Vodou
Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
|
|
|---|
|
Tèks sa ki rele Vodou an devlòpman. Li mande pou nou patisipe nan redaksyon li pou li pe sa vini yon bon tèks, yon bon bagay, yon referans. Ede nou devlope li epitou patisipe nan diskisyon sou li nan paj sa Diskite:Vodou |
[edite] Jeneral
Vodou se yon relijyon. Li genyen anpil rasin afriken. Relijyon Vodou a, pou nou menm ki Vodouizan, se premye relijyon sou latè Bondye. Pou tan, mo "Vodou" a jodi a kapab vle di twa bagay diferan :
- yon gwoup relijyon ki praktike an Afrik;
- yon relijyon ki praktike an Ayiti epi tou nan lot peyi;
- yon relijyon ki praktike a New Orleans nan leta Louisiana Ozetazini, ki gen kote li sanble ak Vodou ayisyen ak kote li diferan.
[edite] VODOU AYISYEN
Rasin afriken Vodou Ayisyen an soti nan plizye nasyon, tankou Kongo, Ibo, Dawomen, Nago, ak lot nasyon. Vodou genyen tou, rasin Iwopeyan, komsi kwayans Katolik, ak seten lwa tankou Gran Brijit. Ak tout sa, genyen nan Vodou kek kwayans ki soti nan pep orijinal, moun Tayino ak Arawak.
Vodou Ayisyen se yon relijyon riche, avek yon teyoloji sofistike ak yon vi seremonyal byen bel, byen chaje ak significans. Pou diskite tout sa ki genyen nan Vodou ap pran tan, kidonk paj sa ap grandi pazapa.
Sa ki pi esentiel nan Vodou a se Bondye. An Ayiti, yon Vodouizan pa jamn di konsa, nap we demen, san li pa di tou, si Bondye vle. Gen anpil chante pou Bondye nan Vodou, gen seremoni tankou Aksyon de Gras ak lot seremoni, ki pou Bondye.
Apre Bondye se lwa yo. Gen plizye typ de lwa. Gen lwa Rada, lwa Petro, lwa lanmò yo tankou Baron, Gran Brijit, ak lwa Gede yo. Lwa Rada gen rasin nan tradisyon Dawomen ak Nago, lwa Petro gen rasin nan tradisyon Kongo ak lot gwoup Afriken. Lwa Mo yo gen manb nan tout nasyon sou te, paregzanmp Gran Brijit ki soti nan Anglete.
Gen lot kategori lwa, tankou lwa Danti, ki se lwa ansyen moun, moun aye lontan lontan. Gen lwa Bizango, ki sevi nan rit Sanpwel, ki la pou mete lod kote pa gen bon polis.
Chak lwa gen karakte ak manye pa l. Lwa La Siren abode tout moun tankou yon maman ke plen dafeksyon. Lwa Ogoun kap mande rum pou bwe, lwa Ti-Jean Petro gen dwa danse ak dife. An jeneral lwa pa maltrete moun, jouwe moun, egzije moun. Lwa konn chante, danse, manje. Lwa ap repon keksyon, lwa kap bay konsey, lwa kap eseye geri pwoblem nan ko moun. Lwa fe ke moun kontan. Si yon moun ta pran poz li gen lwa, epi lwa sa al jouwe elmi moun sa, sa pa lwa.
Lwa Ginen : se lwa ki soti Afrik ki vini Ayiti. Le pli souvan lwa sa yo pasifik, yo pa fè anpil dega.
[edite] Jou espesyal
KALANDRIYE FÈT RELIJYON VODOU DAT MWA SEREMONI 2-4 Janvye Kase Gato 25 Janvye Manje Tèt Dlo 16 Mas Loko Davi 19 Mas Legba/Sen Jozèf 20 Mas Legba Zawou/Sen Lwi Klèmèy 27 Avril Dan Wè Zo 29 Avril Kase Kannari/Wet Mò nan Dlo 30 Avril Manje Lè Mò 12 Me Manje pou divès Lwa 18 Me Manje pou Grann Aloumandya ou Grann Sentàn 20-21 Me Simbi Blan 24 Jen Sen Jan 28 Jen Madan Ginen Sovè 25 Jiyè Papa Ogoun/Sen Jak Majè 26 Jiyè Grann Delai ak Grann Aloumandya 29 Jiyè Mètrès Silverin/Mètrès Lòvana 25 Out Dan Wè Zo/Sen Lwi Wa Frans 29 Out O Dan Loryan 25 Septanm Lwa Wangòl Mousondi 29 Septanm Manman Aloumandya 30 Septanm Mètrès Delai 30-31 oktòb Agawou/Chante Mès 25 Novanm Manje Yanm 10 Desanm Ganga-Bwa 25 Desanm Beni Nwèl-Sakrifis pou Kaplawou
