). « 11 août 1912: funérailles de Cincinnatus Leconte - Juno7 » (in français). Retrieved 2025-03-11.
- ↑ Ferolus, Guy (2024-12-12). « L’explosion du palais national : accident ou assassinat du président Leconte? ». Haiti Inter (in français). Retrieved 2025-03-11.
- ↑ « 6250.- Histoire d'Haiti: 1843-1915 » Haiti-Référence » (in français). Retrieved 2025-03-11.
- ↑ juno7 (2019-05-02). « 2 mai 1913 : Décès de Tancrède Auguste, président d'Haïti du 8 août 1912, il fut l'un des rares chefs d'état haïtiens à mourir au pouvoir - Juno7 » (in français). Retrieved 2025-03-11.