Distans

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Ale nan: Navigasyon, Fouye

Modèl:Administrasyon « eboch »

Distans

non ({{{rejis}}})
Longè ki ap mezire inite ki ap separe yon bagay de yon lòt.
Gade tou: deplasman,mèt

Men konsa pou nou ekri definisyon yo (gade modèl sa):

{{Definisyon
|fanmi=
|rejis=
|domèn=
|sans=
|Fichye=
|gade=
|nòt=
|referans=
}}



Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib :
Wiksyonè kreyòl Wiktionary-logo-en.png



Distans se yon mwayen pou dekri ak nonm oubyen chif konbyen lwen yon bagay ye de yon lòt bagay. Se mezi espas ki separe de bagay. Nan fizik ou nan diskisyon, distans ka dekri yon longè fizik, yon peryod tan oubyen ankò yon estimasyon baze sou lòt kritè. (ekzanp: Nan de kwen lari yo.).

Nan vanse tout ka, distans se yon mezi simetrik. Distans ant pwen A epi pwen B se egal ak distans ant pwen B epi pwen A.

Egzanp[edite | modifier le wikitexte]

  • Yon pòm e yon zoranj yo atè. Pòm sa a li rete 5 mèt de zoranj an. Distans ant de fri yo se 5 mèt.
  • Jan ap mache vè lwès ak vitès 1 mèt pa segond. Si l ap mache pandan 60 segond (yon minit), l ap mache 60 mèt.
  • Ron sa'a sè yon lign koub ki genyen yon sant. Tout pwen ki sou lign ron sa'a yo tout
     genyen mènm distans de sant ron sa'a.

Deplasman[edite | modifier le wikitexte]

Deplasman se yon lòt bagay li resenble distans mè ki diferan. Distans se yon mezi skalè. Li gengen selman yon magnitud, li pa genyen yon direksyon. W pa ka jwenn distans negativ. Deplasman, se yon mezi vektoryel. Li genyen yon magnitud e yon direksyon. Deplasman, se mezu distans w fet ant pwen depa e pwen final sou yon lign dwett.

Egzanp:

  • Yon pòm e yon zoranj yo atè. Pòm sa'a li yé 5 mèt de zoranj sa'a. Distans ant deu fruy yo, li yé 5 mèt. W kanpe touprè pòm e m'ap mande w pou pran zoranj ki la àba e pote li touprè pòm sa'a. W komanse mache touprè zoranj, w pran'n zoranj sa'a nan min w e pote li touprè pòm sa'a. Distans w fèt, se 2 x 5 mèt = 10 mèt, mè deplasman w fèt se zero. w te kite pòm e w toune sou pòm sa'a.

Prensipal inite distans[edite | modifier le wikitexte]

Distans se yon mezi ki pwimodial nan Systèm Internasyonal inite (SI).

Mèt se prensipal inite nou itilize pou mezire distans ak deplasman. Limyè, ond epi patikil yo rele foton, ap voyage ak vitès sa : 299792458 mèt pa segond nan lespas. Definisyon ofisyèl mèt se distans limyé ap pakouri nan lespas nan 1/299792458 segond.

Lòt inite ki trè itilize nan SI, se:

Kilomèt (km) ki meziwe 1000 mèt. Distans ki sepawe deu vil li ka mezuwe en kilomèt.

milimèt (mm) ki meziwe 0.001 mèt. W ka meziwe otè piès kob nan milimèt.

Micromèt (µm) (.000001 mèt). Doktè ka meziwe longè bakteri nan micromèt.

Nanomèt (nm) .000000001 mèt. Fizisyen ka meziwe longè atom nan nanomèt.

Inite ki pa nan SI[edite | modifier le wikitexte]

Nan lavi tou lè jou, w ka ajoute inite sa yo ki pa utilize nan SI :

Santimèt (cm) ki meziwe 0.01 mèt. W ka meziwe grandè yon liv nan santimèt.

Desimèt (dm) ki meziwe 0.1 mèt.

dekamèt (dam) ki meziwe 10 mèt.

Ektomèt (hm) ki meziwe 100 mèt. Kous sprint ki ka kouri nan olimpik (100m) se yon ektomèt yo kouri.

Astwonom, pou evalye distans ant etwal, yo itilize inite ane-limyè (AL) ki vle di distans la limyè ap parkouri nan yon ane. Ekivalans:  1 AL = 9.4607 \cdot 10^{15} m

Referans[edite | modifier le wikitexte]