Akselerasyon

Depi Wikipedya, ansiklopedi lib
Ale nan: Navigasyon, Fouye
Akselerasyon

non ({{{rejis}}})
se yon mezi de chanjman vitès.

Valè akselerasyon se chanjman vitès divize pa chanjman tan : a(t)=\frac{\Delta V}{\Delta t}


Men konsa pou nou ekri definisyon yo (gade modèl sa):

{{Definisyon
|fanmi=
|rejis=
|domèn=
|sans=
|Fichye=
|gade=
|nòt=
|referans=
}}



Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib :
Wiksyonè kreyòl Wiktionary-logo-en.png



Akselerasyon se yon mezi de chanjman vitès. Akselerasyon nan la vi tou lè jou se presipitasyon yon bagay, yon aksyon.

Ekspresyon matematik li se vitès divize pa chanjman tan.
Akselerasyon, sè yon vektè. Li genyen yon grandè e yon direksyon.

Ekzanp:

  • Yon kò ak deplase à 10 mèt pa segond vè lwès. Kò sa ak wè vites li monté a 15 mèt pa segond toujou vè lwes. kò sa té akselere.
  • Yon pom ap tonbe. lè li kite pye bwa, vitès li sè 0 mèt pa segond. Aprè yon segond, vitàs li sè 9,8 mèt pa segond. Pom sa'a te akselere. Aprè deu segond, vitès li sè 19.6 mèt pa segond. Pom sa'a té anko akselere.
  • Madan'm Pierre mache vè le nò a 1 kilomèt a le. Aprè yon minyt, li toujou mache a 1 kilomèt a le. Madan'm Pierre te pa akselere (akselerasyon = 0).
  • Normand mache vè lès a 3 kilomèt a le. Normand toune sou kwen e kulya, li mache a 3 kilomèt a le vè le sud. Li te genyen yon aksekerasyon ki pa zero.
  • Solange ap mache và lwes ak 3 kilomèt a le. Li diminye vitès li e li chanje direksyon. Kulya, li mache a 1.5 kilomèt a le vè le nò. Li te genyen yon aksekerasyon ki pa zero.

Akselerasyon sè to chanjman vitès.

Nou ka trouve akselerasyon \mathbf{{a}} avek formul sa'a:

a(t)=\frac{\Delta v}{\Delta t}=\frac{v_1 - v_0}{t_1 - t_0}

lè n ap konsidere :

  • v_0 se vitès debu akselerasyon
  • v_1 se vitès lè akselerasion fin mezire
  • t_0 se tan debu mezu akselerasyon
  • t_1 se tan fin mezu akselerasyon

Chanjman vitès v_1 - v_0 ka ekri tou: \Delta v.
Menm jan, chanjman tan t_1 - t_0 ka ekri \Delta t.

Inite mezi[edite | modifier le wikitexte]

Akselerasyon genyen unite mezu pa li. Si w mezure vitès nan mèt pa segond e w mezure tan ak segond, akselerasyon ap mezure nan mèt pa segond kare (m/s^2).

Nouy ka genyen akselerasyon ki pozitiv e ki negativ. Nou rele akselerasyon pozitiv simpleman akselerasyon e nou ka rele Akselerasyon negativ deselerasyon.

Atraksyon Gravitasyonel latè bay yon akselerasyon ki rele G. Nou utilize inite G pou mezire akselerasyon nou ka subi nan yon machin, avyon ou fize. Akseleyasyon gravitasyonel sou latè G se yon akselerasyon de 9.80665 m/s^2

Dezyèm lwa Newton sou mouvman[edite | modifier le wikitexte]

Li genyen plizyè lwa ki gouvène mouvman. Isaac Newton se yon syantifik ki twouve prensipal "Lwa mouvman".

Dezyèm lwa Newton sou mouvman ap di ke akselerasyon "a" li dirèkteman konekte sou mas "m" e sou fos "F".

F = ma

Yon lòt syentis, D'Alembert pwouve kè "F-ma=0". Sa vle di ke si w aplike yon fos sou yon kò, kò sa'a ap genyen yon akselerasyon/deselerasyon.

Akselerasyon sè yon pati fizik. Nan matematik diferensyel, akselerasion sè derive vitès, (baze sou tan). Fòs ki bezwen aplike sou yon kò depand direkteman sou mas kò sa'a pou kò sa ka genyen yon akselerasyon done. Plys kò sa'a genyen mas (kantyte matyè), plys fòs ki nesèssè pou akselere li ap gran'n.

Referans[edite | modifier le wikitexte]