Mizik Dayiti

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Ale nan: Navigasyon, Fouye


Mizik Dayiti
Carnival Kompa
Cadence rampa Meringue
Rara Kadans
Mizik rasin Zouk
Mizik spirityèl

Origin Mizik Peyi Dayiti[edite | modifier le wikitexte]

Mizik Peyi Dayiti genyen enfliyans li tou dabò de koneksyon avè rasazansèt Ayisyen, ki vle di, Afriken. Piske pandan plizyè syèk blan franse enfliyanse Ayisyen tank sou pwen jenetik ke kiltirèl --denpi lakoloni Sendomeng -- nou kab di ke mizik la demontre enfliyans kilti franse a tou. Pou lòt enfliyans yo, ke yon moun pale de Dominikani ak Kiba, n'a remake ke peyi sayo enfliyanse pa fondamantal kilti Afriken an tou. Sa vle di ke li te mèt se mizik dominiken, ou se mizik kiben, se senpleman yon diferan vèsyon sou yon menm tèm. (Yon moun pa kab bliye faktè enpòtan sa). Donk, etandone ke fondamantal la se menm bagay, Ayisyen pa gen difikilte adapte rit peyi sa yo.

Mizik vodou[edite | modifier le wikitexte]

Majorite moun ann Ayiti pratike relijyon vodou-a. E mizik relijyon vodou-a itilize pèkisyon trè fòmèl. Nan Vodou, moun chante, yo jwe mizik e yo danse. Lwa (lèspri sinatirèl) konn rantre nan tèt moun ki pratike vodou. Vodou se yon relijyon senkretik, sa vle di ke li melanje ak lwaAfriken yo e ak Sen legliz katolik yo tou. Lavyèj Mari, pa egzanp, vodoyizan yo asosye li avè bèlte Ezili Freda Dahome; Sen Patrik ki te fann apre koulèv nan peyi yo bay pou Irland-la, yo asosye msye avè lwa Dambala. Ounsi inisye dans kominote vodou yo avè mizik droum, gong, ak ochan. Entansyon an se pou fè lwa danse nan tèt yon vodouyizan. Pou menm fenomèn sa, yon moun kab di ke: "lwa-a monte chwal li".

Rara[edite | modifier le wikitexte]

Mizik rara jwe pandan selebrasyon kanaval e li jwe yon ròl enpòtan nan kwayans relijyon vodou-a. Nan parad yo, lwa Gede renmen roule moun anba baton. Lwa Gede yo renmen joure. Yo blayi anpil mo sal.

Mizik rasin[edite | modifier le wikitexte]

Nan ane 1990 yo, yon jan mizikal te fèk parèt. Li rele mizik rasin. Gwoup tankou RAM, Boukman Eksperyans, ak Boukan Ginen enkòpore rit rege, wòk, ak funk (Angle) nan fòm tradisyonèl vodou ak enstrimantasyon. Anpil gwoup sa yo melange rit petwo ak pèkisyon kòn rara ansanm ak gita elektrik e klavye.

Rasin mizik sa a baze sou kèk gwoup tankou Gwoup Sa, Sanba yo, ak Foula. Se Sanba Zao ki kòmanse mouvman "sanba" ki vin bay mouvman rasin, ak mizik sa a.

Kanmenm, te gen gwoup nan anne 1940 ak 1950 yo ki melanje mizik òksidantal ak mizik tradisyonèl. Sa a vin bay sa yo rele "Vodou Jazz".

(Chanjman ki fèt la-a pa nesesèman tradiksyon lang angle-a).